Ba dự án giao thông tại khu vực Hòa Bình (Phú Thọ) đang gặp khó khăn do chậm giải phóng mặt bằng, thiếu vật liệu và vướng thủ tục đấu thầu. Tỉnh Phú Thọ được đề nghị chỉ đạo các đơn vị liên quan khẩn trương xử lý tồn tại, đẩy nhanh thi công và giải ngân vốn đầu tư công.
Mặt bằng và vật liệu gây sức ép lên tiến độ các dự án
Dự án đường nối từ đường Trần Hưng Đạo đến phường Dân Chủ, kết nối với quốc lộ 6, có chiều dài khoảng 4,36km, tổng diện tích đất thu hồi khoảng 21,7ha, liên quan đến 460 thửa đất của 340 hộ gia đình, cá nhân. Trong số này, hơn 80 hộ bị ảnh hưởng đến đất ở, nhà ở.
Theo Trung tâm Phát triển quỹ đất khu vực Hoà Bình (tỉnh Phú Thọ), đến nay, cơ quan chức năng đã chi trả bồi thường cho 261/340 hộ; phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ qua 18 đợt và ban hành quyết định thu hồi đất qua 15 đợt, với tổng diện tích 20,39ha. Diện tích mặt bằng đã bàn giao đạt 18,2/21,7ha, tương đương 84%, với chiều dài khoảng 3,56/4,36km.
Phần diện tích chưa giải phóng mặt bằng còn 3,4ha, liên quan khoảng 80 hộ, tập trung tại một số vị trí thuộc phường Hòa Bình và khu vực nút giao Dân Chủ, phường Thống Nhất. Riêng đoạn Km0+220 - Km0+865 tại khu Thuỷ sản, phường Hoà Bình, còn 08 hộ chưa nhận tiền bồi thường. Các hộ đề nghị thu hồi phần diện tích chồng lấn với dự án xây dựng trụ sở liên cơ quan tỉnh, kết hợp bãi đổ thải phục vụ Nhà máy Thủy điện Hòa Bình mở rộng. Do các bên chưa thống nhất cách xử lý, việc bàn giao mặt bằng tại khu vực này chưa thể hoàn tất.
Trong thời gian tới, UBND phường Hoà Bình sẽ tiếp tục phối hợp với các đơn vị liên quan vận động 08 hộ dân nhận tiền bồi thường. Nếu các hộ không chấp hành, địa phương sẽ xem xét áp dụng biện pháp cưỡng chế quyết định thu hồi đất để bảo đảm tiến độ. Đối với các hộ thuộc diện tái định cư, dự án dự kiến bố trí chỗ ở tại khu tái định cư Đồng Trùng, với số lượng khoảng 80 hộ.
Theo Ban Quản lý dự án khu vực Hoà Bình, đến ngày 18/10, giá trị thi công của dự án đạt 223,42/385,5 tỷ đồng, bằng 58% giá trị xây lắp. Một số đoạn đã hoàn thành nền, móng và thảm bê tông nhựa C19; các hạng mục cống hộp cùng hệ thống thoát nước dọc, ngang cơ bản được triển khai. Hai cầu Quy Hoạch và Suối Chăm cơ bản hoàn thành. Những đoạn còn lại tiếp tục thi công nền đường, xử lý đất yếu và hoàn thiện các hạng mục liên quan.
Tiến độ công trình chịu ảnh hưởng đáng kể từ việc khai thác và vận chuyển đất đắp. Đường tiếp cận khu vực khai thác còn hạn chế, mặt bằng chưa được giải quyết đầy đủ và khoảng 210 ngôi mộ chưa di dời, khiến nguồn đất cung cấp cho công trình chưa đáp ứng yêu cầu. Nguồn cát, cấp phối đá dăm cũng hạn chế, trong khi giá nhiên liệu, vật liệu và chi phí vận chuyển tăng cao. Mưa lớn kéo dài còn khiến nhiều đoạn tuyến đi qua khu vực ao nuôi thủy sản thường xuyên ngập nước, gây khó khăn cho thi công.
Về vốn, dự án được giao 173,922 tỷ đồng kế hoạch năm 2026, bao gồm cả vốn kéo dài. Tính đến ngày 18/10, số vốn giải ngân đạt 46,809 tỷ đồng, tương đương 26,9% kế hoạch.
Một công trình khác cũng đang chậm tiến độ là dự án đường nối từ đường QH8 với đường An Dương Vương, thành phố Hòa Bình (cũ). Tuyến đường dài khoảng 2,023km, tổng diện tích đất thu hồi 5,17ha của 249 hộ. Đến nay, cơ quan chức năng đã chi trả bồi thường cho 205/249 hộ với số tiền 19,397 tỷ đồng; diện tích đã thông báo thu hồi đất và bàn giao cho chủ đầu tư đạt 5,03/5,17ha, tương đương 90%.
Tuy nhiên, chủ đầu tư mới bàn giao cho đơn vị thi công 1,8km trong tổng chiều dài 2,023km. Trong đó, phường Hòa Bình có 0,3km và phường Thống Nhất có 1,5km; khoảng 200m còn lại chưa được bàn giao mặt bằng để thi công.
Tại phường Hòa Bình, công tác thẩm định phương án bồi thường cho các hộ còn lại đang được thực hiện. Địa phương đặt mục tiêu hoàn thành thẩm định phương án đối với 9 hộ trước ngày 25/10/2026 và hoàn thành thẩm định, phê duyệt phương án cho 11 hộ còn lại trước ngày 10/11/2026. Tại phường Thống Nhất, mục tiêu là phê duyệt phương án bồi thường cho 15 hộ trước ngày 02/11/2026, đồng thời ban hành quyết định thu hồi đất trước ngày 05/11/2026.
Khối lượng xây lắp của dự án hiện đạt 93,76/385,514 tỷ đồng, tương đương 24,3%. Nhà thầu đang thi công nền, mặt đường đoạn Km1+000 - Km1+800 và hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật đoạn Km0+000 - Km0+891.
Ban Quản lý dự án khu vực Hoà Bình đánh giá tiến độ thi công chưa đáp ứng yêu cầu. Chủ đầu tư đã nhiều lần đôn đốc, phê bình, xử lý vi phạm hợp đồng và yêu cầu nhà thầu bổ sung nhân lực, thiết bị, mở thêm mũi thi công. Nhà thầu cam kết thực hiện khối lượng khoảng 12,5 tỷ đồng trong tháng 10, 14,1 tỷ đồng trong tháng 11 và 25 tỷ đồng trong tháng 12, hướng tới hoàn thành, bàn giao công trình trước ngày 31/12/2026.
Dự án được giao 90,317 tỷ đồng kế hoạch vốn năm 2026, bao gồm cả vốn kéo dài. Đến ngày 18/10, số vốn giải ngân đạt 26,375 tỷ đồng, bằng 29,2% kế hoạch.
Dự án ODA mới giải ngân 15,8% kế hoạch vốn
Trong ba dự án, Dự án Kết nối giao thông và thủy lợi tỉnh Hòa Bình với hệ thống hạ tầng giao thông quốc gia sử dụng vốn vay ODA của Hàn Quốc có tỷ lệ giải ngân thấp nhất. Công trình đồng thời gặp khó khăn trong giải phóng mặt bằng và hoàn thiện thủ tục lựa chọn nhà thầu.
Theo Trung tâm Phát triển quỹ đất khu vực Hoà Bình, diện tích đã giải phóng mặt bằng của dự án mới đạt 8,92/76,7ha, tương đương 11,72%, với tổng số tiền bồi thường đã chi trả là 40,73 tỷ đồng.
Tại phường Hòa Bình, địa phương đã ban hành thông báo thu hồi đất đối với 905 tổ chức, hộ gia đình, cá nhân, trên tổng diện tích 28,6ha. Tuy nhiên, mới có 351 trường hợp hoàn thành kiểm kê, đạt 38,78%. Phương án bồi thường đã được phê duyệt cho 54 trường hợp, với diện tích thu hồi 0,8/59,9ha, tương đương 1,34%, kinh phí khoảng 8 tỷ đồng.
Tại phường Thống Nhất, phương án bồi thường đã được phê duyệt cho 168 trường hợp, với diện tích thu hồi 8,47/16,2ha, đạt 52,28%; kinh phí bồi thường khoảng 32,73 tỷ đồng. Dù vậy, tổng số hộ chưa được chi trả tiền bồi thường giải phóng mặt bằng vẫn lên tới 1.333/1.523 hộ, trong đó khoảng 600 hộ thuộc diện tái định cư.
Vướng mắc chủ yếu nằm ở hồ sơ địa chính có sai lệch, việc xác minh nguồn gốc đất và tài sản trên đất chưa đầy đủ, cùng tình trạng một số hộ chưa phối hợp kiểm đếm. Những vấn đề này làm chậm quá trình lập, thẩm định và phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
Đến ngày 16/10/2026, công tác điều chỉnh trích đo địa chính trên toàn dự án đã hoàn thành. Các đơn vị đang chuẩn bị kiểm đếm bổ sung để phục vụ việc xây dựng khu nghĩa trang tập trung và di dời mồ mả.
Bên cạnh mặt bằng, thủ tục đấu thầu xây lắp cũng chưa hoàn tất theo kế hoạch. Hồ sơ mời thầu đã được gửi nhà tài trợ xem xét ba lần, lần gần nhất vào ngày 25/9/2026. Tuy nhiên, Ban Quản lý dự án khu vực Hoà Bình vẫn chưa nhận được ý kiến “không phản đối” của nhà tài trợ, nên chưa đủ điều kiện phát hành hồ sơ mời thầu theo kế hoạch.
Do hồ sơ phải đáp ứng cả yêu cầu của hiệp định vay và quy định pháp luật Việt Nam, thời gian xem xét kéo dài đang ảnh hưởng đến việc lựa chọn nhà thầu, khởi công và giải ngân vốn.
Năm 2026, dự án được giao 443,473 tỷ đồng kế hoạch vốn, gồm 348,540 tỷ đồng vốn năm 2026 và 94,933 tỷ đồng vốn kéo dài. Đến nay, số vốn giải ngân đạt 70,170 tỷ đồng, bằng 15,8% kế hoạch.
Trước những khó khăn trên, Ban Quản lý dự án khu vực Hòa Bình đề nghị UBND tỉnh Phú Thọ chỉ đạo các phường Hòa Bình và Thống Nhất đẩy nhanh xác minh nguồn gốc đất, hoàn thành kiểm đếm, thẩm định và phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Tỉnh cũng được đề nghị có văn bản gửi nhà tài trợ, đề nghị ưu tiên xem xét hồ sơ mời thầu và sớm đưa ra ý kiến không phản đối. Nếu cần thiết, các bên sẽ làm việc trực tiếp để thống nhất phương án và thời hạn xử lý.
Đối với hai dự án đường nối từ đường Trần Hưng Đạo đến phường Dân Chủ, kết nối với quốc lộ 6 và đường nối từ đường QH8 với đường An Dương Vương, các đơn vị kiến nghị tỉnh chỉ đạo địa phương và cơ quan liên quan giải quyết dứt điểm vướng mắc về đất đai, bồi thường, giải phóng mặt bằng và tái định cư.
Việc xử lý đồng bộ các vấn đề về mặt bằng, nguồn cung vật liệu và thủ tục đầu tư được xem là điều kiện cần thiết để nhà thầu duy trì thi công, tăng khối lượng thực hiện và cải thiện tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công, qua đó bảo đảm tiến độ các công trình giao thông trên địa bàn.
