Công nghệ lõi: Yếu tố then chốt để làm chủ cuộc đua xe máy điện ở Việt Nam

Một kỷ nguyên di chuyển mới đang dần hình thành tại các đô thị lớn, khi khói bụi và phương tiện sử dụng xăng dần nhường chỗ cho các giải pháp xanh, sạch. Trong bối cảnh đó, công nghệ—đặc biệt là công nghệ nội địa—được xem là yếu tố then chốt, giúp tái định nghĩa trải nghiệm di chuyển của người dùng.

Tại Việt Nam, xe máy là phương tiện gắn với nhịp sống và hoạt động kinh tế. Theo thống kê của Motorcycles Data, xe máy thuộc nhóm năm thị trường tiêu thụ lớn nhất thế giới tính đến năm ngoái. Hạ tầng dày đặc và nhiều ngõ ngách giúp xe hai bánh duy trì lợi thế về tính linh hoạt, chi phí vận hành và khả năng chở hàng. Với nhiều gia đình, xe máy không chỉ là phương tiện đi lại mà còn là tài sản và công cụ lao động.

Quá trình điện hóa xe hai bánh tại Việt Nam được đánh giá là một bước chuyển đổi mang tính cấu trúc. Theo Mordor Intelligence, thị trường xe máy điện có quy mô dự báo trên 3,7 tỷ USD trong năm nay và trên 8,8 tỷ USD vào năm 2031. Động lực đến từ cam kết trung hòa carbon vào năm 2050, hỗ trợ chính sách từ Chính phủ và xu hướng tiêu dùng xanh ngày càng rõ nét.

Rào cản khiến người dùng còn e dè

Dù nhận thức về xe điện đã cải thiện, tâm lý e dè vẫn tồn tại, chủ yếu do trải nghiệm với các dòng xe điện thế hệ cũ sử dụng ắc quy. Theo khảo sát của Mibrand Việt Nam, ba yếu tố chính khiến người dùng chần chừ là hạ tầng sạc, độ bền pin và công nghệ pin. Trong đó, thiếu trạm sạc được xem là rào cản lớn nhất ở khu vực ngoại thành.

Giới hạn về thời lượng pin, thời gian sạc và quãng đường di chuyển cũng ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định mua xe. Một số nhà sản xuất đã phát triển trạm sạc hoặc đổi pin, tuy nhiên các giải pháp này đòi hỏi chi phí lớn và vận hành phức tạp, chưa thực sự phù hợp với thói quen sử dụng linh hoạt của người dùng.

Góc nhìn kỹ thuật: bài toán tối ưu tổng thể

Ở góc độ kỹ thuật, thách thức nằm ở việc tối ưu tổng thể giữa pin, động cơ và hệ thống quản lý pin (BMS). Pin quyết định quãng đường nhưng đồng thời ảnh hưởng đến trọng lượng và chi phí; động cơ cần đảm bảo hiệu suất; còn hệ thống điều khiển có vai trò điều phối trải nghiệm. Việc tích hợp các yếu tố này thành một tổng thể cân bằng được xem là bài toán khó, khiến nhiều dòng xe điện chưa đạt được sự “liền mạch” như xe xăng.

Xu hướng tiếp cận mới: giải bài toán từ cốt lõi công nghệ

Trong bối cảnh đó, một số doanh nghiệp nội địa chuyển hướng tập trung giải quyết trực tiếp các “điểm nghẽn” thay vì phụ thuộc vào việc mở rộng hạ tầng. Theo các chuyên gia, bài toán then chốt không chỉ là mở rộng trạm sạc, mà còn là nâng cao hiệu suất pin, rút ngắn thời gian sạc và tăng tính linh hoạt khi sử dụng.

Ở góc nhìn thị trường, đại diện một đơn vị nghiên cứu người tiêu dùng cho biết, rào cản lớn nhất khi người Việt cân nhắc chuyển đổi sang xe điện vẫn là “nỗi lo hết pin giữa đường” và sự bất tiện khi phụ thuộc vào hệ thống trạm sạc chưa phổ biến. Vì vậy, các giải pháp giúp người dùng chủ động hơn trong việc sạc và sử dụng phương tiện được xem là hướng đi phù hợp với điều kiện hạ tầng hiện nay.

Ví dụ doanh nghiệp: Dat Bike và chiến lược công nghệ lõi

Dat Bike được nêu như một ví dụ đáng chú ý với chiến lược phát triển xoay quanh công nghệ lõi. Thay vì mở rộng hệ sinh thái trạm sạc vốn tốn kém và cần thời gian xây dựng, doanh nghiệp này tập trung nâng cao hiệu năng pin và tối ưu khả năng sạc nhằm hướng tới trải nghiệm tối ưu cho người dùng.

Theo thông tin được đề cập, mẫu xe Quantum S của Dat Bike có tầm di chuyển đến 285km sau một lần sạc đầy. Tổng thời gian sạc từ 2,5 đến 4 giờ tùy mẫu xe. Độ bền pin lên tới 25 năm và có thể sạc tại mọi ổ điện thông dụng 220V nhờ bộ sạc rời. Doanh nghiệp cũng nhấn mạnh định hướng giúp người dùng ít bị phụ thuộc vào trạm sạc, đồng thời giảm áp lực cho hạ tầng công cộng.

Bên cạnh đó, việc tích hợp các công nghệ vốn thường có trên ô tô như Hill Assist và Cruise Control vào xe máy cũng được xem là điểm hiếm trên thị trường. Tổng dung tích cốp lên tới 44L là một chi tiết được nêu nhằm thể hiện sự chú trọng vào trải nghiệm người dùng.

Dat Bike Việt Nam cho biết CEO Nguyễn Bá Cảnh Sơn chia sẻ doanh nghiệp theo đuổi mô hình tích hợp dọc, tự phát triển toàn bộ công nghệ lõi từ động cơ, pin đến hệ thống quản lý pin (BMS), bộ điều khiển và sạc thông minh. Nhờ đó, hãng có thể kiểm soát các khâu từ R&D đến sản xuất, liên tục cải tiến và tinh chỉnh để tối ưu giá trị cho người dùng, với tỉ lệ nội địa hóa hơn 90%.

Triển vọng thị trường xe máy điện

Thị trường xe máy điện Việt Nam hiện vẫn ở giai đoạn đầu của một chu kỳ tăng trưởng dài hạn. Nhu cầu di chuyển giữa đô thị và nông thôn tiếp tục duy trì vai trò của xe hai bánh, đồng thời mở ra cơ hội cho các mô hình hạ tầng và dịch vụ mới.

Trong bối cảnh đó, lợi thế dài hạn được kỳ vọng thuộc về những doanh nghiệp làm chủ công nghệ lõi và am hiểu sâu sắc thói quen di chuyển đặc thù của người Việt. Điều này được nhìn nhận không chỉ là bài toán cạnh tranh sản phẩm, mà còn là cơ hội để ngành công nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị sản xuất.

Nếu tận dụng tốt giai đoạn chuyển đổi, Việt Nam có thể thúc đẩy xanh hóa giao thông và từng bước định vị như một trung tâm sản xuất xe điện hai bánh của khu vực Đông Nam Á.