Tiểu thương phố cổ Hà Nội mong được thuê vỉa hè để hoạt động hợp pháp trong bối cảnh đề xuất chính sách

Sáng 19/5, anh Minh Sơn, 36 tuổi, nhân viên văn phòng tại quận Hoàn Kiếm, đi dọc phố Đinh Lễ để tìm ly trà đá như thường lệ. Sau vài lượt quan sát, anh nhận thấy một người phụ nữ ngồi khuất giữa hai cột điện sát tường, với cách sắp đặt tối giản đến mức khó nhận ra đây vẫn là một điểm bán trà đang hoạt động.

Bà Nga, 66 tuổi, đã gắn bó với vỉa hè phố Đinh Lễ suốt 41 năm. Trong bối cảnh Hà Nội tăng cường quản lý trật tự vỉa hè, nhiều hộ buôn bán nhỏ quanh khu vực đã tự dẹp hoặc bị yêu cầu chuyển đi. Hàng trà đá của bà Nga là một trong số ít điểm còn tồn tại, nhưng cách làm việc mỗi ngày đã phải thay đổi.

Thay đổi cách bán để hạn chế bị xử lý

Từ tháng 4, bà Nga chuyển đồ đạc vào trong cổng một cơ quan bên cạnh, không bày ghế ra ngoài. Khách uống trà bằng cốc nhựa dùng một lần và khi lực lượng chức năng xuất hiện thì bà chủ động thu dọn gọn gàng. Bà mô tả đây là cách làm “du kích”.

Theo bà Nga, thu nhập vì vậy giảm hơn một nửa. Buổi trưa trước đây khách đông trên vỉa hè, nay vắng hẳn.

Kỳ vọng được thuê vỉa hè để kinh doanh ổn định

Khi biết Hà Nội đang xây dựng dự thảo cho phép thuê vỉa hè với phí tối đa 45.000 đồng/m2/tháng, bà Nga cho biết sẽ là một trong những người đầu tiên đăng ký. Bà nói mức phí 45.000 đồng/m2 ở khu vực này là hợp lý và nếu được thuê, bà sẵn sàng thuê khoảng 10 m2 để tiếp tục bán trà đá.

Không chỉ bà Nga, nhiều tiểu thương khác cũng đang tìm cách thích nghi để duy trì hoạt động hợp pháp. Trên phố Phùng Hưng, vợ chồng chị Nguyễn Thị Minh mở quán cà phê khoảng 10 m2 là nguồn thu nhập chính nhiều năm qua. Từ đầu năm, toàn bộ bàn ghế được đưa vào trong; Minh ngồi đón khách trước cửa. Đồng thời, tuyến phố đang thi công dự án đường ống nước sạch khiến bụi mù kéo dài, làm doanh thu gần như không còn.

Để bù đắp, Minh phải tận dụng khoản tiết kiệm và nhận thêm công việc phụ. Nếu tình hình tiếp tục, gia đình dự kiến sẽ chuyển hẳn sang hoạt động trong nhà. Dù vậy, họ vẫn kỳ vọng chính sách cho thuê vỉa hè được mở rộng, bởi vỉa hè trước nhà có diện tích khoảng 4 m2. Với mức phí 45.000 đồng/m2 ở khu vực trung tâm, hai vợ chồng cho rằng có thể chấp nhận được, quan trọng hơn là có thể mưu sinh đúng quy định và giảm lo ngại bị xử phạt.

Tác động tương tự tại các điểm kinh doanh khác

Gần trung tâm thành phố khoảng 2 km, quán bún đậu của chị Dung đối diện Sân vận động Hàng Đẫy (phường Ô Chợ Dừa) cũng chịu tác động tương tự. Hơn một tháng trước, toàn bộ bàn ghế ngoài vỉa hè được dời vào trong sau khi lực lượng chức năng tăng cường kiểm tra. Khách quen vẫn lui tới, nhưng người đi lại thích ngồi ngoài thoáng mát nay ít hơn.

Chồng chị Dung cho biết gia đình không thuộc khu vực thí điểm, song rất mong chính sách được mở rộng. Theo anh, vỉa hè không chỉ là không gian kinh doanh mà còn là yếu tố quyết định trải nghiệm của khách hàng, đặc biệt trong bối cảnh văn hóa ăn uống vỉa hè đã gắn với đời sống đô thị.

Ngay bên cạnh, quán cà phê nhỏ của hai gia đình luân phiên bán mỗi bên nửa tháng cũng ghi nhận doanh thu giảm khoảng 20% trong hai tháng qua. Hai vợ chồng cho biết: “Thà trả phí để dùng vỉa hè đúng quy tắc còn hơn vừa bán vừa lo sợ.”

Mức phí và điều kiện trong dự thảo thí điểm

Theo dự thảo nghị quyết thí điểm cho thuê vỉa hè, lòng đường tại Hà Nội được phân theo khu vực và khung phí dự kiến như sau: tại 4 quận nội thành cũ gồm Hoàn Kiếm, Ba Đình, Hai Bà Trưng, Đống Đa và các tuyến phố ẩm thực, chợ đêm, mức phí dự kiến là 45.000 đồng/m2/tháng. Các quận như Thanh Xuân, Cầu Giấy, Tây Hồ, Long Biên, Hoàng Mai, Hà Đông, Nam Từ Liêm, Bắc Từ Liêm áp dụng mức 40.000 đồng/m2/tháng. Thị xã Sơn Tây và các tuyến phố còn lại trong các quận trên là 25.000 đồng, khu vực ngoại thành là 20.000 đồng/m2/tháng.

Để được đưa vào danh sách thí điểm, một tuyến phố phải đáp ứng các tiêu chí: không nằm trong vùng bảo tồn di tích, không có điểm thường xuyên ùn tắc giao thông, vỉa hè rộng tối thiểu 3m và đảm bảo lối đi cho người đi bộ ít nhất 1,5m. Ngoài ra, ít nhất 50% tổ chức, hộ gia đình và hộ kinh doanh trên tuyến phố đó phải đồng thuận thì việc thí điểm mới có thể tiến hành.