Trung Quốc cam kết mua ít nhất 17 tỷ USD nông sản Mỹ mỗi năm đến hết năm 2028

Trung Quốc cam kết mua ít nhất 17 tỷ USD nông sản Mỹ mỗi năm đến hết năm 2028, theo bản thông tin tóm tắt do Nhà Trắng công bố ngày Chủ nhật (17/5) về cuộc gặp thượng đỉnh hai ngày giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh.

Theo bản tóm tắt, Trung Quốc sẽ triển khai một loạt biện pháp, trong đó có việc cùng giảm thuế quan đối với một số sản phẩm. Phía Trung Quốc không nêu chi tiết và cho biết các nhóm đàm phán hai bên vẫn đang thảo luận. Trong khi đó, bản thông tin của Nhà Trắng không đề cập tới vấn đề thuế quan.

Diễn biến đàm phán và các cam kết mua hàng

Trước cuộc gặp, ông Trump cho biết thuế quan không phải nội dung được thảo luận giữa hai nhà lãnh đạo. “Chúng tôi không thảo luận về thuế quan. Trung Quốc vẫn đang áp dụng mức thuế cao, nhưng chúng tôi không nói về điều đó,” ông Trump nói với phóng viên trên chuyến bay trở về Mỹ sau chuyến thăm Trung Quốc vào thứ Sáu (15/5).

Nhà Trắng cho biết cam kết mua 17 tỷ USD nông sản mỗi năm không bao gồm các thỏa thuận mua đậu tương đã đạt được vào mùa thu năm ngoái. Sau cuộc gặp giữa ông Trump và ông Tập tại Hàn Quốc vào tháng 10/2025, Bắc Kinh đã hoàn tất cam kết ban đầu mua 12 triệu tấn đậu tương Mỹ. Washington cho biết Trung Quốc sẽ tiếp tục mua 25 triệu tấn đậu tương Mỹ mỗi năm trong 3 năm.

Trong bối cảnh các nỗ lực trước đây của ông Trump nhằm thúc đẩy Trung Quốc tăng mua hàng hóa Mỹ không đạt kỳ vọng, giới quan sát đặt câu hỏi liệu các cam kết mới có được thực hiện đầy đủ hay không. Trước đó, trong thỏa thuận do ông Trump thúc đẩy năm 2020 trong nhiệm kỳ đầu tiên, Trung Quốc từng cam kết mua thêm 200 tỷ USD nông sản, năng lượng và hàng công nghiệp của Mỹ trong 2 năm, nhưng Bắc Kinh sau đó không hoàn thành mục tiêu. Đại dịch Covid-19 được cho là làm việc thực hiện thỏa thuận gặp khó khăn, đồng thời có ý kiến chỉ trích rằng ngay từ đầu các mục tiêu mua hàng đã thiếu tính thực tế.

Gần đây, sau khi hoàn tất khối lượng mua ban đầu từ Mỹ theo thỏa thuận đình chiến thương mại đạt được năm ngoái với Washington, Trung Quốc đã chuyển sang mua đậu tương từ Brazil, nơi có giá cạnh tranh hơn.

Số liệu thương mại nông sản Mỹ - Trung

Trung Quốc là thị trường nhập khẩu lớn đối với nông sản Mỹ. Theo dữ liệu từ Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA), kim ngạch xuất khẩu nông sản của Mỹ sang Trung Quốc đạt 24 tỷ USD trong năm 2024, gồm 12 tỷ USD đậu tương, 1,4 tỷ USD bông và 1,2 tỷ USD cao lương.

Sau khi tranh chấp thương mại leo thang, tổng kim ngạch xuất khẩu nông sản của Mỹ sang Trung Quốc giảm còn 8,3 tỷ USD trong năm 2025.

Tác động và nhận định thị trường

Thông tin mới từ Nhà Trắng được cho là có thể trấn an nông dân Mỹ, trong bối cảnh họ đang chờ thêm chi tiết sau cuộc gặp thượng đỉnh. Tuy nhiên, quy mô cam kết có thể chưa đủ lớn để đáp ứng kỳ vọng của những nông dân đang tìm cách vượt qua giai đoạn kinh tế khó khăn hiện nay.

Nhiều năm qua, nông dân Mỹ gặp khó khăn khi giá nông sản duy trì ở mức tương đối thấp trong khi chi phí sản xuất vẫn cao. Áp lực này gia tăng do các căng thẳng địa chính trị, bao gồm chính sách thuế quan của ông Trump, và gần đây nhất là chi phí phân bón tăng mạnh do chiến sự Iran.

“Nhìn lại các giai đoạn trước có thể thấy cam kết của Trung Quốc về việc mua 17 tỷ USD nông sản ngoài đậu tương sẽ giúp kim ngạch xuất khẩu nông sản của Mỹ trở lại mức bằng hoặc gần bằng giai đoạn sau thỏa thuận Giai đoạn 1,” bà Susan Stroud, nhà phân tích tại công ty phân tích nông nghiệp No Bull Ag, nhận định.

Bà Stroud cho rằng con số này có thể giúp thị trường bớt lo ngại sau khi giới giao dịch thất vọng vì các cuộc gặp tuần trước không đưa ra cam kết mua hàng cụ thể. “Thị trường đang rất cần những tín hiệu nào cho thấy Trung Quốc có thể quay lại mua thêm nông sản Mỹ - từ ngô, cao lương, bông, thịt bò cho tới đậu tương,” bà nhận xét với hãng tin Bloomberg.

Điểm tích cực trong quan hệ thương mại

Sau chuyến thăm Bắc Kinh, Trump và Tập được cho là cho thấy sự tích cực về quan hệ Mỹ - Trung. Theo đó, Trung Quốc cho phép hơn 400 cơ sở thịt bò Mỹ tiếp tục xuất khẩu sang Trung Quốc bằng cách gia hạn các giấy đăng ký đã hết hạn. Bắc Kinh cũng sẽ phối hợp với các cơ quan quản lý Mỹ để khôi phục nhập khẩu thịt gia cầm từ Mỹ.

Trước đó, khi căng thẳng thương mại gia tăng và hai nước nâng thuế quan lên mức ba chữ số, Bắc Kinh đã không gia hạn giấy phép cho các nhà xuất khẩu thịt Mỹ. Trong thông cáo của Bộ Thương mại Trung Quốc ngày 16/5, kết quả cho thấy hai nước “có thể tìm ra giải pháp cho các vấn đề thông qua đối thoại và hợp tác.”

Về phía Mỹ, Washington cho biết Trung Quốc cũng sẽ xử lý các quan ngại của Mỹ về tình trạng thiếu nguồn cung và các hạn chế xuất khẩu liên quan đến đất hiếm cũng như các khoáng sản quan trọng khác gồm yttrium, scandium, neodymium và indium.

Các nội dung khác trong bản tóm tắt của Nhà Trắng

Trong bản thông tin tóm tắt, Nhà Trắng cũng đề cập tới việc Trung Quốc cam kết mua 200 máy bay Boeing. Dù Nhà Trắng khẳng định ông Trump đã đạt được “các thỏa thuận lịch sử”, cựu chuyên gia phân tích hàng đầu về Trung Quốc của CIA, Christopher Johnson, cho rằng các chi tiết trong từng nhóm cam kết mua hàng cho thấy kết quả thực tế khiêm tốn hơn nhiều. “Thỏa thuận mua máy bay Boeing thấp hơn kỳ vọng ban đầu hàng trăm chiếc, các cam kết mua nông sản chỉ mang tính bổ sung và chưa được xác định rõ, trong khi các thỏa thuận bán năng lượng từng được các quan chức cấp cao trong chính quyền Mỹ nhấn mạnh lại không được đề cập,” ông Johnson nói với Financial Times.

Nhà Trắng cho biết hai nhà lãnh đạo đã nhất trí thành lập một hội đồng thương mại nhằm thúc đẩy “ổn định chiến lược” trong quan hệ Mỹ - Trung. Bản tóm tắt nêu rằng hai bên nhất trí xây dựng quan hệ ổn định chiến lược mang tính xây dựng, dựa trên công bằng và có đi có lại, đồng thời củng cố ổn định và niềm tin của doanh nghiệp cũng như người tiêu dùng.

Ngoài ra, hai nhà lãnh đạo cũng nhất trí về các quan điểm liên quan tới Iran và Triều Tiên, đồng thời ông Trump cho biết đã thảo luận với ông Tập về việc dỡ bỏ lệnh trừng phạt đối với các công ty dầu mỏ Trung Quốc mua dầu của Iran. Nhà Trắng cho biết ông Tập dự kiến thăm Mỹ vào mùa thu năm nay theo lời mời của ông Trump.