Hơn 40% CEO dự định cắt bỏ vị trí cấp dưới do AI định hình tuyển dụng, trong khi lao động có kinh nghiệm lâu năm trở thành nhóm được săn đón

AI đang làm thay đổi đáng kể cán cân tuyển dụng trên toàn cầu, khi nhiều CEO có kế hoạch giảm tỷ trọng nhân sự cấp dưới trong khi nhóm lao động có kinh nghiệm và lớn tuổi ngày càng được ưu tiên. Theo khảo sát của Oliver Wyman, xu hướng này phản ánh sự dịch chuyển trong cách doanh nghiệp định hình nhu cầu nhân lực trước tác động của tự động hóa và AI.

CEO lên kế hoạch cắt giảm vị trí cấp dưới

Theo khảo sát toàn cầu của Oliver Wyman Forum với các CEO, hơn 40% dự định cắt giảm các vị trí cấp dưới trong vòng một đến hai năm tới. Mục tiêu là tập trung hơn vào nhân sự cấp trung và cấp cao. Trong khi đó, chỉ 17% CEO muốn tăng tỷ trọng lao động cấp dưới, tức là tỷ lệ này gần như đảo ngược so với một năm trước.

AI khiến các công việc cấp sơ cấp dễ bị tự động hóa

John Romeo, trưởng bộ phận nghiên cứu của Oliver Wyman Forum, cho rằng người mới gia nhập thị trường lao động đang gặp khó khăn hơn bao giờ hết. AI hiện có thể đảm nhận nhiều công việc từng thuộc về nhân viên mới vào nghề, từ viết mã cơ bản đến đánh giá khách hàng tiềm năng.

Các chuyên gia cũng nhận định AI được trang bị nền tảng tự động hóa đang làm cho các nhiệm vụ lặp đi lặp lại hoặc dựa trên quy trình chuẩn hóa trở nên dễ tự động hóa hơn. Những công việc từng là bước khởi đầu cho nhân sự trẻ nay có thể được AI xử lý với tốc độ cao và chi phí thấp.

Kinh nghiệm và khả năng phán đoán vẫn là lợi thế khó thay thế

Dù AI có thể thay thế một số công việc ở cấp sơ cấp, các chuyên gia cho rằng công nghệ vẫn chưa thể thay thế kinh nghiệm thực tế trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt là khả năng phán đoán.

Ravin Jesuthasan, nhà tư vấn và giảng viên chuyên nghiên cứu về tương lai việc làm, cho rằng doanh nghiệp hiện muốn tuyển những người đã từng làm công việc đó trước đây. Ông nhấn mạnh chính kinh nghiệm, khả năng tư duy phản biện và việc từng giải quyết các vấn đề thực tế mới tạo ra giá trị khác biệt cho người lao động, qua đó tạo lợi thế cho nhóm lao động lớn tuổi.

Lao động trẻ đối mặt rủi ro mất việc cao hơn

Trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp giảm nhu cầu tuyển dụng nhân sự mới, IBM được nêu như một ngoại lệ khi tuyên bố sẽ tuyển dụng nhiều sinh viên mới tốt nghiệp ở Mỹ trong năm nay. Công ty đồng thời có kế hoạch viết lại mô tả công việc để phù hợp với kỷ nguyên AI. Tuy nhiên, dữ liệu hiện tại cho thấy IBM vẫn là ngoại lệ nhiều hơn là xu hướng phổ biến.

Một nghiên cứu của Đại học Stanford công bố vào tháng 11 cho thấy người lao động trẻ có nguy cơ mất việc cao hơn 16% ở những lĩnh vực bị ảnh hưởng nhiều nhất bởi AI. Nguyên nhân được nêu là phần lớn người lao động trẻ thường đảm nhận các công việc mang tính tác vụ, hỗ trợ, hoặc các quy trình rơi vào nhóm nhiệm vụ mà AI đang phát triển nhanh về khả năng xử lý.

Nhóm lớn tuổi có lợi thế nhưng không đồng nghĩa an toàn tuyệt đối

Ở chiều ngược lại, các vị trí đòi hỏi kinh nghiệm quản lý, khả năng điều phối con người hoặc ra quyết định trong bối cảnh phức tạp vẫn chưa thể dễ dàng thay thế bằng công nghệ. Do đó, AI có thể tạo lợi thế tạm thời cho lao động lớn tuổi.

Tuy vậy, điều này không đồng nghĩa nhóm lao động này được đảm bảo an toàn việc làm tuyệt đối. Teresa Ghilarducci, nhà kinh tế học lao động tại The New School, cho rằng cam kết của doanh nghiệp đối với người lao động đang ngày càng suy yếu. Nhận định này phản ánh thực tế rằng AI không chỉ thay đổi cơ cấu tuyển dụng mà còn đang định hình lại mối quan hệ giữa doanh nghiệp và nhân sự: khi công nghệ có thể thay thế ngày càng nhiều công việc, ưu tiên của công ty chuyển dần sang hiệu suất và tối ưu chi phí thay vì duy trì lực lượng lao động ổn định lâu dài.

Tái phân bổ giá trị trên thị trường lao động

Trong ngắn hạn, nhân sự dày dạn kinh nghiệm có thể hưởng lợi nhờ khả năng phán đoán và hiểu biết thực tế mà AI chưa tái tạo được. Tuy nhiên, về dài hạn, ngay cả nhóm lao động lớn tuổi cũng phải thích nghi với môi trường làm việc mới, nơi AI ngày càng đóng vai trò trung tâm trong vận hành.

Làn sóng AI vì thế đang tạo ra một cuộc tái phân bổ giá trị trên thị trường việc làm: kinh nghiệm trở nên đắt giá hơn, trong khi con đường gia nhập thị trường lao động của thế hệ trẻ trở nên khó khăn hơn so với trước đây.

Nguồn bài viết: Fortune