Thuế đối với hộ kinh doanh làm đại lý: xác định doanh thu tính thuế và mức thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân

Hộ kinh doanh của bà Ngô Thị Đoan Trang ký hợp đồng làm đại lý bán vé tour du lịch cho một công ty. Theo đó, công ty niêm yết giá 500 đồng/vé và xuất hóa đơn cho hộ kinh doanh với giá 400 đồng/vé. Bà Trang thu của khách 500 đồng/vé và thanh toán lại cho công ty 400 đồng/vé. Bà hỏi doanh thu tính thuế của hộ kinh doanh được xác định trên toàn bộ 500 đồng/vé hay chỉ tính phần chênh lệch 100 đồng/vé được hưởng; đồng thời mức thuế suất áp dụng là 1% GTGT và 0,5% thuế TNCN hay 3% GTGT và 1,5% TNCN (trong trường hợp hộ kinh doanh có doanh thu dự kiến dưới 3 tỷ đồng và chọn phương pháp tính thuế trên doanh thu).

Quy định về doanh thu tính thuế đối với đại lý

Theo Khoản 1 Điều 3 Luật Thuế thu nhập cá nhân 109/2025/QH15, thu nhập chịu thuế bao gồm thu nhập từ kinh doanh, trong đó có thu nhập từ hoạt động đại lý, môi giới, hợp tác kinh doanh với tổ chức.

Theo Khoản 2 Điều 5 Nghị định 68/2026/NĐ-CP ngày 05/3/2026 về chính sách thuế và quản lý thuế đối với hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh:

• Doanh thu để xác định thuế TNCN là toàn bộ tiền bán hàng, tiền gia công, tiền cung ứng dịch vụ kể cả trợ giá, phụ thu, phụ trội mà hộ kinh doanh được hưởng, bất kể đã thu được tiền hay chưa; bao gồm cả tiền thưởng, hỗ trợ đạt doanh số, khuyến mại, chiết khấu thanh toán, các khoản bồi thường liên quan đến hoạt động kinh doanh.
• Riêng đối với trường hợp nhận làm đại lý bán hàng đúng giá quy định của bên giao đại lý, doanh thu là tiền hoa hồng được hưởng theo hợp đồng đại lý.

Xác định doanh thu tính thuế theo từng trường hợp

Căn cứ nội dung câu hỏi, cơ quan thuế xác định việc xác định doanh thu và cách tính thuế được chia thành hai trường hợp:

Trường hợp 1: Đại lý bán hàng đúng giá, hưởng hoa hồng theo hợp đồng

Nếu hộ kinh doanh Ngô Thị Đoan Trang nhận làm đại lý bán hàng đúng giá quy định và hưởng hoa hồng theo hợp đồng đại lý, thì doanh thu tính thuế là tiền hoa hồng được hưởng theo hợp đồng.

Trường hợp 2: Không phải đại lý bán hàng đúng giá, hưởng chênh lệch theo doanh thu bán

Nếu hộ kinh doanh không phải đại lý bán hàng đúng giá và hưởng khoản chênh lệch theo việc bán hàng, thì doanh thu tính thuế là toàn bộ tiền bán hàng, tiền gia công, tiền cung ứng dịch vụ (kể cả trợ giá, phụ thu, phụ trội) mà hộ kinh doanh được hưởng, không phân biệt đã thu được tiền hay chưa.

Tỷ lệ thuế GTGT và thuế TNCN áp dụng

Về thuế giá trị gia tăng (GTGT), cơ quan thuế nêu rằng hộ kinh doanh liên quan đến hoạt động du lịch nên áp dụng tỷ lệ GTGT 5% theo quy định tại Điểm 62 Khoản 2 Điều 12 Luật Thuế GTGT số 48/2024/QH15 (phương pháp tính trực tiếp theo doanh thu bằng tỷ lệ %).

Về thuế thu nhập cá nhân (TNCN), cơ quan thuế dẫn chiếu quy định tại Khoản 1 Điều 7 Luật Thuế TNCN 2025 về thuế suất theo doanh thu đối với cá nhân kinh doanh. Đồng thời, cơ quan thuế xác định áp dụng thuế suất TNCN 2% theo Điểm c Khoản 1 Điều 7 Luật Thuế TNCN 2025.

Hướng dẫn thực hiện

Cơ quan thuế yêu cầu hộ kinh doanh căn cứ vào các điều khoản ký kết hợp đồng với công ty để xác định mình thuộc trường hợp đại lý bán hàng đúng giá (hưởng hoa hồng) hay trường hợp khác (doanh thu tính thuế là toàn bộ tiền bán hàng/tiền cung ứng dịch vụ). Trường hợp cần hướng dẫn chi tiết, hộ kinh doanh liên hệ với cơ quan thuế cơ sở 2 tỉnh Khánh Hòa và cung cấp thêm hợp đồng.

Việc trả lời được thực hiện theo các văn bản pháp lý đã trích dẫn và hướng dẫn tại văn bản này.

Ảnh minh họa.

Từ khóa: hộ kinh doanh, tỉnh Khánh Hòa, Ủy ban Thường vụ Quốc hội