Trong những tháng đầu năm 2026, đà suy giảm doanh thu của thị trường bảo hiểm dần thu hẹp nhờ nhiều yếu tố hỗ trợ. Song “chủ động” và “thay đổi” vẫn là hai từ khóa để các doanh nghiệp bảo hiểm bứt phá trong thời gian tới.
Tăng trưởng với nhiều sắc thái khác nhau
Theo số liệu của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), tổng doanh thu phí bảo hiểm trong quý II/2026 ước đạt 60.400 tỷ đồng, tăng 1,7% so với cùng kỳ năm trước. Lũy kế 6 tháng đầu năm, doanh thu phí toàn thị trường đạt khoảng 117.900 tỷ đồng, tăng 2,2%. Trong đó, động lực tăng trưởng chủ yếu đến từ khối bảo hiểm phi nhân thọ với doanh thu phí của lĩnh vực này ước đạt 49.100 tỷ đồng, tăng 13,5% so với cùng kỳ năm 2025; doanh thu phí bảo hiểm nhân thọ đạt khoảng 68.800 tỷ đồng, giảm 4,5% so với cùng kỳ.
Ông Ngô Việt Trung, Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát Bảo hiểm (Bộ Tài chính) cho biết, để phục hồi niềm tin khách hàng và hỗ trợ thị trường bảo hiểm phát triển, Bộ Tài chính đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trong đó, tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật về kinh doanh bảo hiểm; đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, tăng cường phân cấp, phân quyền, nhằm tạo sự chủ động và điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp phát triển; rà soát, cắt giảm các thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh không cần thiết, qua đó, kiến tạo môi trường kinh doanh thuận lợi; định kỳ tổ chức đối thoại với các doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ để nắm bắt khó khăn, vướng mắc, từ đó, tìm phương án tháo gỡ, tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát triển. Đồng thời, khuyến khích doanh nghiệp xây dựng chiến lược kinh doanh lấy khách hàng làm trọng tâm, đầu tư hệ thống công nghệ thông tin hiện đại, an toàn và bảo mật thông tin khách hàng.
Thực tế, những yếu tố trên trở thành động lực hỗ trợ tốt cho quá trình cải thiện doanh thu, song ở mỗi doanh nghiệp sẽ đem lại mức độ hiệu quả khác nhau. Trong quý II/2026, mảng nhân thọ từ CTCP Bảo hiểm Nhân thọ Kỹ Thương (Techcom Life) đem lại cho Techcombank gần 760 tỷ đồng; mảng phi nhân thọ cũng ghi nhận hơn 542 tỷ đồng doanh thu phí, tăng trưởng 260% so với cùng kỳ. Trong khi đó, theo báo cáo tài chính quý II/2026 của cổ phần Tập đoàn Bảo hiểm DBV, lãi gộp từ hoạt động kinh doanh bảo hiểm đạt 102,5 tỷ đồng, tăng hơn 20% so với cùng kỳ năm trước. Kết quả này chủ yếu đến từ doanh thu thuần kinh doanh bảo hiểm tăng hơn 50%, lên 946 tỷ đồng. Tuy nhiên, chi phí hoạt động bảo hiểm cũng tăng 56%, lên 843 tỷ đồng, khiến biên lãi gộp thu hẹp từ 13,54% xuống còn 10,83%.
Thay đổi, tận dụng tối đa những yếu tố thuận lợi
Có thể thấy, cùng là tăng trưởng doanh thu nhưng hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp bảo hiểm lại khác nhau. Ông Trương Minh Cát Nguyên, Giám đốc CTCP Tư vấn pháp lý bảo hiểm Tila cho rằng, sự khác biệt này đến từ nhiều nhân tố. Với kênh phân phối, các doanh nghiệp duy trì tăng trưởng dương đa phần là những cái tên sở hữu mô hình đại lý chuyên nghiệp vững chắc, không bị phụ thuộc vào làn sóng “đại lý thời vụ”. Hoặc đó là các doanh nghiệp bảo hiểm có sự dịch chuyển mô hình bancassurance rất nhanh sang dạng “tự doanh”, hoặc kết hợp chuyên gia bảo hiểm tại chi nhánh ngân hàng, giúp doanh nghiệp né được “cú sốc” sụt giảm doanh số từ việc siết chặt quy trình tư vấn thông thường tại quầy giao dịch.
Về chiến lược sản phẩm, doanh nghiệp tăng trưởng tốt là những đơn vị dũng cảm cắt giảm tỷ trọng các sản phẩm liên kết đơn vị (ILP) vốn phụ thuộc quá nhiều vào biến động thị trường chứng khoán, để chuyển dịch thần tốc sang sản phẩm bảo hiểm hỗn hợp, liên kết chung có cam kết lãi suất an toàn, hoặc các sản phẩm bảo vệ sức khỏe thuần túy. Khách hàng giai đoạn này cần sự “chắc chắn”, doanh nghiệp nào đáp ứng được tâm lý phòng thủ này sẽ chiếm trọn dòng tiền nhàn rỗi. Sự phân hóa cũng thấy rõ ở tệp khách hàng cao cấp. Doanh nghiệp sở hữu mạng lưới khách hàng có tài sản lớn, am hiểu tài chính và có nhu cầu chuyển giao gia sản dài hạn sẽ ít bị ảnh hưởng bởi biến động kinh tế ngắn hạn hơn so với các doanh nghiệp tập trung vào phân khúc khách hàng đại chúng đang phải “thắt lưng buộc bụng” trước áp lực chi tiêu, ông Nguyên chia sẻ.
Những kinh nghiệm này sẽ là nền tảng tốt để các doanh nghiệp vận dụng vào quá trình tái cơ cấu, phát triển bền vững thị trường bảo hiểm đạt được các mục tiêu trong giai đoạn mới. Thứ trưởng Bộ Tài chính Lê Tấn Cận nêu rõ, theo Chiến lược phát triển thị trường bảo hiểm Việt Nam đến năm 2030, Việt Nam sẽ xây dựng và phát triển thị trường bảo hiểm theo hướng hiện đại, tiếp cận các tiêu chuẩn và thông lệ quốc tế tốt nhất, đáp ứng nhu cầu bảo hiểm đa dạng của các tổ chức, cá nhân, bảo đảm an sinh xã hội, phù hợp với điều kiện thực tế, bền vững và hài hòa lợi ích của các bên tham gia bảo hiểm.
Để thích ứng với yêu cầu phát triển mới của thị trường trong thời gian tới, Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát Bảo hiểm lưu ý, các doanh nghiệp bảo hiểm cũng cần chủ động đẩy mạnh thay đổi, tận dụng tối đa những yếu tố thuận lợi từ môi trường kinh doanh để phát triển nhanh và bền vững. Về quản trị, doanh nghiệp được khuyến khích áp dụng các tiêu chuẩn và thông lệ quản trị cao hơn từ Hiệp hội Các nhà bảo hiểm quốc tế (IAIS), Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD), Khung quản lý rủi ro doanh nghiệp (COSO) nhằm thích ứng với yêu cầu phát triển mới của thị trường, nâng cao năng lực cạnh tranh và phục vụ khách hàng tốt hơn. Doanh nghiệp cần tăng cường minh bạch, xây dựng chiến lược kinh doanh lấy khách hàng làm trung tâm, nâng cao chất lượng nhân lực và đẩy mạnh chuyển đổi số để tăng chất lượng dịch vụ, tối ưu vận hành và đáp ứng tốt hơn nhu cầu ngày càng đa dạng của khách hàng.
Về mặt nghiệp vụ, ông Trương Minh Cát Nguyên cho rằng, doanh nghiệp cần chấm dứt việc tuyển đại lý ồ ạt chỉ để khai thác tệp khách hàng người thân, thay vào đó tập trung đầu tư xây dựng lực lượng đại lý chuyên nghiệp. Đồng thời, chuẩn hóa khung năng lực, đào tạo đại lý trở thành chuyên gia hoạch định tài chính cá nhân, hiểu về quản lý gia sản, thuế và đầu tư để tư vấn giải pháp toàn diện. Bên cạnh đó, cần tái cấu trúc chính sách đãi ngộ theo hướng tăng thưởng duy trì hợp đồng ở các năm tiếp theo, thay vì dồn hoa hồng quá cao năm đầu, giúp giữ chân những đại lý làm nghề tử tế, có trách nhiệm. Song song, đẩy mạnh số hóa; đồng thời phát triển mô hình văn phòng tổng đại lý (GA) kiểu mới thành không gian trải nghiệm và tư vấn tài chính chuyên nghiệp, thay thế các hội thảo bán hàng như trước.
