Đại diện UBCKNN: Việc sàn giao dịch tài sản mã hoá đầu tiên ra mắt phụ thuộc hoàn toàn vào năng lực của doanh nghiệp

Tại Diễn đàn Digital Trust in Finance 2026 với chủ đề “Xây dựng niềm tin số tài chính trong kỷ nguyên AI”, diễn ra vào chiều ngày 12/5/2026, các diễn giả tại tọa đàm cho rằng thị trường tài sản số tại Việt Nam đã đủ lớn để bước vào giai đoạn cần được định hình và quản lý bài bản. “Niềm tin số” được nhìn nhận không chỉ là yếu tố tâm lý của người dùng mà là điều kiện cốt lõi quyết định sự phát triển của toàn bộ hệ sinh thái tài chính số.

Theo các tham luận, xu hướng hội tụ giữa Fintech, AI và tài chính truyền thống ngày càng rõ rệt. Nhiều doanh nghiệp đang đầu tư mạnh vào công nghệ, dữ liệu và quản trị rủi ro nhằm nâng cao trải nghiệm người dùng và bảo vệ hệ thống vận hành. Tuy nhiên, rủi ro mới cũng gia tăng, gồm lừa đảo, tin giả tài chính, deepfake và tấn công mạng, có thể lan rộng trên nhiều nền tảng và hệ thống.

Trong bối cảnh đó, vấn đề được đặt ra là hệ sinh thái tài chính số tại Việt Nam hiện được phối hợp và giám sát như thế nào, đồng thời cần tiếp tục hoàn thiện những điểm nào để tăng hiệu quả liên kết giữa cơ quan quản lý và doanh nghiệp.

“Thị trường không biên giới” và thách thức truy vết khi xảy ra tấn công mạng

Trả lời vấn đề này, ông Tô Trần Hoà — Phó Trưởng ban Thường trực Ban Quản lý thị trường giao dịch tài sản mã hoá (UBCKNN) — cho biết với thị trường tài sản số, cơ quan quản lý không sử dụng khái niệm “xuyên biên giới” mà coi đây là thị trường “không biên giới”. Ông nêu rằng giao dịch trên nền tảng blockchain diễn ra tức thời và không bị giới hạn bởi ranh giới quốc gia.

Ông Hoà nhấn mạnh thách thức lớn nhất nằm ở việc truy vết và bảo vệ tài sản khi xảy ra các cuộc tấn công mạng. Trong hệ thống tài chính truyền thống, việc truy tìm dòng tiền và xác định đối tượng phạm tội có thể rõ ràng hơn, trong khi với tài sản số mức độ khó khăn cao hơn đáng kể.

“Đây không phải bài toán mà một cơ quan hay một doanh nghiệp có thể tự giải quyết,” ông nhấn mạnh, “mà cần sự phối hợp giữa nhiều cơ quan, nhiều doanh nghiệp và thậm chí là giữa các quốc gia với nhau.”

Khung pháp lý hướng tới bảo vệ nhà đầu tư và tiêu chuẩn vận hành

Về mục tiêu xây dựng khung pháp lý cho thị trường tài sản mã hoá, đại diện cơ quan quản lý cho biết trọng tâm là bảo vệ nhà đầu tư. Bước đầu tiên là công nhận tài sản mã hoá như một loại tài sản được pháp luật dân sự bảo vệ. Tiếp theo là xây dựng các tiêu chuẩn cao đối với doanh nghiệp cung cấp dịch vụ, bao gồm yêu cầu về vốn, năng lực công nghệ và kinh nghiệm vận hành.

Cơ quan quản lý cũng mở cơ chế để doanh nghiệp Việt Nam hợp tác với các doanh nghiệp nước ngoài có kinh nghiệm nhằm cùng phát triển hạ tầng và quản lý thị trường. Theo ông, đây là cách tận dụng nền tảng công nghệ và kinh nghiệm quốc tế trong bối cảnh thị trường tài sản số tại Việt Nam còn khá mới.

Phối hợp liên ngành trong giám sát thị trường

Ông Hoà cho biết Nghị quyết số 05 giao Bộ Tài chính phối hợp với Bộ Công an và Ngân hàng Nhà nước để cùng quản lý thị trường tài sản mã hoá. Các bộ ngành hiện cũng đang xây dựng cơ chế phối hợp chung nhằm giám sát hoạt động trên thị trường này.

Do tài sản số có thể bị rút và chuyển đi gần như ngay lập tức nếu xảy ra tấn công, ông cho rằng yêu cầu phối hợp giữa các cơ quan quản lý phải đặc biệt chặt chẽ. Đồng thời, cơ quan quản lý lựa chọn cách tiếp cận “thận trọng nhưng có kiểm soát”, tránh đưa ra các rào cản kỹ thuật quá cứng nhắc gây cản trở đổi mới công nghệ.

Tăng cường hợp tác quốc tế và phòng chống rửa tiền

Ở góc độ quốc tế, Việt Nam đã ký kết với các ủy ban chứng khoán trên thế giới và sẽ tiếp tục tăng cường phối hợp với các cơ quan quản lý quốc tế khác nhằm phục vụ công tác giám sát thị trường tài sản mã hoá. Trọng tâm được nêu là phòng chống rửa tiền và đáp ứng các khuyến nghị của FATF.

Tiến độ triển khai phụ thuộc năng lực doanh nghiệp

Về lộ trình triển khai thị trường tài sản mã hoá chính thức, ông Hoà cho biết tiến độ hiện nay không phụ thuộc vào cơ quan quản lý mà phụ thuộc chủ yếu vào năng lực của doanh nghiệp. Bộ Tài chính đã có văn bản chấp thuận nguyên tắc cho 5 doanh nghiệp tham gia triển khai thị trường.

Theo ông, sau bước chấp thuận nguyên tắc, các doanh nghiệp phải hoàn thành hai yêu cầu quan trọng: góp đủ vốn điều lệ 10.000 tỷ đồng và xây dựng hệ thống công nghệ thông tin đáp ứng tiêu chuẩn an ninh an toàn cấp độ 4.

Đại diện UBCKNN đánh giá thách thức lớn nhất hiện nay nằm ở việc đáp ứng tiêu chuẩn an ninh an toàn cấp độ 4, được xem là tiêu chuẩn rất cao đối với hạ tầng công nghệ.

“Bao giờ có sàn giao dịch đầu tiên sẽ phụ thuộc hoàn toàn vào năng lực của doanh nghiệp chứ không còn phụ thuộc vào cơ quan quản lý,” ông Hoà cho biết. Ông cũng cho biết các doanh nghiệp sẽ phải phối hợp chặt chẽ với A05 - Bộ Công an trong quá trình hoàn thiện hồ sơ và đáp ứng các tiêu chuẩn an ninh, an toàn theo quy định.