Thị trường chứng khoán ghi nhận mức giảm lớn của tập đoàn khí đốt Gazprom khi giá cổ phiếu xuống dưới ngưỡng tâm lý dưới tác động từ địa chính trị và thay đổi cấu trúc xuất khẩu.
Trong phiên giao dịch ngày 15/7, cổ phiếu của tập đoàn khí đốt Gazprom giảm xuống còn 89,9 ruble/cổ phiếu, thủng mốc 90 ruble. Đây là mức giá thấp nhất của mã chứng khoán này trong vòng 17 năm qua. Lần cuối cùng giá cổ phiếu Gazprom ở mức thấp tương tự là trong cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu giai đoạn 2008–2009.
Giới phân tích chỉ ra các nguyên nhân chính gồm: nguồn cung khí đốt cho thị trường châu Âu giảm, thay đổi trong cơ cấu xuất khẩu, việc không chi trả cổ tức trong nhiều kỳ và tâm lý thận trọng của các nhà đầu tư.
Nguyên nhân đầu tiên khiến giá cổ phiếu Gazprom giảm mạnh đến từ sự sụt giảm sản lượng xuất khẩu năng lượng. Khối lượng khí đốt cung cấp cho các quốc gia ngoài khối đã giảm từ khoảng 200 tỷ mét khối xuống còn khoảng 80 tỷ mét khối. Riêng lượng giao hàng cho thị trường Liên minh Châu Âu (EU) đã giảm xuống mức thấp nhất trong vòng 50 năm qua, chỉ còn khoảng 18 tỷ mét khối.
Đà giảm trong phiên ngày 15/7 cũng chịu tác động từ thông tin do Reuters đăng tải, cho biết các cuộc đàm phán giữa Nga và Trung Quốc về dự án đường ống dẫn khí Siberia 2 đã bị đình chỉ. Nguyên nhân do phía Trung Quốc chỉ đồng ý xây dựng nếu được mua khí đốt với mức giá nội địa của Nga.
Bên cạnh đó, các yếu tố chính sách từ bên ngoài cũng ảnh hưởng đến tâm lý thị trường. Theo nhận định của Valeria Popova, nhà phân tích cấp cao tại công ty đầu tư Rikom-Trust: "Giá cổ phiếu của Gazprom đang chịu ảnh hưởng nặng nề bởi các báo cáo về khả năng áp thuế nhập khẩu của Mỹ đối với các quốc gia mua khí đốt Nga." Chuyên gia này phân tích thêm rằng nếu thuế được áp dụng, giá cổ phiếu Gazprom có khả năng còn giảm tiếp; nếu thuế không được thực hiện, giá cổ phiếu có thể phục hồi.
Trong những tuần gần đây, thị trường chứng khoán chịu áp lực lớn do thiếu các cuộc đàm phán về tình hình Ukraine và số vụ tấn công vào các nhà máy lọc dầu gia tăng, bao gồm cả nhà máy của Gazprom Neft. Do là cổ phiếu nhạy cảm với địa chính trị trong những năm gần đây, cổ phiếu Gazprom đã không phản ứng trước điều kiện thuận lợi từ sự leo thang căng thẳng tại Trung Đông.
Sức hấp dẫn của cổ phiếu Gazprom đối với nhà đầu tư cũng bị hạn chế do công ty không trả cổ tức trong nhiều năm. Lần cuối cùng công ty chi trả cổ tức là 51,03 ruble/cổ phiếu cho nửa đầu năm 2022. Không có khoản cổ tức nào được công bố cho nửa cuối năm 2022, cũng như cho các năm 2023, 2024 hoặc 2025.
Theo báo cáo tài chính tiêu chuẩn IFRS, doanh thu năm 2025 của Gazprom đạt 9.770 tỷ ruble, giảm 8,8% so với năm 2024. Trong khi đó, lợi nhuận ròng tăng 7,2% lên mức 1.300 tỷ ruble. Tổng nợ của doanh nghiệp duy trì ở mức 6.700 tỷ ruble. Tỷ lệ nợ ròng/EBITDA tăng từ mức 1,83 lần của năm trước lên 2,07 lần.
Với vốn hóa thị trường khoảng 2.130 tỷ ruble và lợi nhuận ròng năm 2025 là 1.300 tỷ ruble, tỷ lệ vốn hóa thị trường trên lợi nhuận ước tính khoảng 1,6. Đối với nhà đầu tư, đây có thể xem là cơ hội để mua cổ phiếu của công ty nắm giữ một phần sáu trữ lượng khí đốt thế giới với mức giá tương đương thời kỳ khủng hoảng.
Tuy nhiên, giới phân tích lưu ý cách tính toán này chưa bao gồm khoản nợ 6.700 tỷ ruble, quy mô đầu tư, chất lượng lợi nhuận và khả năng chuyển đổi kết quả kế toán thành dòng tiền tự do cho cổ đông. Một cổ phiếu có định giá rẻ so với lợi nhuận vẫn sẽ giữ mức giá thấp trong nhiều năm nếu thị trường không thấy cơ chế chuyển lượng lợi nhuận này cho các cổ đông.
