Trump thắt chặt chính sách điện gió ngoài khơi, Trung Quốc dẫn đầu thị trường điện gió ngoài khơi toàn cầu

Trong khi nhiều quốc gia đẩy nhanh phát triển điện gió ngoài khơi như một trụ cột của chuyển đổi năng lượng, chính quyền Trump đang tìm cách kiềm chế lĩnh vực này tại Mỹ thông qua các biện pháp ngăn cản dự án và ưu tiên tăng cường khai thác nhiên liệu hóa thạch. Ở Mỹ, các tua-bin của dự án điện gió ngoài khơi Sunrise Wind đang được xây dựng ngoài khơi Montauk Point, New York.

Điện gió ngoài khơi: động lực tăng trưởng của năng lượng sạch toàn cầu

Điện gió ngoài khơi được xem là nguồn năng lượng sạch có tiềm năng lớn nhờ khả năng phát điện quy mô lớn tại các khu vực ven biển, nơi có mật độ dân cư cao và nhu cầu tiêu thụ điện lớn.

So với các nhà máy nhiệt điện đốt than, dầu mỏ hay khí đốt tự nhiên, tua-bin gió ngoài khơi phát điện với lượng phát thải khí nhà kính gần như bằng không, qua đó góp phần làm chậm quá trình nóng lên toàn cầu.

Trung Quốc dẫn đầu thị trường

Theo GWEC, hiện có 19 quốc gia và thị trường đang vận hành điện gió ngoài khơi. Trung Quốc đứng đầu thế giới về cả số dự án và tổng công suất lắp đặt, tiếp theo là Anh và Đức.

Ngoài ba thị trường lớn, nhiều nước khác cũng đang đẩy nhanh đầu tư như Hà Lan, Đài Loan, Đan Mạch, Bỉ, Pháp, Việt Nam, Hàn Quốc, Nhật Bản, Thụy Điển, Mỹ, Na Uy, Phần Lan, Italy, Bồ Đào Nha, Ireland và Tây Ban Nha.

Số liệu công suất và tốc độ mở rộng

• Năm 2025, Trung Quốc bổ sung 6,6 GW công suất điện gió ngoài khơi mới.
• Tổng công suất điện gió ngoài khơi của Trung Quốc đạt 48,4 GW vào cuối năm 2025.
• GWEC ước tính giai đoạn 2026-2030, Trung Quốc chiếm khoảng 56% tổng công suất điện gió ngoài khơi mới được bổ sung toàn cầu; Liên minh châu Âu khoảng 29%; Mỹ khoảng 5%.
• Trên toàn cầu, công suất điện gió ngoài khơi bổ sung mới năm 2025 đạt gần 9,3 GW, tăng 16% so với năm trước.
• Lượng công suất mới này đủ cung cấp điện cho khoảng 10,2 triệu hộ gia đình.
• Tổng công suất điện gió ngoài khơi hiện đã lắp đặt trên thế giới có thể tạo ra lượng điện tương đương nhu cầu sử dụng của khoảng 102 triệu hộ gia đình.

Sự tăng trưởng nhanh diễn ra trong bối cảnh nhu cầu điện toàn cầu tăng mạnh do điện hóa nền kinh tế, bùng nổ xe điện, trung tâm dữ liệu cho AI và các ngành công nghiệp tiêu thụ điện lớn.

Mỹ tụt lại trong cuộc đua năng lượng sạch

Trong khi nhiều nền kinh tế lớn đẩy mạnh triển khai năng lượng tái tạo, chính sách của chính quyền Trump đối với điện gió ngoài khơi được mô tả là đi ngược xu hướng.

Hiện trạng các dự án tại Mỹ

Mỹ hiện có ba trang trại điện gió ngoài khơi đang vận hành: Vineyard Wind ở Massachusetts (ngoài khơi bờ biển Rhode Island); Coastal Virginia Offshore Wind (pilot) của Dominion Energy; và South Fork Wind – dự án điện gió ngoài khơi quy mô lớn cung cấp điện cho bang New York.

Ngoài ra, Mỹ còn ba dự án khác đang trong giai đoạn xây dựng hoặc thử nghiệm cuối trước khi vận hành toàn diện: Vineyard Wind tại Massachusetts, Revolution Wind tại Rhode Island và Coastal Virginia Offshore Wind ở Virginia Beach ở quy mô đầy đủ.

Vụ việc bị dừng thi công và các phán quyết tòa án

Theo Japan Today, hiện có hơn 40 hợp đồng cho thuê khu vực phát triển điện gió ngoài khơi cấp liên bang tại Mỹ. Chính quyền Trump được cho là tìm cách mua lại một số hợp đồng cho thuê và trả tiền cho các công ty năng lượng để họ rút khỏi lĩnh vực điện gió ngoài khơi.

Một động thái gây tranh cãi là yêu cầu dừng thi công 5 dự án điện gió ngoài khơi bờ Đông đang được xây dựng, với lý do lo ngại an ninh quốc gia. Các dự án bị ảnh hưởng gồm Vineyard Wind, Revolution Wind, Coastal Virginia Offshore Wind và hai dự án lớn ở New York là Empire Wind và Sunrise Wind.

Sau đó, các bang và công ty phát triển dự án đã kiện lên tòa án liên bang. Các thẩm phán cuối cùng cho phép cả 5 dự án tiếp tục thi công vì cho rằng chính phủ chưa chứng minh được nguy cơ an ninh ở mức cấp thiết để buộc dừng xây dựng.

Giới quan sát cho rằng việc Mỹ chậm phát triển điện gió ngoài khơi có thể khiến nước này tụt lại phía sau trong cuộc đua công nghệ và chuỗi cung ứng năng lượng sạch toàn cầu, lĩnh vực được cho là đang hút vốn đầu tư hàng nghìn tỷ USD trong nhiều thập kỷ tới.

Tác động kinh tế và quy mô các dự án

Theo Hiệp hội Năng lượng Sạch Mỹ, ngành điện gió ngoài khơi đang duy trì khoảng 18.000 việc làm ở Mỹ.

Lĩnh vực này được xem không chỉ có ý nghĩa môi trường mà còn là động lực cho đầu tư công nghiệp, phát triển cảng biển, đóng tàu, sản xuất thép và nâng cấp hệ thống truyền tải điện.

Các dự án tiêu biểu

• Coastal Virginia Offshore Wind: trang trại điện gió lớn nhất nước Mỹ với công suất 2,6 GW. Dự án bắt đầu phát điện từ tháng 3 và được kỳ vọng cung cấp điện cho khoảng 660.000 hộ gia đình.
• Vineyard Wind: được đánh giá có tác động kinh tế rõ nét. Văn phòng của Thống đốc Massachusetts cho biết dự án có thể giúp khách hàng tiết kiệm khoảng 1,4 tỷ USD chi phí điện trong 20 năm tới. Dự án có 62 tua-bin với công suất 800 MW, có thể cung cấp điện sạch cho khoảng 400.000 hộ gia đình.
• Hornsea 2 (Anh): trang trại điện gió ngoài khơi lớn nhất thế giới đang vận hành, với 165 tua-bin trên Biển Bắc cách bờ biển Yorkshire khoảng 89 km, tạo ra đủ điện cho hơn 1,4 triệu hộ gia đình Anh. Dự án có diện tích khoảng 462 km².

Đầu tư vào chuỗi cung ứng và rủi ro khi hủy dự án

Theo Oceantic Network, ngành gió ngoài khơi đã thu hút khoảng 25,5 tỷ USD đầu tư vào các cảng biển Mỹ, ngành thép, hệ thống truyền tải điện, đóng tàu, đào tạo và R&D.

Chuỗi cung ứng của ngành gồm hơn 1.000 doanh nghiệp tại ít nhất 40 bang. Oceantic ước tính rằng việc hủy bỏ một dự án gió ngoài khơi công suất 1 GW ở vùng Đông Bắc có thể gây thiệt hại gần 10 tỷ USD, chủ yếu do mất việc làm và đình trệ đầu tư.

Trong bối cảnh nhu cầu điện toàn cầu tiếp tục tăng mạnh, đặc biệt từ các trung tâm dữ liệu AI và quá trình chuyển đổi năng lượng, điện gió ngoài khơi được cho là sẽ tiếp tục là một trong những lĩnh vực cạnh tranh giữa các nền kinh tế lớn trong nhiều năm tới.