Chứng khoán Việt Nam chịu áp lực ngắn hạn do căng thẳng vĩ mô và địa chính trị

Trong phiên giao dịch đầu tuần ngày 6-4-2026, thị trường chứng khoán Việt Nam đóng cửa với VN-Index giảm hơn 9 điểm, quanh mức 1.675 điểm, đánh dấu phiên giảm thứ 3 liên tiếp. Diễn biến này cho thấy tâm lý thận trọng đang chi phối hoạt động giao dịch ngắn hạn.

Diễn biến và tâm lý nhà đầu tư

Trên các diễn đàn và nhóm đầu tư, nhiều nhà đầu tư cho biết họ hạn chế giao dịch, chủ yếu quan sát. Một số chuyển sang gửi tiết kiệm khi lãi suất ở mức cao khoảng 7-9%/năm.

Anh Nguyễn Tấn Phong (TP. HCM) cho biết danh mục hiện lỗ khoảng 20%, tập trung ở cổ phiếu ngân hàng, chứng khoán và bất động sản. Tuy nhiên, anh không vội mua thêm để bình quân giá mà chuyển 200 triệu đồng sang gửi tiết kiệm kỳ hạn 6 tháng, lãi suất 7,5-8%/năm. Theo anh, nhiều nhà đầu tư cũng chọn “án binh bất động” do lo ngại căng thẳng Trung Đông kéo dài và giá dầu ở mức cao có thể duy trì áp lực lạm phát.

Nguyên nhân khiến VN-Index chưa phục hồi

Rủi ro địa chính trị vẫn là yếu tố chi phối tâm lý. VN-Index chưa phục hồi như kỳ vọng khi xung đột tại Iran kéo dài, làm gia tăng lo ngại lạm phát. Đồng thời, theo ông Nguyễn Tấn Phong, khối ngoại vẫn bán ròng liên tục từ đầu năm 2026, cho thấy yếu tố nâng hạng thị trường trong ngắn hạn chưa tạo tác động rõ rệt. Diễn biến VN-Index vì vậy chịu ảnh hưởng nhiều hơn bởi biến động vĩ mô toàn cầu.

Ở góc nhìn định giá, TS Đinh Thế Hiển cho rằng mặt bằng lãi suất tăng nhanh là rào cản lớn đối với chứng khoán. Dù VN-Index đã giảm mạnh từ đỉnh gần 1.900 điểm vào cuối tháng 2, định giá P/E vẫn trên 15 lần, không còn hấp dẫn. So với giai đoạn 2023-2024, khi lãi suất tiền gửi nhóm ngân hàng lớn (Vietcombank, BIDV, Agribank, VietinBank) chỉ khoảng 5%/năm và P/E thị trường ở mức 13-14 lần, hiện nay lãi suất đã tăng đáng kể. Chứng chỉ tiền gửi kỳ hạn 1 năm của Vietcombank lên tới 7,9%/năm khiến kênh chứng khoán kém hấp dẫn hơn so với lãi suất phi rủi ro.

Các yếu tố hỗ trợ thị trường

Trong khi đó, ông Nguyễn Thành Trung, Tổng Giám đốc Công ty CP Đầu tư FinSuccess, cho rằng các yếu tố như căng thẳng địa chính trị tại Iran hay mặt bằng lãi suất tăng nhanh chủ yếu tác động ngắn hạn. Theo dự báo, các yếu tố này có thể hạ nhiệt trong quý II hoặc nửa cuối năm.

Thị trường cũng được kỳ vọng hưởng lợi từ thông tin nâng hạng của FTSE Russell, dự kiến công bố ngày 8-4. Ngoài ra, triển vọng lợi nhuận của nhiều doanh nghiệp đầu ngành vẫn tích cực, bao gồm: Hòa Phát dự kiến tăng trưởng lợi nhuận sau thuế khoảng 40% trong năm 2026; FPT đặt kế hoạch kinh doanh tăng 15%; PNJ và MWG kỳ vọng tăng 20-30%; các ngân hàng như MBB và Techcombank (TCB) đặt mục tiêu tăng trưởng hai chữ số. Ông Trung nhận định dù P/E thị trường không còn rẻ, nhưng vẫn hấp dẫn trong dài hạn nhờ tăng trưởng hai chữ số trong 3-5 năm tới, cùng với sự hỗ trợ của chính sách tài khóa và tiền tệ.

Ông Huỳnh Anh Huy, Giám đốc Phân tích ngành tại Công ty Kafi, cho rằng chiến sự hay lãi suất chỉ mang tính chu kỳ và tác động ngắn hạn. Động lực tăng trưởng bền vững của chứng khoán Việt Nam nằm ở quá trình chuyển đổi từ thị trường đầu cơ sang thị trường vốn minh bạch và hiện đại, nơi doanh nghiệp có thể huy động vốn dài hạn với chi phí thấp hơn tín dụng ngân hàng.

Số liệu về nhu cầu vốn và vai trò của thị trường chứng khoán

Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng GDP 2 chữ số giai đoạn 2026-2030, nhu cầu vốn được xem là yếu tố then chốt. Bộ Tài chính ước tính tổng nhu cầu vốn tối thiểu khoảng 38,5 triệu tỉ đồng; trong đó ngân sách nhà nước chỉ đáp ứng khoảng 20% (hơn 7,7 triệu tỉ đồng), còn lại hơn 80% (trên 30 triệu tỉ đồng) phải huy động từ thị trường vốn, trong đó thị trường chứng khoán giữ vai trò ngày càng quan trọng.

Để đáp ứng nhu cầu này, ông Huỳnh Anh Huy cho rằng thị trường chứng khoán cần tăng trưởng cả về quy mô và chất lượng, thông qua thúc đẩy IPO và niêm yết, cổ phần hóa các doanh nghiệp Nhà nước lớn, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp có vốn FDI niêm yết trên sàn chứng khoán Việt Nam. Ông cũng nhấn mạnh kỳ vọng về việc yêu cầu VN100 công bố thông tin bằng tiếng Anh từ giai đoạn 2025-2026 nhằm giảm bất đối xứng thông tin, tăng niềm tin của nhà đầu tư tổ chức. Song song đó, cơ quan quản lý thúc đẩy phát triển nhà đầu tư tổ chức trong nước như quỹ hưu trí, bảo hiểm, quỹ đầu tư; đa dạng hóa sản phẩm như ETF và quỹ mở để tạo nguồn cầu ổn định.

Nhận định về niềm tin nhà đầu tư

Ông Nguyễn Việt Quang, Giám đốc Kinh doanh của Yuanta Việt Nam, cho rằng một số nhà đầu tư kỳ vọng doanh nghiệp phát hành thêm cổ phiếu sẽ tạo lợi nhuận trong tương lai. Tuy nhiên, thực tế nhiều doanh nghiệp tăng vốn nhằm xử lý dòng tiền hoặc củng cố tài chính, không phải để tạo ra lợi nhuận ngay. Điều này có thể khiến EPS bị pha loãng và làm giá cổ phiếu khó tăng theo nhịp. Khi chu kỳ lợi nhuận đến chậm, tâm lý nhà đầu tư có thể bị ảnh hưởng.

Ở chiều hướng tích cực, bà Thiều Thị Nhật Lệ, Tổng Giám đốc Công ty CP Quản lý Quỹ UOBAM Việt Nam, cho rằng thị trường đang bước vào giai đoạn tăng trưởng có chọn lọc và phân hóa mạnh hơn so với năm 2025. Các yếu tố hỗ trợ gồm nền tảng vĩ mô ổn định, mục tiêu tăng trưởng GDP hai chữ số, lạm phát được kiểm soát và chính sách tài khóa tiếp tục thúc đẩy đầu tư công ở quy mô lớn. UOBAM dự báo lợi nhuận doanh nghiệp tiếp tục khả quan, với tăng trưởng EPS toàn thị trường khoảng 15%, tập trung ở các nhóm ngân hàng, bán lẻ, vật liệu và doanh nghiệp hưởng lợi từ đầu tư hạ tầng. Bà Lệ cũng cho rằng các yếu tố mang tính cấu trúc như nâng hạng thị trường, cải thiện minh bạch, đa dạng hóa sản phẩm và nâng cấp hạ tầng giao dịch kỳ vọng sẽ thu hút thêm dòng vốn dài hạn từ nhà đầu tư quốc tế, đồng thời việc phát triển trung tâm tài chính quốc tế là bước tiến quan trọng nhằm nâng tầm thị trường chứng khoán Việt Nam.