Thanh khoản BTC Sẽ Ở Lại Tập Trung Cho Đến Khi DeFi Học Cách Thay Thế Các Nhà Tạo Lập Thị Trường

Dữ liệu thị trường cho thấy chỉ 0,79% tổng nguồn cung Bitcoin hiện đang bị khóa trong DeFi. Phần còn lại được nắm giữ an toàn tại các custodian tập trung – với các sàn giao dịch, ETF, kho bạc doanh nghiệp hoặc các quốc gia. Với việc BTC là tài sản tiền điện tử lớn nhất thế giới, con số này thực sự rất nhỏ để nói về. Bitcoin vẫn được coi là biểu tượng của tiền điện tử, nhưng nó vẫn bị coi như ‘vàng kỹ thuật số’ – một thứ mà người ta thích nắm giữ hơn là sử dụng. Đó không phải là câu hỏi liệu Bitcoin có thể lên chuỗi – nó có thể. Vấn đề cấp thiết hơn là tại sao điều đó chưa xảy ra. Dù đã có nhiều đổi mới trong DeFi, sự phát triển của các token đóng gói và quy mô lớp hai, thanh khoản BTC vẫn tiếp tục sống ở các sàn CEX (sàn giao dịch tập trung). Tại sao lại như vậy? Lý do thật đơn giản – DeFi vẫn chưa học được cách thay thế các nhà tạo lập thị trường. Tại sao thanh khoản Bitcoin vẫn bị mắc kẹt trên CEXs CEX vận hành với các sổ lệnh sâu, được duy trì bởi các công ty tạo lập thị trường chuyên nghiệp điều chỉnh lệnh mua và bán chỉ trong mili giây. Cài đặt này tạo ra quá trình khám phá giá mượt mà và trượt giá tối thiểu – một yêu cầu cốt lõi với các tổ chức và nhà giao dịch khối lượng lớn. Do đó, đây là nơi có phần lớn thanh khoản hiện hữu. DeFi, ngược lại, dựa vào AMM (nhà tạo lập thị trường tự động) và các bể thanh khoản. Các mô hình này đã làm cho cuộc cách mạng DeFi của Ethereum có thể thực hiện, nhưng chúng chưa thể sánh được với hiệu quả hay sự nhạy bén của các nhà tạo lập thị trường con người – và cả thuật toán. Các nhà giao dịch đã học coi thanh khoản trên CEX là chiến lược trong khi thanh khoản trên DEX vẫn được thận trọng xem xét. Các nhà tạo lập thị trường không chuyển hoạt động lên chuỗi – bởi từ quan điểm của họ, điều ấy là không có ý nghĩa kinh tế – ít nhất là lúc này. Trên CEX, họ có hạ tầng quen thuộc, thông lượng cao và khả năng quản lý rủi ro trên nhiều cặp giao dịch. Trên chuỗi, họ sẽ phải đối mặt với phí gas và rủi ro do tổn thất vĩnh viễn – điều mà một số người đã học cách Hedging. Không phải vị trí mong muốn. Vì vậy, trong khi DeFi đã làm chủ được khả năng lập trình, nó vẫn chưa giải quyết được hành vi thanh khoản. Không có cách để tự động hóa những gì các nhà tạo lập thị trường làm – định giá, tái cân bằng và hấp thụ biến động – thanh khoản Bitcoin sẽ vẫn tập trung. Không phải về hợp đồng thông minh Trong nhiều năm, ưu điểm lớn nhất của DeFi là thực thi phi tin cậy – hợp đồng thông minh thay thế trung gian trong tinh thần phi tập trung hoàn toàn. Nhưng vấn đề mà Bitcoin gặp phải khi đặt nó vào hệ sinh thái DeFi không phải là về tin tưởng – mà là cấu trúc thị trường rất cơ bản. Các hợp đồng thông minh có thể đã đóng gói BTC thành các token ERC-20 như WBTC hay tBTC, làm cho nó được giao dịch trên Ethereum và các mạng lưới khác. Chúng ta đã thấy thực tế rằng thiết lập này hoạt động và đã cho phép hàng tỷ thanh khoản. Theo DeFiLlama, WBTC nắm khoảng 14 tỷ USD TVL (tổng giá trị bị khóa). Tạm thời, mô hình BTC Wrapped vẫn là cầu nối chính giữa Bitcoin và DeFi. Những token như vậy đã được chứng minh là chức năng và an toàn đủ cho hầu hết người dùng, và chúng đã cho phép làn sóng tăng trưởng BTCFi sớm, nơi Bitcoin đóng vai trò tài sản lõi cho giao dịch và sinh lãi. Đầu năm nay, các nhà phân tích dự đoán đến năm 2030 có thể có khoảng 47 tỷ USD Bitcoin được hoạt động trong DeFi (tài chính phi tập trung). Đó không phải là một con số nhỏ – nhưng có thể còn tốt hơn. Vấn đề là đóng gói và quản lý thanh khoản là hai vấn đề khác nhau. Giữ Bitcoin – thường là các nhà đầu tư bảo thủ – có ít ham muốn với các công cụ DeFi phức tạp mà họ không hiểu hoặc không có ý định tìm tòi để hiểu. Họ ít thích thử nghiệm và tập trung hơn vào an toàn và ổn định. BTCFi cần học cách thu hẹp các giá trị đó để tiến lên. Nói ngắn gọn, cho đến khi DeFi cung cấp trải nghiệm liền mạch và đơn giản, thanh khoản BTC sẽ ở lại nơi an toàn nhất – với CEXs và các custodian. Sự thành công của các ETF Bitcoin chứng minh điều này – tính đến tháng 10 năm 2025, loại tài sản này nắm khoảng 7% tổng vốn hóa thị trường BTC, đạt giá trị khoảng 170 tỷ USD. Điều này là bằng chứng rõ ràng rằng các nhà đầu tư tổ chức không cần các công cụ phi tập trung để tham gia thị trường. Điều họ cần là hiệu quả, tính dự đoán và mức tuân thủ mà họ đã quen với từ các trải nghiệm TradFi (tài chính truyền thống). DeFi vẫn gặp khó khăn để cung cấp những yếu tố đó ở quy mô. Làm thế nào điều đó có thể thay đổi Vậy Định chế DeFi phải làm gì để giải quyết tất cả các vấn đề trên? Câu trả lời ở đây – để cạnh tranh với CEX ở mức độ tối thượng, DeFi phải học cách làm những gì các nhà tạo lập thị trường làm ở phía tập trung – chỉ tự động hóa. Điều này đồng nghĩa với việc giải quyết cung cấp thanh khoản thụ động. Hiện tại, hầu hết AMM phân bổ thanh khoản đồng đều ở mọi mức giá hoặc dựa vào các chiến lược tập trung vẫn đòi hỏi sự giám sát của con người. AMM thế hệ tiếp theo sẽ cần tái cân bằng thanh khoản động thời gian thực, phản ứng với biến động giống như một chuyên gia con người – nhưng không có sự tham gia của con người. Nếu điều đó trở nên khả thi, di cư thanh khoản sẽ diễn ra tự nhiên. Các tổ chức sẽ không còn phải phụ thuộc vào CEX để quản lý khối lượng giao dịch, và người dùng bán lẻ có thể cung cấp thanh khoản thụ động, kiếm lãi từ BTC của họ mà không cần quản lý phức tạp. Đó là tương lai mà DeFi nên hướng tới. Thanh khoản phi tập trung sẽ viết lại động lực thị trường của Bitcoin Nếu DeFi có thể giải quyết được vấn đề tạo lập thị trường, quá trình di dân thanh khoản của Bitcoin sẽ làm thay đổi mạnh mẽ nền kinh tế tiền điện tử. Khám phá giá sẽ trở nên phân tán nhiều hơn, biến động sẽ được làm dịu và người nắm giữ Bitcoin cuối cùng có thể kiếm được lợi suất thụ động – làm cho BTC trở thành một tài sản tích cực, có sản lượng. Đồng thời, thị trường phụ sẽ mở rộng quanh nó, tạo ra một lớp sản phẩm tài chính mới (như giao dịch lợi suất và cho vay) được xây dựng trực tiếp trên nền tảng thanh khoản Bitcoin. Điều quan trọng nhất là thanh khoản sẽ trở nên dân chủ hóa – không còn phụ thuộc vào các sàn giao dịch hay rút thanh khoản đột ngột bởi các nhà tạo lập thị trường tập trung có thể gây ra sụt giảm. Nếu chúng ta có thể giải quyết được vấn đề cung cấp thanh khoản thụ động, sự di cư của nó sang DeFi sẽ khiến thị trường Bitcoin an toàn hơn nhiều trước các cú sốc. Và giá – ít bị ảnh hưởng bởi sự biến động thanh khoản đột ngột. Nhưng chúng ta vẫn còn một chặng đường để đạt được điều đó. Công nghệ đang bắt kịp, nhưng sự chuyển đổi tư duy vẫn chưa xuất hiện. Khi nào DeFi học cách tự động hóa thanh khoản như cách CEX phối hợp nó? Đó là lúc Bitcoin cuối cùng sẽ phát triển trên chuỗi với thị trường sâu rộng hơn và bền bỉ hơn. Michael Egorov là người sáng lập sàn DeFi hàng đầu Curve Finance và giao thức thanh khoản tập trung vào Bitcoin Yield Basis. Ông là một nhân vật đáng chú ý trong không gian DeFi, đã cho phép khai sinh sàn DeFi đầu tiên tập trung vào stablecoin. Là một nhà vật lý, doanh nhân và người ủng hộ tiền điện tử nhiệt huyết, Michael đã đứng ở gốc rễ của sự sáng tạo DeFi.