Vụ gian lận nhạc AI lớn nhất trong lịch sử: 10 triệu USD tiền bản quyền, 1 tỷ lượt nghe và một đội quân fan hâm mộ do bot điều khiển

Ngành công nghiệp âm nhạc đang chịu tác động mạnh từ làn sóng nội dung do trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra, đồng thời xuất hiện các cáo buộc gian lận streaming bằng AI quy mô lớn. Một vụ việc nổi bật liên quan đến Michael Smith cho thấy cách các giai điệu do AI tạo ra có thể bị biến thành nguồn thu bản quyền thông qua hệ thống tài khoản ảo và cơ chế phát nhạc tự động.

Diễn biến vụ gian lận streaming bằng AI

Theo cáo buộc, Michael Smith bị bắt vào tháng 9/2025 tại Mỹ bởi FBI, trong một vụ gian lận streaming bằng AI đầu tiên tại nước này. Từ năm 2017 đến 2024, Smith được cho là kiếm được hơn 10 triệu USD tiền bản quyền bằng cách điều khiển một đội quân tài khoản ảo phát nhạc do AI tạo ra.

Câu chuyện bắt đầu từ năm 2017 khi Michael Smith cùng cộng sự Jonathan Hay phát hành album mang tên “Jazz”. Ban đầu, album được cho là thất bại. Tuy nhiên, sau khi phát hành phiên bản Deluxe vào tháng 1/2018, tác phẩm bất ngờ vươn lên vị trí số 1 trên bảng xếp hạng Billboard.

Ngay sau đó, album được cho là “bốc hơi” khỏi bảng xếp hạng chỉ sau một tuần. Theo lời Jonathan Hay, không thể có chuyện một nghệ sĩ thực sự từ vị trí số 1 rơi xuống con số 0 trong vài ngày.

Mặc dù lượt nghe tăng đột biến trên các nền tảng như Spotify và Apple Music, không có thảo luận công khai nào trên mạng xã hội về âm nhạc của album. Khi rà soát dữ liệu từ Spotify, Hay phát hiện lượng người nghe tập trung bất thường ở các khu vực xa xôi tại châu Á. Các đơn vị phân phối sau đó cảnh báo về hành vi gian lận và gỡ bỏ các bài hát.

Cơ chế sử dụng AI và “đội quân” tài khoản ảo

Theo nội dung điều tra, điểm mấu chốt nằm ở việc Smith nhận ra tiềm năng của AI từ sớm. Smith hợp tác với Alex Mitchell, CEO của Boomy, một startup tạo nhạc AI, để nhận hàng nghìn bài hát mỗi tuần.

Cơ quan điều tra mô tả đây không phải “âm nhạc” theo nghĩa thông thường, mà là “âm nhạc tức thời”. Smith gán các giai điệu này cho một danh sách nghệ sĩ ảo với những cái tên được cho là vô nghĩa như “Calm Force” hoặc “Calm Knuckles”.

Sau đó, Smith sử dụng mã máy tính mua được để tạo hàng nghìn tài khoản người dùng ảo trên các nền tảng như Spotify, Apple Music và Tidal, và điều khiển chúng phát nhạc liên tục 24/7. Mỗi lượt nghe nhỏ được ghi nhận sẽ kích hoạt thanh toán tiền bản quyền, tích lũy dần để tạo ra tổng số tiền bị cáo buộc lên tới 10 triệu USD.

Hành vi này được mô tả là biểu hiện của “AI slop” (rác AI): nội dung được tạo hàng loạt bằng thuật toán nhằm mục đích trục lợi và làm vẩn đục hệ sinh thái sáng tạo.

Quy mô gian lận và tác động tới nền kinh tế sáng tạo

Vụ việc của Michael Smith được xem là phần nổi của một vấn đề lớn hơn. Theo nghiên cứu từ Trung tâm Âm nhạc Quốc gia Pháp năm 2021, khoảng 1% đến 3% tổng lượng stream trên toàn cầu là gian lận. Một số đánh giá khác từ Beatdapp, startup phát hiện gian lận âm nhạc, cho rằng con số có thể lên tới 10%, thậm chí có thời điểm đạt 50% lượt nghe là ảo.

Morgan Hayduk, đồng CEO của Beatdapp, nhận định gian lận streaming là bài toán trị giá hàng tỷ USD mỗi năm. Trí tuệ nhân tạo được mô tả như một công cụ “tăng áp”, giúp các đối tượng lừa đảo sản xuất nội dung với tốc độ công nghiệp để lấp đầy các kho nhạc trực tuyến.

Về phía nền tảng, Spotify khẳng định đã ngăn chặn được phần lớn hành vi của Smith, khiến ông ta chỉ thu lợi khoảng 60.000 USD từ Spotify trong tổng số 10 triệu USD. Tuy nhiên, câu hỏi về phần tiền còn lại đã chảy ra từ đâu vẫn chưa có lời giải đáp thỏa đáng từ phía Apple Music, Amazon Music hay YouTube Music.

Nhận định từ góc nhìn thực thi pháp luật và giới nghệ sĩ

Trong góc nhìn của cơ quan thực thi pháp luật, Smith được xem là tội phạm công nghệ, với khung hình phạt có thể lên tới 60 năm tù.

Ở chiều ngược lại, một số quan điểm trong giới nghệ sĩ cho rằng Smith bị nhìn nhận như một “Robin Hood” hiện đại, khi khai thác chính hệ thống vốn bị cho là bóc lột. Tuy vậy, nội dung cũng nhấn mạnh rằng hành vi gian lận này đang làm suy giảm cơ hội của các nghệ sĩ chân chính: khi dòng tiền bản quyền bị siphoned (hút sạch) bởi bot và nhạc AI vô hồn, ngân sách dành cho người sáng tạo thực thụ có thể bị thu hẹp.

Ranh giới giữa hỗ trợ sáng tạo và lạm dụng công nghệ

Vụ án được xem như một hồi chuông cảnh tỉnh về ranh giới mong manh giữa việc sử dụng công nghệ để hỗ trợ sáng tạo và việc lạm dụng công nghệ để lừa đảo. Theo nội dung bài viết, ngành công nghiệp âm nhạc cần định nghĩa lại giá trị của một lượt nghe và thiết lập các rào chắn kỹ thuật nghiêm ngặt hơn trước khi làn sóng “rác AI” làm chìm mọi giá trị nghệ thuật đích thực.

Nguồn: Wired, CNET

Theo Băng Băng