Bao lâu đợt can thiệp của Nhật Bản có thể giữ đồng yên?

Áp lực mất giá đối với đồng yên có thể tiếp diễn ngay cả khi Tokyo tiếp tục can thiệp, theo nhận định của một số chuyên gia. Tại thị trường Tokyo sáng nay, đồng yên giao dịch quanh mức 157,2 yên đổi 1 USD, ít biến động so với mức đóng cửa ngày 4/5 tại thị trường Mỹ. Trong phiên mở cửa ở New York, đồng yên từng bất ngờ giảm từ khoảng 157,2 xuống dưới 156 yên đổi 1 USD trước khi quay lại quanh ngưỡng 157 yên.

Diễn biến tỷ giá và dấu hiệu can thiệp

Trong nhiều tuần gần đây, tỷ giá đồng yên liên tục dao động ở mức thấp kéo dài nhiều thập kỷ. Giới chức Nhật Bản nhiều lần cảnh báo về khả năng can thiệp để bảo vệ đồng nội tệ, đồng thời nhấn mạnh rủi ro nếu yên tiếp tục yếu đi.

Theo các nguồn tin của Reuters, nhà chức trách đã can thiệp bằng cách bán USD để mua yên vào tuần trước. Dữ liệu thị trường cho thấy Bộ Tài chính Nhật Bản có thể đã chi khoảng 35 tỷ USD để tạo ra cú tăng đột ngột khoảng 3% của tỷ giá đồng yên vào ngày 30/4.

Nhận định về đợt tăng bất ngờ ngày 4/5 cho rằng đây có thể là thông điệp từ Tokyo tới các nhà đầu tư đang đặt cược vào sự mất giá của yên. Tuy nhiên, việc đồng yên nhanh chóng đảo chiều sau cú tăng cho thấy nỗ lực can thiệp có thể gặp khó khăn trong việc đảo ngược xu hướng giảm kéo dài.

Áp lực mất giá đến từ nhiều yếu tố

Giới chuyên gia cho rằng áp lực mất giá của đồng yên xuất phát từ nhiều phía. Trước hết, yên yếu có thể gây tác động tiêu cực tới nền kinh tế Nhật Bản, bao gồm lạm phát gia tăng và áp lực lên ngân sách các hộ gia đình.

Đồng yên chịu sức ép trong thời gian dài, ban đầu do lãi suất cực thấp ở Nhật. Gần đây hơn, áp lực còn đến từ lo ngại về kế hoạch của Thủ tướng Sanae Takai tăng nợ và chi tiêu để kích thích tăng trưởng. Ngoài ra, Nhật Bản phụ thuộc vào nhập khẩu năng lượng, trong bối cảnh giá dầu biến động do xung đột tại Trung Đông, cũng góp phần làm gia tăng áp lực lên đồng yên.

Vai trò của dầu mỏ và cơ chế tác động lên tỷ giá

Mối quan hệ giữa đồng yên và giá dầu được mô tả theo hai chiều. Nhật Bản nhập khẩu khoảng 90% lượng dầu thô từ Trung Đông và thanh toán bằng USD, do đó đồng yên yếu làm chi phí nhập khẩu tăng khi quy đổi sang yên.

Ngược lại, giá dầu tăng cũng có thể khiến đồng yên yếu đi vì Nhật Bản cần thêm USD để trang trải chi phí nhập khẩu. Trong bối cảnh USD được xem là “điểm ẩn trú” khi căng thẳng địa chính trị gia tăng, đồng yên có thêm động lực suy yếu.

Vị thế đầu cơ và phản ứng thị trường

Các nhà đầu cơ được cho là đã đặt cược mạnh vào sự mất giá của đồng yên. Vị thế ròng bán khống đồng yên đạt mức cao nhất gần hai năm vào tuần trước, theo dữ liệu từ Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai Mỹ (CFTC). Niềm tin của thị trường vào kịch bản bán khống tiếp tục được củng cố sau khi BOJ giữ nguyên lãi suất tại cuộc họp tháng 4.

Ông Ian Samson, quản lý danh mục tại Fidelity International, nhận định với Reuters rằng nhiều nhà đầu tư có thể xem đợt can thiệp vừa qua như “món quà”, vì sự phục hồi của đồng yên tạo dư địa để tiếp tục giảm giá và khởi động lại giao dịch carry trade.

Trong khi đó, chiến lược gia Eric Wallerstein của Clocktower Group cho rằng can thiệp đã đạt mục tiêu bảo vệ mức tỷ giá 160 yên đổi 1 USD, nhưng về bản chất giống như biện pháp tạm thời cần được “khâu lại”. Ông cũng nêu Nhật Bản đang đối mặt hai áp lực lạm phát: đồng tiền yếu và rủi ro từ xung đột Mỹ – Iran.

Triển vọng: can thiệp có thể chỉ “mua thời gian”

Theo các nhà phân tích, để tăng giá đồng yên một cách bền vững, Nhật Bản có thể cần làm nhiều hơn ngoài can thiệp ngoại hối. Tokyo được cho là có thể phải kết hợp can thiệp với tăng lãi suất và điều kiện giá dầu thấp hơn.

Ông Wallerstein cho biết Thủ tướng Takai “muốn giữ lãi suất ở mức thấp” để thúc đẩy chương trình nghị sự tài khóa nới lỏng nhằm kích thích kinh tế. Theo ông, Tokyo kỳ vọng can thiệp thị trường có thể giúp quản lý tỷ giá, kiềm chế lạm phát và giảm chi phí nhập khẩu dầu. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh tăng lãi suất mới là cần thiết để giải quyết đồng thời các vấn đề này.

Quan điểm từ các tổ chức tài chính

Giới phân tích phố Wall vẫn nghi ngờ khả năng tỷ giá yên có thể duy trì sau đợt can thiệp gần nhất. Các chiến lược gia của Citigroup cho rằng giá dầu cao có thể tiếp tục gây áp lực giảm giá lên yên. Nhận định của Citi nêu rằng can thiệp chỉ đóng vai trò “cầu nối” giữa các thay đổi về căn bản, trong khi giao dịch dựa vào kỳ vọng lạm phát ở Nhật Bản đã quay trở lại trong vài tuần gần đây do xung đột ở Trung Đông. Citi cũng cho rằng kỳ vọng về giá dầu cao hơn trong thời gian dài có thể giữ lạm phát ở mức cao.

Về dữ liệu lạm phát, tốc độ lạm phát lõi ở Nhật Bản (loại trừ giá thực phẩm tươi sống) đạt 1,8% trong tháng 3 so với cùng kỳ năm ngoái, thấp hơn mục tiêu lạm phát 2% mà BOJ đề ra, nhưng vẫn được xem là cao đối với nền kinh tế đã trải qua nhiều thập kỷ lạm phát thấp.

Theo nguồn tin thân cận với Bloomberg, Nhật Bản đang cân nhắc can thiệp vào thị trường dầu giao sau nhằm giảm áp lực mất giá đối với đồng yên, do các nhà hoạch định chính sách cho rằng giá năng lượng tăng là nguyên nhân chính khiến yên mất giá so với USD.

Barclays cho rằng nếu đồng yên tiếp tục bị bán khống, Nhật Bản có thể tiếp tục can thiệp vào thị trường ngoại hối, và ngân hàng này dẫn lịch sử cho thấy bán khống kéo dài thường dẫn tới các đợt can thiệp liên tục từ Tokyo.

Ngược lại, một số quan điểm khác cho rằng bối cảnh toàn cầu khiến các động thái can thiệp khó thay đổi thực tế lãi suất Nhật Bản vẫn thấp hơn tốc độ lạm phát, đồng thời thị trường không còn kỳ vọng Fed sẽ hạ lãi suất trong năm nay. Trong một báo cáo, JPMorgan Chase cho rằng can thiệp không làm thay đổi quan điểm đồng yên còn mất giá trong trung hạn, dự báo tỷ giá yên có thể giảm về khoảng 164 yên đổi 1 USD vào cuối năm nay. Báo cáo cũng nêu rằng với các đồng tiền tự do giao dịch theo chế độ tỷ giá thả nổi, quy mô thị trường lớn như đồng yên khiến việc can thiệp khó có thể đảo ngược xu hướng bị chi phối bởi các yếu tố nền tảng.