Theo công bố xếp hạng 20 gia tộc giàu nhất châu Á năm 2026 của Bloomberg, gia đình Ambani đứng ở vị trí dẫn đầu với khối tài sản gần 90 tỷ USD, vượt qua hàng loạt dòng họ kinh doanh lâu đời khác trong khu vực.
Sự phát triển của tập đoàn Reliance Industries không chỉ dừng lại ở mảng dầu khí và hóa dầu truyền thống, mà đã vươn rộng sang viễn thông, bán lẻ, dịch vụ tài chính cùng năng lượng mới. Tuy nhiên, sự hưng thịnh của gia tộc này không đến từ một lộ trình bằng phẳng.
Phía sau khối tài sản khổng lồ là chặng đường khởi nghiệp đầy tham vọng, biến cố tranh chấp tài sản giữa hai anh em ruột và chiến lược chuẩn bị cho thế hệ kế thừa tiếp theo.
Hành trình từ cửa hàng sợi dệt nhỏ đến tập đoàn đa ngành
Nền móng của gia tộc Ambani bắt nguồn từ ông Dhirubhai Ambani. Sinh năm 1932 tại bang Gujarat trong một gia đình hoàn cảnh khó khăn, ông từng làm việc tại Yemen trước khi trở về Ấn Độ tìm kiếm cơ hội lập nghiệp.
Năm 1958, ông Dhirubhai khởi đầu công việc buôn bán nhỏ với các mặt hàng dệt may và sợi. Đến năm 1966, ông thành lập Reliance Commercial Corporation – tiền thân của Reliance Industries hiện nay.
Từ hoạt động sản xuất dệt may ban đầu, doanh nghiệp dần mở rộng sang polyester, hóa dầu, lọc dầu và nhiều ngành công nghiệp nặng.
Bước ngoặt lớn diễn ra vào năm 1977 khi Reliance chính thức phát hành cổ phiếu ra công chúng. Việc đưa doanh nghiệp lên sàn chứng khoán giúp ông Dhirubhai huy động nguồn vốn từ các nhà đầu tư cá nhân để mở rộng quy mô.
Quyết định này giúp tập đoàn đặt những nền móng đầu tiên cho sự ảnh hưởng đối với nền kinh tế Ấn Độ. Đến nay, Reliance Industries đã sở hữu tổ hợp lọc dầu Jamnagar tại bang Gujarat – một trong những trung tâm lọc dầu lớn nhất thế giới.
Bên cạnh đó, sự xuất hiện của thương hiệu viễn thông Jio và hệ thống bán lẻ Reliance Retail đã làm thay đổi đáng kể hạ tầng internet di động cũng như thị trường tiêu dùng tại quốc gia này.
Biến cố thừa kế và sự phân tách tập đoàn
Tháng 7/2002, ông Dhirubhai Ambani qua đời nhưng không để lại di chúc phân chia tài sản hay quyền điều hành. Hai người con trai là Mukesh Ambani và Anil Ambani cùng lên nắm quyền, nhưng những mâu thuẫn về quản trị mau chóng bùng phát.
Mukesh Ambani, sinh năm 1957, học kỹ thuật hóa học tại Đại học Bombay và từng theo học Đại học Stanford trước khi trở về tham gia công việc gia đình. Ông là nhân tố chính thúc đẩy mảng lọc dầu và hóa dầu.
Trong khi đó, Anil Ambani cũng nắm giữ nhiều vị trí quan trọng nhưng có quan điểm hoàn toàn khác biệt với anh trai về chiến lược phát triển và phân chia lợi ích.
Năm 2004, bất đồng giữa hai anh em chính thức công khai, gây nhiều lo ngại cho giới đầu tư. Để giải quyết cuộc khủng hoảng, mẹ của họ, bà Kokilaben Ambani, đã trực tiếp đứng ra hòa giải.
Tháng 6/2005, thỏa thuận chia tách tài sản chính thức được chốt. Mukesh Ambani tiếp quản mảng lọc dầu, dầu khí, hóa dầu và các hoạt động kinh doanh cốt lõi của Reliance Industries. Trong khi đó, Anil Ambani nhận mảng viễn thông, năng lượng, tài chính và giải trí.
Dù xung đột quyền lực lắng xuống, hai bên vẫn tiếp tục xuất hiện mâu thuẫn trong các hợp đồng cung cấp khí đốt sau đó. Sự phân chia năm 2005 cũng dẫn đến hai kết cục trái ngược.
Mukesh Ambani tiếp tục phát triển Reliance Industries thành tập đoàn ngày càng vững mạnh, trong khi Anil Ambani gặp khủng hoảng tài chính nghiêm trọng do các khoản nợ từ hệ sinh thái doanh nghiệp của mình.
Chuyển giao quyền lực cho thế hệ tiếp theo
Ở tuổi ngoài 60, Mukesh Ambani đang chủ động chuẩn bị cho giai đoạn chuyển giao tiếp theo. Ba người con của ông với bà Nita Ambani đều đã được giao quản lý các lĩnh vực kinh doanh trọng yếu. Con trai cả Akash Ambani, sinh năm 1991, giữ chức Chủ tịch Reliance Jio Infocomm và điều hành Jio Platforms, phụ trách mảng viễn thông, chuyển đổi số và hạ tầng công nghệ.
Người chị em sinh đôi với Akash là Isha Ambani lãnh đạo Reliance Retail, trực tiếp quản lý hệ thống bán lẻ, thương mại điện tử và dịch vụ tiêu dùng. Con trai út Anant Ambani phụ trách điều hành mảng năng lượng mới, các dự án phát triển bền vững và công nghệ tại Reliance Industries, đồng thời tham gia Quỹ Reliance Foundation.
Cách phân chia này cho thấy định hướng của Mukesh Ambani trong việc phân quyền quản lý thay vì tập trung vào một cá nhân duy nhất, tạo điều kiện cho từng người con tích lũy kinh nghiệm ở từng mảng riêng biệt.
Trải qua gần 60 năm phát triển từ một cửa hàng kinh doanh sợi dệt nhỏ, Reliance Industries đã trở thành tập đoàn đa ngành có giá trị hàng trăm tỷ USD. Việc quản trị và chuyển giao bộ máy vận hành khổng lồ này cho thế hệ tiếp theo hiện là bài toán trọng tâm của gia tộc giàu nhất châu Á.
