Hệ thống siêu tên lửa Starship của SpaceX vừa phải dừng khẩn cấp chuyến bay thử nghiệm thứ 13 ngay trước thời điểm rời bệ phóng. Sự cố kỹ thuật này ngay lập tức tác động tiêu cực đến tâm lý thị trường, khiến giá cổ phiếu của doanh nghiệp lần đầu tiên rơi xuống dưới mức giá chào bán ra công chúng (IPO).
Theo lịch trình, tàu Starship dự kiến cất cánh vào lúc 18h45 ngày 16/7/2026 theo giờ miền Đông nước Mỹ (tức 22h45 GMT), mở đầu cho khung thời gian phóng kéo dài 90 phút. Tuy nhiên, hệ thống tự động đã kích hoạt lệnh dừng phóng khẩn cấp ngay khi các động cơ Raptor trên tầng đẩy Super Heavy bắt đầu quá trình đánh lửa.
"Tầng đẩy đã chuyển sang chế độ tạm dừng, dẫn đến việc hủy cất cánh khi chúng tôi bắt đầu đốt cháy các động cơ Raptor", phát ngôn viên SpaceX Dan Huot cho biết trong buổi phát sóng trực tiếp. "Chúng tôi sẽ dành thời gian để xác định nguyên nhân gây ra việc hủy phóng và sau đó quyết định bước đi tiếp theo".
Hình ảnh truyền hình trực tiếp cho thấy các động cơ lóe sáng trong tích tắc rồi tắt hoàn toàn. Sau đó, Giám đốc điều hành Elon Musk đã đưa ra thông tin giải thích cụ thể hơn về sự cố này trên mạng xã hội X.
"Để đảm bảo chuyến bay thành công, chúng tôi sẽ tháo và thay thế hai động cơ Raptor. Thời điểm phóng mới dự kiến vào đầu tuần tới", Musk viết trên mạng xã hội X. Ông cho biết thêm rằng hệ thống tự động đã chủ động ngắt quá trình khởi động để đảm bảo an toàn sau khi một số động cơ Raptor trên tầng Super Heavy không kích hoạt đúng quy trình, song không nêu rõ số lượng động cơ gặp lỗi.
Phản ứng trước thông tin trên, cổ phiếu SpaceX giảm khoảng 3% trong phiên giao dịch ngoài giờ. Trước đó, trong phiên giao dịch chính thức ngày 16/7, mã này đóng cửa ở mức 131,11 USD/cổ phiếu với hơn 58,7 triệu cổ phiếu được chuyển nhượng. Đây là lần đầu tiên cổ phiếu công ty giảm xuống dưới mức giá IPO là 135 USD kể từ khi lên sàn.
Đợt sụt giảm này mang lại khoản lợi nhuận trên giấy tờ trị giá khoảng 8,7 tỷ USD cho các nhà đầu tư bán khống. Theo số liệu từ đơn vị phân tích Ortex Technologies, sau khi niêm yết ở mức 135 USD, cổ phiếu SpaceX từng đạt đỉnh 225,64 USD trước khi quay đầu lao dốc. Gần 49% lượng cổ phiếu lưu hành tự do của doanh nghiệp hiện đang được cho mượn, phần lớn phục vụ mục đích bán khống.
"SpaceX là một hành trình đầy biến động đối với những người bán khống, nhưng cuối cùng kết quả hoàn toàn có lợi cho họ. Thay vì chốt lời, họ tiếp tục tăng vị thế trong suốt quá trình cổ phiếu giảm giá", ông Peter Hillerberg, đồng sáng lập Ortex, nhận định.
Đại diện Ortex cũng lưu ý rằng với vị thế bán khống lớn như hiện tại, giá cổ phiếu SpaceX sẽ còn biến động rất mạnh. Ước tính mỗi biến động biên độ 1 USD của giá cổ phiếu sẽ làm thay đổi khoảng 300 triệu USD vị thế của nhóm bán khống. Phía SpaceX hiện từ chối đưa ra bình luận về các dữ liệu giao dịch này.
Theo giới phân tích, bên cạnh sự cố kỹ thuật của Starship, áp lực giảm giá lên cổ phiếu SpaceX còn xuất phát từ sự thận trọng của dòng tiền đối với các doanh nghiệp có chi phí hoạt động lớn, đặc biệt là chiến lược sử dụng vốn vay để đầu tư mạnh vào công nghệ trí tuệ nhân tạo.
Sự kiện Flight 13 là đợt thử nghiệm thứ hai của phiên bản Starship V3, biến thể nâng cấp được thiết kế nhằm hướng tới mục tiêu vận hành thương mại. Trước đó, chuyến bay thử V3 đầu tiên (Flight 12) vào ngày 22/5/2026 đã bộc lộ một số hạn chế khi tầng Super Heavy không thể hạ cánh có kiểm soát xuống Vịnh Mexico, còn tầng trên Starship bị lỗi không khởi động lại được một động cơ Raptor ngoài không gian.
Trong lần phóng thứ 13 này, mục tiêu của SpaceX là hoàn thiện khả năng điều khiển để đưa tầng đẩy Super Heavy hạ cánh chính xác xuống vùng biển quy định, đồng thời cho tàu Starship bay gần một vòng Trái Đất trước khi đáp xuống vùng biển ngoài khơi Tây Australia.
Nhiệm vụ này cũng đánh dấu lần đầu tiên Starship mang theo tải trọng thương mại là 20 vệ tinh Starlink thế hệ mới (V3) lên quỹ đạo cận quỹ đạo. Nhóm vệ tinh này được lập trình để tự hủy trong khí quyển khoảng 20 phút sau khi triển khai. Trong đó, 6 vệ tinh tích hợp camera chuyên dụng có nhiệm vụ ghi hình trực tiếp lớp chắn nhiệt của tàu Starship để phục vụ công tác phân tích kỹ thuật cho các đợt phóng tiếp theo.
Dù việc dừng phóng ở giây cuối cùng gây thiệt hại ngắn hạn về mặt thị trường tài chính, giới chuyên gia nhận định đây vẫn là minh chứng cho thấy hệ thống an toàn tự động của SpaceX đã vận hành chính xác theo thiết kế, giúp bảo vệ toàn vẹn tổ hợp tên lửa và bệ phóng trước các rủi ro phát sinh.
