Hàng tỷ USD vốn đang chờ chảy vào Việt Nam khi các công ty chứng khoán bước vào cuộc đua mới

Môi trường vĩ mô được đánh giá thuận lợi cho thị trường chứng khoán, song vẫn tồn tại các rủi ro đáng chú ý trong bối cảnh Việt Nam bước vào giai đoạn kế hoạch 5 năm 2026-2030.

Năm 2026 mở đầu cho kế hoạch tăng trưởng mới, trong đó Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên. Để đạt mục tiêu này, chính sách tài khóa mở rộng được xác định là động lực chính, bên cạnh chính sách tiền tệ hỗ trợ.

Triển vọng tích cực cho ngành chứng khoán

Theo báo cáo ngành chứng khoán mới nhất của CTCP Xếp hạng Tín nhiệm S&I (S&I Ratings), môi trường kinh doanh thông thoáng có thể thúc đẩy lợi nhuận doanh nghiệp, qua đó hỗ trợ giá cổ phiếu và quy mô thanh khoản trên thị trường chứng khoán.

Trong bối cảnh đó, S&I Ratings cho rằng triển vọng ngành chứng khoán sẽ chịu tác động tích cực từ các yếu tố như tăng phí giao dịch và lãi cho vay ký quỹ; đồng thời kỳ vọng các hoạt động phát hành cổ phiếu và trái phiếu để huy động vốn cho doanh nghiệp sẽ được đẩy mạnh, góp phần cải thiện lợi nhuận từ danh mục đầu tư.

Rủi ro lãi suất và thanh khoản ngân hàng

Dù triển vọng nhìn chung tích cực, S&I Ratings lưu ý lãi suất đang chịu áp lực tăng, cùng với rủi ro tỷ giá cần theo dõi. Đặc biệt, chênh lệch lớn giữa huy động và tín dụng có thể khiến căng thẳng thanh khoản kéo dài trong hệ thống ngân hàng, từ đó tạo áp lực lên nguồn cung tín dụng.

Ở chiều ngược lại, nhu cầu tín dụng được cho là có xu hướng tăng mạnh từ cả khu vực công và tư, trong khi danh mục dự án đầu tư được nêu là rất lớn. Áp lực cung - cầu có thể đẩy lãi suất lên cao hơn mức duy trì ở mức thấp trong năm 2025.

Các kênh rủi ro đối với công ty chứng khoán

• Tăng chi phí vốn: Phần lớn công ty chứng khoán phụ thuộc vào vốn vay ngân hàng ngắn hạn và phát hành trái phiếu. Khi chi phí vốn tăng, công ty chứng khoán có thể khó chuyển toàn bộ mức tăng sang khách hàng vay do cạnh tranh cao, khiến NIM co lại và lợi nhuận bị ảnh hưởng.
• Rủi ro định giá lại tài sản: Các tài sản TPDN/TPCP trong danh mục HTM có thể phải ghi nhận lỗ chưa thực hiện khi lãi suất tăng. Dù không ghi nhận trực tiếp vào báo cáo kết quả kinh doanh, điều này có thể bào mòn vốn chủ sở hữu.
• Tác động lan tỏa nếu lãi suất tăng mạnh: Lãi suất tăng mạnh có thể ảnh hưởng tới các doanh nghiệp niêm yết và triển vọng tăng giá cổ phiếu trên diện rộng.

Trong khi đó, S&I Ratings dẫn thông điệp của Chính phủ về việc duy trì định hướng lãi suất ổn định để hỗ trợ sản xuất kinh doanh, do đó đánh giá áp lực này sẽ không quá lớn trong ngắn hạn. Theo quan điểm của đơn vị này, công ty chứng khoán có bộ đệm vốn tốt sẽ có lợi thế hơn.

Khung pháp lý và các đề án cải cách hỗ trợ thị trường vốn

Ở góc độ chính sách, S&I Ratings nhận định khung pháp lý mới mang tín hiệu tích cực cho ngành chứng khoán ở trung và dài hạn nhờ tăng cường minh bạch, bảo vệ nhà đầu tư và kỷ luật thị trường; đồng thời đơn giản hóa thủ tục và tháo gỡ rào cản để nhà đầu tư nước ngoài tiếp cận thị trường Việt Nam, qua đó thúc đẩy dòng vốn vào thị trường chứng khoán.

Đáng chú ý, việc Chính phủ đề xuất Đề án cải cách tổng thể thị trường tài chính Việt Nam nhằm biến thị trường chứng khoán thành kênh huy động vốn trung - dài hạn chủ lực, cùng với sửa đổi Nghị định về TPDN và thúc đẩy Trung tâm Tài chính Quốc tế, được xem là quyết tâm chính trị nhằm khơi thông cung - cầu vốn. Các định hướng này cũng hướng tới tháo gỡ rào cản để đẩy mạnh IPO, thoái vốn doanh nghiệp nhà nước, tạo nền tảng cho chu kỳ tăng trưởng mới của thị trường vốn, trong đó công ty chứng khoán được nêu là đóng vai trò then chốt trên thị trường cổ phiếu, trái phiếu và các công cụ tài chính khác.

Đồng thời, việc nâng hạng lên thị trường mới nổi được xem là một cột mốc quan trọng, mở ra cơ hội thu hút dòng vốn ngoại và tạo động lực tiếp tục cải cách thị trường trong nước, cải thiện minh bạch quản trị và tăng chiều sâu thị trường với nhiều sản phẩm tài chính mới.

Triển vọng dòng vốn ngoại và tác động tới xếp hạng tín nhiệm

Từ tháng 9/2026, S&I Ratings ước tính dòng vốn thụ động từ các quỹ ETF phân bổ cho Việt Nam có thể đạt 1,44 tỷ USD, chưa kể tới các quỹ chủ động có quy mô lớn hơn.

Đơn vị này cũng cho rằng Việt Nam đang tiến gần tới các tiêu chí của MSCI, có thể xem xét khả năng được MSCI nâng hạng lên thị trường mới nổi trong vài năm tới, qua đó mở rộng cửa đón thêm dòng vốn ngoại. Trong ngắn hạn, tác động tới xếp hạng tín nhiệm có thể phân hoá.

Cụ thể, chi phí tuân thủ tăng và yêu cầu vốn, cùng với kiểm soát chặt chẽ hơn, có thể gây áp lực lên lợi nhuận trong ngắn hạn. Theo S&I Ratings, điều này có thể khiến xếp hạng tín nhiệm phân hoá theo hướng công ty chứng khoán quy mô lớn, quản trị tốt được hưởng lợi, trong khi công ty chứng khoán nhỏ, đòn bẩy cao đối mặt áp lực tái cơ cấu và chi phí tăng mạnh.

Trong bối cảnh đó, ngành chứng khoán cũng chịu cạnh tranh cao từ (i) sự gia nhập hoặc quay trở lại mạnh mẽ của nhiều công ty chứng khoán thuộc ngân hàng và tập đoàn lớn với tham vọng xây dựng hệ sinh thái sản phẩm dịch vụ cho khách hàng và (ii) cuộc đua AI/chuyển đổi công nghệ giúp công ty chứng khoán cải thiện hiệu quả hoạt động.

Ngọc Ly