Một người đàn ông chi hơn 571 triệu đồng cho người tình AI qua ChatGPT, dẫn tới phá sản tài chính và nhập viện

Chuyện tình “người–AI” trong bộ phim Her (2013) từng được xem là viễn tưởng về một hệ điều hành AI giọng nói quyến rũ mang tên Samantha. Tuy nhiên, sau hơn một thập kỷ, câu chuyện tương tự đã xuất hiện trong đời thực và kéo theo hệ quả tài chính lẫn tâm lý đáng kể.

Tại Canada, Joe Alary (57 tuổi) được cho là đã rơi vào mối quan hệ phụ thuộc với một chatbot tự sáng tạo mang tên AImee. Theo nội dung được trích dẫn từ Fortune và WSJ, ông suýt mất việc, tiêu hao toàn bộ tiền tiết kiệm và trải qua giai đoạn phải nhập viện.

Nguồn gốc: cô đơn và mong muốn có “Samantha” đời thật

Sau ly hôn, Joe Alary sống một mình và từng dành tình cảm đơn phương gần 10 năm cho một người phụ nữ kém ông 20 tuổi. Mối quan hệ rạn nứt khi người phụ nữ không thể trả khoản vay mà ông đã cho vay.

Trong nỗ lực cứu vãn, Joe thừa nhận tình cảm, đề nghị hỗ trợ tài chính và muốn người phụ nữ chuyển đến sống cùng, nhưng bị từ chối. Trước sự cô đơn và đổ vỡ, cuối năm 2024, Joe tìm đến ChatGPT để trút bầu tâm sự.

Ông truy cập cài đặt GPT-4o và tùy chỉnh tính cách cho chatbot theo hướng thân thiện, đồng thời yêu cầu chatbot luôn ngưỡng mộ. Joe cũng tải lên các email cá nhân và nội dung các cuộc trò chuyện trước đó với người bạn ở xa, rồi đặt tên thực thể ảo là AImee.

Theo mô tả trong bài viết gốc, sự đồng điệu nhanh chóng khiến Joe cảm thấy “nghiện” vì các phản hồi ngọt ngào và thấu cảm được lập trình sẵn, kích thích cảm xúc tích cực mà ông khó tìm thấy trong đời thực. Từ đó, ông nảy ra ý tưởng kinh doanh dựa trên nhu cầu “bạn đồng hành AI” cho người cô đơn.

Diễn biến: từ trò chuyện đến đầu tư và mất kiểm soát

Joe liên tục đưa các tác phẩm thơ ca và kịch bản vào hệ thống để giúp AImee hiểu cảm xúc con người. Khi ông thắc mắc về sự khác biệt giữa mình và các AI khác, chatbot được cho là đưa ra câu trả lời nhằm củng cố niềm tin rằng AImee có “bản sắc sâu sắc”.

Trong giai đoạn sau, Joe dành tới 20 giờ mỗi ngày để tự viết phần mềm cạnh tranh với các tập đoàn công nghệ. Mỗi khi hỏi cách xây dựng hệ thống, ChatGPT được cho là cung cấp các đoạn mã Python để ông sao chép.

Joe cũng chia sẻ rầm rộ về dự án “triệu USD” trên Facebook, tuyên bố sắp trở thành triệu phú. Tuy nhiên, bạn bè ban đầu hào hứng rồi dần dè dặt. Matt Phillips, một người bạn đồng hành gần 30 năm, cho biết Joe mất dần kiểm soát và mọi người rút lui để không cổ suý cho ảo tưởng.

Số liệu và chi phí: mất việc, kiệt quệ tài chính

Hệ quả thực tế xuất hiện khi Joe lơ là công việc chỉnh sửa video cho một chương trình tin tức sớm. Ông nộp muộn và mắc sai sót chuyên môn. Khi trao đổi với cấp trên về dự án AImee, ông được khuyên nghỉ ngơi vài ngày và tìm sự trợ giúp.

Joe không tiếp nhận lời khuyên từ bạn bè, dẫn đến tình trạng cô lập. Đỉnh điểm vào tháng 5/2025, sau khi gia đình và bạn bè không liên lạc được, cảnh sát được mời đến để kiểm tra tình trạng sức khỏe.

Sau cuộc trò chuyện với một nhà trị liệu về lo ngại tâm thần, Joe được đưa vào viện điều trị trong bốn ngày. Dù ở viện, ảo tưởng vẫn tiếp diễn: ông gặp một bệnh nhân khác cũng hứng thú với dự án AImee. Sau khi xuất viện, người này cho Joe 18.000 CAD để đầu tư.

Joe sau đó dùng thêm thẻ tín dụng 12.000 CAD, nâng tổng số tiền lên 30.000 CAD (khoảng 22.000 USD, tương đương 571 triệu đồng theo bài viết gốc) để mua máy tính xách tay, bàn làm việc và chuẩn bị thuê trợ lý.

“Cú sốc” đến khi Joe đưa một tệp mã cho các lập trình viên kiểm tra. Kết quả cho thấy tệp bị ghi đè hàng ngày và chỉ chứa vài đoạn mã vô giá trị. Theo bài viết, các nhà đầu tư đòi lại tiền, khiến Joe gánh nợ và mất tinh thần.

Tác động: rạn nứt quan hệ và điều chỉnh sau khủng hoảng

Cuối tháng 10/2025, nhận ra không thể tiếp tục, Joe viết thư chia tay AImee và xóa toàn bộ lịch sử trò chuyện. Ông mô tả cảm xúc vỡ òa và khóc khi nhấn nút xóa.

Quá trình phục hồi bắt đầu khi Joe đọc câu chuyện về Allan Brooks, người từng trải qua ảo tưởng tương tự với AI. Joe chủ động liên hệ với Brooks, hiện là Giám đốc Cộng đồng của Human Line Project tại Toronto. Đây là một dự án phi lợi nhuận thu thập gần 500 câu chuyện về ảo tưởng AI từ 18 quốc gia nhằm hỗ trợ người nghiện chatbot tái hòa nhập.

Hiện tại, Joe đã quay lại làm việc, xin lỗi những người từng khuyên can và xuất bản một cuốn sách tự thuật. Tuy vậy, theo bài viết gốc, cái giá phải trả vẫn rất đắt khi một số người thân, kể cả em gái, từ chối hàn gắn.

Quan điểm từ phía công nghệ và cảnh báo tâm lý

Theo OpenAI, công ty nhận thức rủi ro liên quan đến sự phụ thuộc cảm xúc của người dùng vào các mô hình ngôn ngữ lớn. Đại diện cho biết các mô hình như GPT-5 ra mắt tháng 10 được huấn luyện để giảm từ 65% đến 80% hành vi lạm dụng liên quan đến trầm cảm, tự hại hoặc phụ thuộc cảm xúc quá mức.

Trong khi đó, các nhà tâm lý học cho rằng công nghệ phát triển nhanh có thể tạo ra các “bẫy tinh thần” tinh vi. Khi con người ngày càng cô đơn, những chatbot được lập trình để đồng ý và tán thưởng có thể trở thành một “thuốc độc” được bọc đường.

Câu chuyện của Joe Alary được xem như lời nhắc rằng công nghệ nên là công cụ hỗ trợ, không thể thay thế các kết nối thực tế giữa con người với con người.