Luật Công chứng sửa đổi: Tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp

•

Chiều ngày 13/5, tại họp báo công bố lệnh của Chủ tịch nước về các luật đã được Quốc hội khóa XVI thông qua, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh nhấn mạnh định hướng xây dựng Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng nhằm cải cách thủ tục hành chính, giảm chi phí và tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp.

Điều chỉnh tiêu chí xác định giao dịch phải công chứng

Theo Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh, Luật Công chứng 2026 sửa đổi khoản 1, Điều 3 theo hướng không liệt kê các giao dịch phải công chứng trong luật. Thay vào đó, luật quy định rõ tiêu chí để xác định giao dịch nào thuộc trường hợp phải công chứng.

Việc chỉnh sửa theo phương án này được nêu là vừa thu hẹp phạm vi các giao dịch phải công chứng, vừa làm rõ các tiêu chuẩn bắt buộc đối với các giao dịch phải công chứng, đồng thời tránh trùng lặp hoặc mâu thuẫn với các luật có liên quan.

Cụ thể, quy định mới được cho là trực tiếp làm giảm sáu loại giao dịch hiện đang phải công chứng theo các nghị định của Chính phủ và tăng số lượng giao dịch có thể công chứng tự nguyện theo yêu cầu.

Để triển khai, Bộ Tư pháp sẽ chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan rà soát, cập nhật và đăng tải danh mục các giao dịch phải công chứng, chứng thực trên Cổng thông tin điện tử của Bộ Tư pháp (khoản 2 Điều 1 của Luật).

Làm rõ thẩm quyền công chứng đối với giao dịch có đối tượng là bất động sản

Một điểm đáng chú ý là luật sửa đổi quy định về thẩm quyền công chứng giao dịch về bất động sản. Theo đó, cụm từ “giao dịch về bất động sản” được thay bằng “giao dịch có đối tượng là bất động sản”.

Quy định này nhằm làm rõ loại giao dịch cần thực hiện công chứng theo thẩm quyền địa hạt, đồng thời thu hẹp phạm vi các giao dịch cần thực hiện theo địa hạt.

Chính phủ cũng được nêu là sẽ quy định lộ trình thực hiện thẩm quyền công chứng giao dịch theo quy định của Điều này trong phạm vi toàn quốc sau khi cơ sở dữ liệu công chứng quy định tại Điều 66 của luật được xây dựng và vận hành.

“Như vậy, việc công chứng giao dịch về bất động sản không phụ thuộc vào địa giới hành chính sẽ được thực hiện theo lộ trình phù hợp, khi cơ sở dữ liệu công chứng và cơ sở dữ liệu có liên quan được vận hành đầy đủ, bảo đảm an toàn pháp lý cho giao dịch, bảo đảm chặt chẽ, khả thi của trình tự, thủ tục công chứng,” Thứ trưởng Bộ Tư pháp nhấn mạnh.

Cho phép điểm chỉ đồng thời với việc ký khi người yêu cầu đề nghị

Cũng theo Thứ trưởng Bộ Tư pháp, luật sửa đổi khoản 4 Điều 50 của Luật Công chứng năm 2024 theo hướng việc điểm chỉ được thực hiện đồng thời với việc ký khi người yêu cầu công chứng đề nghị.

Việc sửa đổi được đánh giá là phù hợp với bối cảnh hiện nay khi định danh điện tử và công nghệ sinh trắc học đã được triển khai rộng rãi, qua đó góp phần đơn giản hóa thủ tục công chứng và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người yêu cầu công chứng.

Luật nêu rõ công chứng viên được trang bị thiết bị xác thực cá nhân bằng công nghệ sinh trắc học, máy quét chuyên dụng hoặc sử dụng ứng dụng VNeID để xác thực người yêu cầu công chứng, nhằm ngăn chặn giả mạo (khoản 14 Điều 1 của Luật).