Doanh thu bán lẻ dịch vụ tại Trung Quốc tăng 5% trong 9 tháng đầu năm, vượt 4 điểm phần trăm so với hàng hóa, cho thấy xu hướng chuyển dịch chi tiêu sang trải nghiệm và dịch vụ. Mở ra hướng tăng trưởng mới cho nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.
Người dân Trung Quốc ưu tiên trải nghiệm, chi tiêu dịch vụ tăng nhanh
Thói quen tiêu dùng tại Trung Quốc đang có sự thay đổi khi nhu cầu mua sắm hàng hóa truyền thống dần nhường chỗ cho các dịch vụ phục vụ đời sống và trải nghiệm cá nhân. Xu hướng này thể hiện rõ qua kết quả kinh doanh của ngành bán lẻ trong 3 quý đầu năm 2026.
Theo số liệu được Tân Hoa xã dẫn lại, tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tại Trung Quốc tăng 2,6% so với cùng kỳ. Trong đó, doanh thu bán lẻ dịch vụ tăng 5%, cao hơn nhóm hàng hóa thông thường 4 điểm phần trăm.
Người tiêu dùng có xu hướng giảm mua sắm những mặt hàng gia dụng cồng kềnh, thay vào đó dành ngân sách cho các chuyến du lịch, hoạt động chăm sóc sức khỏe và trải nghiệm ngoài trời. Diễn biến trong kỳ nghỉ Quốc khánh kéo dài 7 ngày vừa qua cũng phản ánh sự thay đổi này, khi lượng khách du lịch nội địa tăng 6,3%, còn tổng chi tiêu tăng 4,3%.
Nhu cầu trải nghiệm không chỉ thúc đẩy ngành du lịch, lưu trú và ăn uống mà còn tạo thêm thị trường cho các sản phẩm phục vụ hoạt động ngoài trời. Thiết bị dã ngoại, vòng đeo thông minh và dụng cụ thể thao chuyên dụng đang được người tiêu dùng quan tâm nhiều hơn.
Tại cửa sông Hoàng Hà, tỉnh Sơn Đông, hoạt động du lịch ngắm chim di cư trở thành một ví dụ về khả năng khai thác nhu cầu trải nghiệm. Theo số liệu từ chính quyền địa phương, các điểm ngắm chim tại đây đón khoảng 400.000 lượt khách mỗi năm, tạo ra hơn 300 triệu nhân dân tệ (khoảng hơn 1.160 tỷ đồng) doanh thu từ dịch vụ phòng nghỉ, ăn uống và quà lưu niệm sáng tạo. Công suất phòng khách sạn trong mùa cao điểm nhờ đó tăng hơn 10%.
Sự thay đổi trong nhu cầu cũng được phản ánh qua kết quả kinh doanh của các thương hiệu thể thao quốc tế. Báo cáo của Amer Sports cho thấy doanh thu tại thị trường Trung Quốc trong quý II/2026 tăng 35,5%, trong khi doanh số bán hàng trực tiếp đến người tiêu dùng tăng 52%. Các nhóm sản phẩm giày chạy bộ địa hình và đồ thể thao phong cách sống ghi nhận tỷ suất lợi nhuận cao vượt trội.
Những số liệu này cho thấy tiêu dùng dịch vụ và các sản phẩm gắn với trải nghiệm đang trở thành một phần quan trọng hơn trong cơ cấu chi tiêu của người dân Trung Quốc.
Trung Quốc tìm động lực tăng trưởng từ sức mua nội địa
Sự chuyển dịch trong hành vi tiêu dùng được đặt trong bối cảnh nền kinh tế Trung Quốc tiến gần một ngưỡng phát triển mới. Ông Wang Yiming, cựu Phó chủ tịch Trung tâm Nghiên cứu Phát triển thuộc Quốc vụ viện Trung Quốc, cho biết kinh nghiệm quốc tế cho thấy khi GDP bình quân đầu người tiến sát ngưỡng 15.000 USD, cơ cấu chi tiêu xã hội thường chuyển từ tích lũy tài sản vật chất sang sử dụng dịch vụ và trải nghiệm.
Trung Quốc đang đứng trước giai đoạn chuyển đổi này khi những động lực tăng trưởng truyền thống như lợi thế dân số trẻ, thị trường bất động sản và nhu cầu mua sắm hàng hóa lâu bền dần bão hòa. Thay vào đó, các ngành dịch vụ, thiết bị công nghệ thông minh và xu hướng sống xanh được kỳ vọng đóng góp nhiều hơn cho tăng trưởng.
Để phản ánh sự thay đổi trong cơ cấu tiêu dùng, từ tháng 6 năm nay, Tổng cục Thống kê quốc gia Trung Quốc chính thức áp dụng chỉ tiêu mới là tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ.
Dù tốc độ tăng trưởng chung đạt 2,6%, tiêu dùng nội địa vẫn giữ vai trò quan trọng đối với nền kinh tế. Khu vực này đóng góp gần một nửa mức tăng trưởng kinh tế chung, trực tiếp tạo ra 2,1 điểm phần trăm trong mức tăng GDP của Trung Quốc.
Tuy nhiên, thay vì lựa chọn biện pháp phát tiền mặt trực tiếp để kích thích chi tiêu trong ngắn hạn, chính quyền Trung Quốc đang tập trung vào các giải pháp dài hạn nhằm cải thiện sức mua.
Nhà bình luận Bi Jianlu nhận định trên trang Foreign Policy in Focus rằng Bắc Kinh đã chủ động từ chối biện pháp "trực thăng thả tiền", tức chính sách phát tiền mặt trực tiếp cho người dân nhằm kích cầu. Theo nhận định này, cách làm trên có thể tạo ra mức tăng tức thời trong các chỉ số kinh tế nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ lạm phát và gây áp lực lên nền tảng tài khóa.
Thay vào đó, Trung Quốc ban hành bản kế hoạch 5 năm đầu tiên chuyên biệt về mở rộng sức mua. Một chương riêng về "nâng cao năng lực tiêu dùng" được đưa vào kế hoạch, tập trung giải quyết các vấn đề liên quan đến việc làm, thu nhập và hệ thống an sinh xã hội.
Mục tiêu của cách tiếp cận này là giảm bớt những lo ngại tài chính của người dân trước các vấn đề như chi phí chữa bệnh, dưỡng già và việc làm. Khi những áp lực này được giải quyết, người dân có thêm điều kiện và tâm lý để tăng chi tiêu.
Song song với các giải pháp dài hạn, chính sách đổi hàng cũ lấy hàng mới tiếp tục được triển khai. Từ đầu năm 2026 đến nay, chương trình đã hỗ trợ 250 triệu lượt giao dịch, tạo ra doanh số bán hàng lên tới 2.000 tỷ nhân dân tệ.
Dù vậy, sức mua của các hộ gia đình vẫn cần thêm thời gian để phục hồi bền vững. Kỳ vọng thu nhập tăng chưa chuyển hóa ngay thành quyết định chi tiêu trên diện rộng. Bên cạnh đó, khả năng đáp ứng của nguồn cung dịch vụ trong nước cũng là vấn đề cần được chú ý khi người tiêu dùng ngày càng đặt ra yêu cầu cao hơn về chất lượng.
Tạp chí Cầu Thị (Qiushi) nhận định sự mất cân đối giữa nguồn cung dồi dào và sức mua còn dè dặt hiện nay không đơn thuần xuất phát từ tình trạng thừa hàng hay thiếu nhu cầu, mà gắn với quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng. Việc cải cách và phát huy nhu cầu nội sinh được xem là hướng giải quyết căn cơ cho bài toán này.
Như vậy, sự thay đổi trong cách chi tiêu của người dân không chỉ tác động đến ngành bán lẻ mà còn phản ánh quá trình điều chỉnh động lực tăng trưởng của kinh tế Trung Quốc, trong đó tiêu dùng dịch vụ và nhu cầu nội địa ngày càng giữ vai trò quan trọng.
