Thương mại điện tử đang mở rộng cơ hội đưa nông sản, đặc sản địa phương đến với người tiêu dùng trên cả nước. Cùng với đó, nông dân và hợp tác xã từng bước nâng cao kỹ năng bán hàng, cải thiện vận chuyển và hoàn thiện truy xuất nguồn gốc để phát huy hiệu quả kênh tiêu thụ mới.
Thương mại điện tử mở rộng kênh phân phối cho hàng Việt
Thương mại điện tử đang tạo thêm cơ hội để nông dân, hợp tác xã (HTX) đưa nông sản thực phẩm chế biến, hàng thủ công và sản phẩm OCOP đến người tiêu dùng ngoài địa bàn sản xuất. Thông qua gian hàng trực tuyến và livestream, các cơ sở có thể giới thiệu sản phẩm, tiếp nhận đơn hàng và mở rộng phạm vi khách hàng mà không phụ thuộc hoàn toàn vào thương lái hoặc hệ thống phân phối truyền thống.

Tuy nhiên, việc đưa sản phẩm lên sàn mới chỉ là bước đầu. Không ít cơ sở sản xuất có sản phẩm tốt nhưng thiếu kỹ năng xây dựng nội dung, hình ảnh, định giá, quản lý tồn kho và tổ chức giao hàng. Người bán còn phải xây dựng nội dung quảng bá, quản lý đơn hàng, chăm sóc khách hàng và tổ chức giao nhận. Đây là những công việc đòi hỏi kỹ năng mà nhiều nông dân, HTX vẫn còn thiếu.
Các chương trình đào tạo bán hàng trực tuyến tại địa phương hiện thường chỉ kéo dài 1–2 ngày, chưa đủ thời gian để nông dân và hợp tác xã nắm vững kỹ năng, từ đó tự triển khai và duy trì hoạt động kinh doanh trên các nền tảng số.
Chủ tịch Hội Nông dân Việt Nam Lương Quốc Đoàn cho biết, dù đã sở hữu điện thoại thông minh, nhiều nông dân vẫn hạn chế về kỹ năng sử dụng, chủ yếu thực hiện các thao tác cơ bản như truy cập mạng và xem video.
Để cải thiện tình trạng này, các cấp hội nông dân đang thành lập tổ nông dân số tại địa phương, hướng dẫn người dân theo phương châm “biết đến đâu hướng dẫn đến đó”. Đến nay, khoảng 700–800 tài khoản của nông dân đã được hỗ trợ đưa lên sàn thương mại điện tử. Tuy nhiên, hiệu quả tương tác và bán hàng còn thấp, nhiều người vẫn gặp khó trong việc thu hút khách hàng, thúc đẩy giao dịch và duy trì hoạt động livestream.
Bên cạnh năng lực bán hàng, vận chuyển hàng hóa tiếp tục là điểm nghẽn đối với nông sản, nhất là sản phẩm tươi sống và hàng hóa từ các địa phương vùng cao. Chia sẻ với VnBusiness tại Hội nghị Xã thương mại điện tử toàn quốc năm 2026 ngày 11/11, ông Nguyễn Bá Kiện, Phó Chủ tịch HĐND xã Bình Lư (Lai Châu), cho biết thời gian vận chuyển các sản phẩm như mận, khoai sâm, thịt gác bếp và mật ong rừng từ địa phương đến khách hàng tại TP.HCM có thể kéo dài một tuần, thậm chí cả chục ngày.
Có trường hợp mận đến tay người mua sau khoảng một tuần vận chuyển đã bị thối, lên men, không còn bảo đảm chất lượng. Tình trạng này ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm khách hàng và uy tín của người bán, đồng thời cho thấy việc mở rộng thị trường trực tuyến cần đi kèm phương án bảo quản, đóng gói và giao hàng phù hợp.

Vì vậy, ngoài kỹ năng bán hàng, nông dân và HTX cần chú trọng liên kết sản xuất để chủ động sản lượng, tiêu chuẩn chất lượng, đồng thời tổ chức tốt khâu sơ chế, đóng gói, bảo quản và vận chuyển phù hợp với từng loại nông sản.
Nông sản cần đáp ứng tiêu chuẩn minh bạch khi đưa lên sàn thương mại
Cùng với kỹ năng kinh doanh và vận chuyển, minh bạch nguồn gốc là vấn đề được đặt ra đối với nông sản trên các nền tảng trực tuyến. Việc gắn mã QR chưa đủ để bảo đảm thông tin sản phẩm chính xác nếu dữ liệu về vùng trồng, quá trình sản xuất, thu hoạch và lưu thông không được cập nhật đầy đủ.
Tại diễn đàn đối thoại với nông dân ngày 17/11/2026, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm khả năng truy xuất nguồn gốc đối với sản phẩm được giới thiệu và tiêu thụ trên môi trường mạng. Thông tin về xuất xứ, nguồn gốc cần minh bạch để người tiêu dùng có cơ sở kiểm chứng.
Theo số liệu được công bố, hiện có 17 đơn vị cung cấp hệ thống, nền tảng truy xuất nguồn gốc thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Đến nay, 24/34 tỉnh, thành phố và 213 doanh nghiệp đã tham gia, với khoảng 18.000 sản phẩm có thể truy xuất nguồn gốc.
Những yêu cầu này đặt ra áp lực đối với các cơ sở sản xuất nhỏ, vốn còn hạn chế về nhân lực, công nghệ và khả năng quản lý dữ liệu. Để duy trì hoạt động trên sàn, nhà bán không chỉ cần có sản phẩm mà còn phải bảo đảm chất lượng, thông tin rõ ràng và khả năng đáp ứng đơn hàng.
Để thúc đẩy hoạt động này, Ngày Thương mại điện tử Việt Nam được tổ chức vào 12/12, cùng tuần lễ Online Friday 2026 dự kiến diễn ra từ ngày 10 đến 16/12. Chương trình hướng đến kết nối nhà bán hàng với người tiêu dùng, hỗ trợ quảng bá sản phẩm trong nước và mở rộng cơ hội tham gia thương mại điện tử cho doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh.
Với nông dân và HTX, việc tiếp cận nền tảng trực tuyến mới là điều kiện ban đầu. Khả năng duy trì doanh thu còn phụ thuộc vào kỹ năng bán hàng, chất lượng sản phẩm, chi phí vận hành, quá trình vận chuyển và mức độ minh bạch thông tin. Đây cũng là những vấn đề cần giải quyết để thương mại điện tử trở thành kênh tiêu thụ ổn định cho nông sản Việt.