Ukraine đưa sầu riêng Việt Nam vào diện kiểm soát tăng cường dư lượng thuốc bảo vệ thực vật khi nhập khẩu từ tháng 10/2026. Trong khi đó, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc cùng nhiều thị trường khác cũng cập nhật quy định về an toàn thực phẩm và kiểm dịch đối với nông sản.
Ukraine tăng cường kiểm soát sầu riêng nhập khẩu từ Việt Nam
Theo Thông báo số 919/TB-SPS-BNNMT ngày 2/11/2026 của Văn phòng SPS Việt Nam (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), trong khoảng thời gian từ ngày 16 đến 31/10/2026, các thành viên Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) đã đăng tải 30 thông báo liên quan đến biện pháp an toàn thực phẩm và kiểm dịch động, thực vật (SPS). Trong đó, 14 thông báo là dự thảo đang lấy ý kiến và 16 thông báo đã có hiệu lực.
Đáng chú ý, ngày 28/10/2026, Ukraine gửi WTO Thông báo G/SPS/N/UKR/275/Add.1 về việc sửa đổi danh mục thực phẩm và thức ăn chăn nuôi có nguồn gốc phi động vật thuộc diện kiểm soát nhà nước tăng cường khi nhập khẩu.
Theo quy định mới, sầu riêng tươi hoặc ướp lạnh có xuất xứ Việt Nam, mã hàng hóa 0810 60 00 00, được bổ sung vào danh mục kiểm soát tăng cường đối với dư lượng thuốc bảo vệ thực vật. Hoạt động kiểm tra tập trung vào các hoạt chất có mức dư lượng tối đa được quy định trong pháp luật Ukraine, sử dụng phương pháp phân tích đa dư lượng bằng công nghệ GC-MS và LC-MS.
Lệnh số 10 của Bộ Chính sách Nông nghiệp và Lương thực Ukraine đã có hiệu lực từ ngày 16/10/2026, trước khi nước này gửi thông báo chính thức lên WTO gần hai tuần. Như vậy, yêu cầu kiểm soát mới đã được triển khai trên thực tế, không còn ở giai đoạn dự thảo.
Với thay đổi này, doanh nghiệp xuất khẩu sầu riêng sang Ukraine cần rà soát quy trình sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, tăng cường kiểm nghiệm dư lượng trước khi xuất hàng và đối chiếu kết quả với giới hạn tối đa của thị trường nhập khẩu. Việc đáp ứng tiêu chuẩn tại một quốc gia không đồng nghĩa lô hàng sẽ mặc nhiên đáp ứng yêu cầu tại Ukraine, bởi giới hạn dư lượng thuốc bảo vệ thực vật có thể khác nhau giữa các thị trường.
Nhiều thị trường cập nhật tiêu chuẩn nhập khẩu nông sản
Không chỉ Ukraine, nhiều thị trường nhập khẩu nông sản cũng đang điều chỉnh các quy định về an toàn thực phẩm và kiểm dịch. Trong nửa cuối tháng 10, Liên minh châu Âu (EU) đăng tải bốn thông báo SPS, tập trung vào kiểm dịch thực vật, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và điều kiện nhập khẩu một số sản phẩm động vật.
Tại EU, một số dự thảo đề xuất bổ sung sinh vật gây hại vào danh mục kiểm dịch, trong đó có nấm Fusarium oxysporum f. sp. cubense Tropical Race 4, tác nhân gây bệnh héo vàng trên chuối. Theo đề xuất, cây giống chuối nhập khẩu phải có nguồn gốc từ quốc gia, vùng hoặc nơi sản xuất không có sinh vật gây hại, đồng thời đáp ứng yêu cầu về chứng nhận kiểm dịch và truy xuất nguồn gốc. EU cũng dự thảo cập nhật yêu cầu nhập khẩu đối với cây thủy sinh, hoa hồng cắt cành và một số loại quả, với thời hạn góp ý trước ngày 29/12/2026.
EU cũng dự thảo cập nhật mã số hàng hóa đối với thực vật và sản phẩm thực vật thuộc diện kiểm soát kiểm dịch, với thời hạn góp ý trước ngày 27/12/2026. Trong khi đó, Quy định (EU) 2026/2299 đã được ban hành nhằm sửa đổi mức dư lượng tối đa (MRL) của hoạt chất difenoconazole trên một số sản phẩm, dự kiến áp dụng từ ngày 5/5/2027.
Tại Nhật Bản, các dự thảo điều chỉnh giới hạn dư lượng thuốc bảo vệ thực vật cũng thu hút sự quan tâm của doanh nghiệp xuất khẩu. Đáng chú ý, mức dư lượng tối đa của hoạt chất fenazaquin đối với chanh dây được đề xuất giảm từ 0,7 mg/kg xuống 0,01 mg/kg, tương đương giảm 70 lần. Với mặt hàng chè, giới hạn dự kiến giảm từ 10 mg/kg xuống 9 mg/kg.
Ở chiều ngược lại, Nhật Bản đề xuất nâng giới hạn dư lượng đối với một số sản phẩm như cà chua, ớt ngọt, cà tím, táo, dưa chuột, dưa hấu, quả có múi và dâu tây. Các dự thảo liên quan có thời hạn góp ý trước ngày 29/12/2026.
Trong khi đó, Hàn Quốc dự kiến bổ sung 36 loài sinh vật gây hại, gồm nấm, vi khuẩn, vi rút, bọ trĩ và côn trùng cánh cứng, vào danh mục kiểm dịch. Quy định dự kiến có hiệu lực trong nửa đầu năm 2027, với thời hạn góp ý trước ngày 27/12/2026.
Ngoài các thị trường trên, Thổ Nhĩ Kỳ cập nhật yêu cầu phòng ngừa sâu keo mùa thu đối với một số loại rau, hoa và cây trồng nhập khẩu. Ma Cao (Trung Quốc) ban hành 165 mức giới hạn tối đa đối với kim loại nặng trong thực phẩm, trong đó có 92 mức được điều chỉnh hoặc bổ sung mới, dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/4/2027.
Theo Văn phòng SPS Việt Nam, phần lớn dự thảo được thông báo trong kỳ có thời hạn góp ý từ ngày 18 đến 29/12/2026. Các doanh nghiệp và hiệp hội ngành hàng cần nhanh chóng phối hợp cùng Văn phòng SPS Việt Nam để phản hồi kịp thời, qua đó bảo vệ quyền lợi chính đáng cho nông sản Việt trước khi các rào cản kỹ thuật này chính thức có hiệu lực.
Việc nhiều thị trường liên tục cập nhật tiêu chuẩn SPS cho thấy doanh nghiệp xuất khẩu cần chủ động theo dõi quy định của từng quốc gia, kiểm soát chất lượng, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và hoàn thiện hồ sơ truy xuất nguồn gốc. Đây là những yếu tố quan trọng giúp nông sản Việt Nam đáp ứng yêu cầu nhập khẩu, duy trì hoạt động xuất khẩu ổn định và khai thác cơ hội tại các thị trường quốc tế.
