Việt Nam đặt mục tiêu có 10 doanh nghiệp quy mô tỷ USD trong 4 năm tới

Chính phủ vừa phê duyệt Đề án phát triển các doanh nghiệp công nghệ chiến lược quy mô lớn giai đoạn 2026-2030, hướng tới xây dựng lực lượng doanh nghiệp công nghệ đầu tàu có doanh thu từ 1 tỷ USD mỗi năm, đóng vai trò dẫn dắt phát triển hạ tầng số, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu số, blockchain và an ninh mạng.

Theo Đề án vừa được ban hành, các doanh nghiệp công nghệ chiến lược quy mô lớn sẽ trở thành lực lượng nòng cốt trong quá trình xây dựng hạ tầng số quốc gia, thúc đẩy chuyển đổi số và nâng cao năng lực cạnh tranh công nghệ của Việt Nam trong giai đoạn tới.

Một trong những mục tiêu đáng chú ý là đưa Việt Nam vào nhóm 3 quốc gia dẫn đầu Đông Nam Á về nghiên cứu, phát triển và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI). Song song với đó, doanh nghiệp trong nước được kỳ vọng làm chủ tối thiểu 70% công nghệ thuộc danh mục công nghệ chiến lược do Thủ tướng Chính phủ quy định.

Để phục vụ mục tiêu này, Việt Nam đặt kế hoạch phát triển tối thiểu 6 hệ thống AI được xây dựng trên nền tảng dữ liệu Việt Nam, phục vụ các lĩnh vực thiết yếu gồm tư pháp, tài chính, nông nghiệp và môi trường, văn hóa - thể thao - du lịch, giáo dục và y tế.

Ngoài AI, các doanh nghiệp công nghệ chiến lược còn được giao nhiệm vụ tham gia xây dựng bản sao số cho một số địa phương, phát triển nền tảng blockchain dùng chung cũng như các giải pháp an ninh mạng có khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Trong lĩnh vực hạ tầng số, Chính phủ đặt mục tiêu đến năm 2030 đưa vào khai thác tối thiểu 6 tuyến cáp quang biển quốc tế mới. Đáng chú ý, trong số đó phải có ít nhất một tuyến do doanh nghiệp Việt Nam làm chủ đầu tư.

Cùng với việc mở rộng kết nối quốc tế, mạng 5G được định hướng phủ sóng tới 99% dân số. Đồng thời, Việt Nam sẽ xây dựng 5 trung tâm dữ liệu quy mô lớn đạt tiêu chuẩn xanh quốc tế, qua đó hướng tới mục tiêu trở thành trung tâm dữ liệu của khu vực.

Các doanh nghiệp công nghệ chiến lược cũng sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành hệ sinh thái dữ liệu số quốc gia theo hướng mở, liên thông và an toàn. Hệ thống dữ liệu được định hướng chuẩn hóa, chia sẻ và khai thác có trách nhiệm nhằm phục vụ phát triển chính phủ số, kinh tế số, xã hội số cũng như bảo đảm chủ quyền dữ liệu quốc gia.

Để được xác định là doanh nghiệp công nghệ chiến lược quy mô lớn, doanh nghiệp phải đáp ứng đồng thời nhiều tiêu chí khắt khe. Trong đó, doanh thu hằng năm phải đạt từ 1 tỷ USD trở lên và sử dụng bình quân ít nhất 5.000 lao động.

Bên cạnh quy mô hoạt động, doanh nghiệp phải dành tối thiểu 3% doanh thu cho hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D), thể hiện năng lực đầu tư dài hạn cho đổi mới sáng tạo và phát triển công nghệ lõi.

Một tiêu chí quan trọng khác là doanh nghiệp phải sở hữu ít nhất một bằng sáng chế được cấp bởi một trong năm cơ quan sở hữu trí tuệ hàng đầu thế giới, gồm Cơ quan Sáng chế và Nhãn hiệu Mỹ (USPTO), Cơ quan Sáng chế châu Âu (EPO), Cơ quan Sáng chế Nhật Bản (JPO), Cơ quan Sở hữu trí tuệ Hàn Quốc (KIPO) hoặc Cục Sở hữu trí tuệ quốc gia Trung Quốc (CNIPA).

Từ góc độ phát triển ngành, việc đặt ra bộ tiêu chí quy mô lớn với yêu cầu doanh thu tỷ USD, nguồn nhân lực hàng nghìn lao động và năng lực sở hữu trí tuệ quốc tế cho thấy định hướng xây dựng những doanh nghiệp công nghệ có khả năng cạnh tranh khu vực và toàn cầu. Đây cũng là xu hướng được nhiều quốc gia theo đuổi nhằm tạo ra các tập đoàn công nghệ đủ sức dẫn dắt hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong nước.

Bên cạnh đó, việc ưu tiên phát triển hạ tầng số, dữ liệu và AI phản ánh nhu cầu ngày càng lớn của nền kinh tế số. Khi dữ liệu, điện toán đám mây, trung tâm dữ liệu và trí tuệ nhân tạo trở thành nền tảng cho nhiều ngành kinh tế, sự xuất hiện của các doanh nghiệp công nghệ quy mô lớn có thể góp phần nâng cao mức độ tự chủ công nghệ, giảm phụ thuộc vào nền tảng nước ngoài và thúc đẩy giá trị gia tăng trong nước.

Để hỗ trợ quá trình phát triển doanh nghiệp công nghệ chiến lược, Chính phủ cho biết sẽ tiếp tục hoàn thiện khung thể chế, ưu tiên nguồn lực cho các dự án khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trọng điểm. Đồng thời, các chính sách về phát triển thị trường, bảo hộ sở hữu trí tuệ, xúc tiến thương mại quốc tế và cơ chế thử nghiệm pháp lý (sandbox) đối với sản phẩm công nghệ số mới cũng sẽ được đẩy mạnh.

Với những mục tiêu cụ thể về hạ tầng số, dữ liệu, AI và công nghệ chiến lược, Đề án được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng để hình thành các doanh nghiệp công nghệ quy mô lớn của Việt Nam, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế số trong giai đoạn 2026-2030.