Anthropic và Elon Musk vừa công bố những kế hoạch rất khác nhau nhằm chia sẻ một phần lợi ích kinh tế từ sự bùng nổ của AI. Sự khác biệt này có thể ảnh hưởng đến cách những khoản lợi nhuận khổng lồ do AI tạo ra được phân phối đến công chúng.
Ngày 18/10, công ty phát triển mô hình AI Claude cho biết sẽ dành 5% cổ phần của mình để lập một quỹ mới chưa từng có tiền lệ, phục vụ “lợi ích cộng đồng”. Kế hoạch này vẫn cần được cổ đông Anthropic chấp thuận.
Hôm 19/10, Elon Musk cam kết tặng mỗi trẻ em ở Mỹ một cổ phiếu SpaceX vào năm 2027. Ông ủng hộ việc trao cổ phiếu SpaceX trực tiếp cho người dân trong bối cảnh ngành AI đang phát triển nhanh chóng và ngày càng chịu sự giám sát của công chúng.
Những vụ xâm nhập trái phép liên quan đến các tác tử AI, cùng cảnh báo từ các lãnh đạo trong ngành rằng sự phát triển mất kiểm soát của công nghệ này có thể gây ra rủi ro nghiêm trọng, thậm chí đe dọa sự tồn vong của nhân loại, đã làm gia tăng mối lo ngại về an toàn AI. Những lo ngại này càng lớn hơn khi nhiều người bất an trước nguy cơ mất việc làm do AI.
Trong khi Anthropic chọn cách phân phối tài sản thông qua các khoản đóng góp cho tổ chức phi lợi nhuận và hỗ trợ trực tiếp những nhóm dân cư cụ thể, Elon Musk - người giàu nhất thế giới với tài sản ròng gần 1.000 tỉ USD - cho biết ông đề xuất “trao cổ phiếu trực tiếp cho công chúng”.
“Vào năm tới, tôi sẽ tặng mỗi trẻ em ở Mỹ một cổ phiếu SpaceX. Đây sẽ là lần đầu tiên trong nhiều đợt như vậy”, Elon Musk viết trong một bài đăng hôm 19/10. Tính đến tháng 6, ông sở hữu khoảng 6,42 tỉ cổ phiếu của SpaceX.
Cổ phiếu SpaceX tăng khoảng 1% khi kết thúc phiên giao dịch hôm 19/10.
Anthropic cho biết sáng kiến này sẽ giúp công ty linh hoạt hơn và có thể mở rộng quy mô đóng góp nhằm mang lại lợi ích cho nhân loại. Anthropic đang lên kế hoạch thực hiện một trong những đợt IPO (phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng) lớn nhất lịch sử, với tư cách là doanh nghiệp vì lợi ích cộng đồng. Đây là mô hình pháp lý yêu cầu ban lãnh đạo cân bằng giữa mục tiêu lợi nhuận và lợi ích rộng lớn hơn của xã hội.
Đợt IPO có thể định giá Anthropic khoảng 2.000 tỉ USD. Tuy nhiên, Reuters tuần trước đưa tin một số nhà đầu tư đang cân nhắc mức định giá thấp hơn, khoảng 1.500 tỉ USD. Nếu Anthropic được định giá trong khoảng này, 5% cổ phần dành cho quỹ sẽ có giá trị ước tính khoảng 75 - 100 tỉ USD.
Con số đó vượt xa giá trị ước tính của kế hoạch tặng cổ phiếu từ Elon Musk, dù khoản đóng góp này vẫn rất lớn. Dựa trên giá cổ phiếu SpaceX hiện tại và số liệu của Cục Điều tra Dân số Mỹ cho thấy nước này có 72 triệu trẻ em, tổng giá trị số cổ phiếu Elon Musk dự định tặng vào khoảng 11 tỉ USD.
“Trao cổ phiếu - tức phần sở hữu trong nền kinh tế tương lai - trực tiếp cho người dân mới là cách làm đúng”, Giám đốc điều hành SpaceX nói.
Ông Trump cám ơn Elon Musk vì tặng cổ phiếu SpaceX cho hàng triệu trẻ em Mỹ
Động thái của Elon Musk diễn ra vài tháng sau khi Nhà Trắng triển khai Trump Accounts, chương trình đầu tư dành cho trẻ em từ khi sinh ra đến tuổi trưởng thành. Theo chương trình này, công dân Mỹ sinh trong giai đoạn 2025 - 2028 sẽ được cấp một tài khoản đầu tư có sẵn 1.000 USD từ chính phủ, sau đó gia đình có thể tiếp tục đóng góp thêm.
Với cơ chế cho phép cá nhân và doanh nghiệp quyên góp cổ phần vào các tài khoản nói trên, nhiều công ty lớn của Mỹ, gồm cả Dell, Visa, Micron và Delta Air Lines, đã cam kết ủng hộ Trump Accounts thông qua các khoản đóng góp đối ứng hoặc tài trợ bổ sung.
“Tôi xin gửi lời cảm ơn lớn đến người bạn huyền thoại Elon Musk vì sự hào phóng tuyệt vời khi tặng cổ phiếu SpaceX cho hàng triệu trẻ em Mỹ thông qua Trump Accounts!”, Tổng thống Donald Trump viết trên mạng xã hội Truth Social.
SpaceX chưa lập tức phản hồi yêu cầu làm rõ liệu số cổ phiếu Elon Musk dự định tặng có gắn liền với chương trình Trump Accounts hay không, cũng như liệu số cổ phiếu này có đi kèm với bất kì thời hạn hạn chế chuyển nhượng nào hay không.
Hồi tháng 7, Chủ tịch SpaceX Gwynne Shotwell và chồng đã cam kết dành một phần cổ phiếu SpaceX để tặng cho mỗi người trong số hơn 2 triệu trẻ em thuộc chương trình của ông Trump.
“Đó là rất nhiều cổ phiếu... Tôi chắc chắn sẽ có người vui lòng nhận chúng”, Robert Pavlik, nhà quản lý danh mục đầu tư cấp cao tại công ty quản lý đầu tư Dakota Wealth Management, nhận xét về thông báo của Elon Musk hôm 19/10. Robert Pavlik cho biết các danh mục đầu tư do mình quản lý hiện không nắm giữ cổ phiếu SpaceX.
“Động thái này có vẻ giống một màn phô trương hình ảnh... Liệu nó có tạo được thiện cảm trong công chúng không? Có thể”, Robert Pavlik nói thêm.
Michael Dell (Giám đốc điều hành Dell) và vợ là Susan đã cam kết đóng góp 6,25 tỉ USD tiền mặt cho chương trình Trump Accounts, nhắm đến trẻ em có hoàn cảnh khó khăn. Trong khi đó, giá trị khoản đóng góp của Elon Musk sẽ phụ thuộc vào diễn biến giá cổ phiếu SpaceX, vốn thường biến động mạnh.
Phần lớn hoạt động từ thiện của Elon Musk được thực hiện thông qua Quỹ Musk, tổ chức được cho là đang nắm giữ tài sản trị giá hơn 14 tỉ USD.
Warren Buffett, Chủ tịch danh dự của tập đoàn Berkshire Hathaway và là một trong những nhân vật nổi bật nhất trong lĩnh vực từ thiện, được cho là đã quyên góp khoảng 60 tỉ USD tính đến nay. Phần lớn tài sản còn lại trong khối tài sản khoảng 150 tỉ USD của Warren Buffett cũng dự kiến được dành cho các hoạt động từ thiện.
Quỹ Bill & Melinda Gates đã cấp hơn 100 tỉ USD kể từ khi thành lập năm 2000, trong đó có một phần đến từ các khoản quyên góp của Warren Buffett.
Giải quyết tác động của AI với thị trường lao động
Anthropic, công ty định vị là đơn vị phát triển AI đặt an toàn lên hàng đầu, từng cảnh báo công nghệ này có thể gây ra “những rủi ro thảm khốc hoặc đe dọa sự tồn vong của nhân loại”.
Trong bài đăng trên blog, Anthropic cho biết quỹ vì lợi ích cộng đồng có thể hỗ trợ nhiều sáng kiến, gồm cả việc phân phối tiền trực tiếp cho những nhóm dân cư cụ thể và giải quyết tác động của AI với thị trường lao động. Quỹ này sẽ tiếp nối cam kết trị giá 200 triệu USD mà Anthropic đã công bố trước đó nhằm nghiên cứu và xử lý những xáo trộn trên thị trường việc làm do AI gây ra.
Nhiều doanh nghiệp trên thế giới đã cắt giảm hàng nghìn việc làm sau khi đầu tư mạnh vào AI. Trong số đó, nhiều công ty, chủ yếu thuộc lĩnh vực công nghệ, cho biết việc ứng dụng AI nhanh chóng giúp nâng cao hiệu quả hoạt động.
Theo kế hoạch, quỹ của Anthropic sẽ được thành lập dưới hình thức một công ty trách nhiệm hữu hạn do Anthropic sở hữu hoàn toàn.
Quỹ có thể được bổ sung 2% cổ phần Anthropic mỗi khi giá trị công ty tăng 50% so với một mốc định giá cơ sở chưa được công bố. Mức định giá này hiện chưa được công bố và việc cấp thêm cổ phần sẽ tùy thuộc vào quyết định của hội đồng quản trị Anthropic.
Anthropic tuyên bố không dùng quỹ để vận động chính trị
Anthropic cho biết quỹ sẽ không sử dụng bất kì cổ phần nào nắm giữ để vận động hành lang hoặc tài trợ cho các hoạt động chính trị tại Mỹ hay ở nước ngoài.
Các nhà hoạch định chính sách Mỹ đang cân nhắc tăng cường giám sát ngành AI, trong khi các công ty cũng đẩy mạnh nỗ lực tác động đến quá trình xây dựng quy định quản lý công nghệ này.
Kết hợp với cam kết quyên góp 80% cổ phần của những người đồng sáng lập và chương trình khuyến khích nhân viên đóng góp cổ phần, khoảng 20% cổ phần Anthropic sẽ được dành cho các mục đích phục vụ cộng đồng. Tỉ lệ này chưa tính số cổ phần bổ sung mà quỹ có thể nhận được trong tương lai.
Anthropic thông báo sẽ sớm công bố thêm thông tin về cách quản lý, cơ cấu tổ chức của quỹ và các điều kiện để quỹ được nhận thêm cổ phần khi giá trị công ty tăng lên.
