Việt Nam: Cơ hội trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đầy thách thức.

Những bất ổn toàn cầu như xung đột Trung Đông và giá dầu tăng cao đang làm lộ rõ mức độ dễ tổn thương của các khu vực kinh tế tăng trưởng nhanh, trong đó có ASEAN và Việt Nam. Theo chuyên gia kinh tế Frederic Neumann và Yun Liu từ HSBC, cú sốc năng lượng đồng thời đặt ra thách thức cho tăng trưởng, nhưng cũng mở ra cơ hội để rà soát lại chiến lược năng lượng và các chính sách kinh tế trong bối cảnh thế giới biến động nhanh.

Cú sốc năng lượng và tác động ban đầu tới kinh tế

Trong bối cảnh vận chuyển qua eo biển Hormuz bị gián đoạn, thị trường biến động mạnh và giá dầu leo thang, các nền kinh tế châu Á chịu áp lực chi phí năng lượng. Với Việt Nam, tác động ban đầu được phản ánh qua lạm phát, khi dữ liệu của cả tháng 3 và tháng 4 đều vượt trên mức trần của Ngân hàng Nhà nước.

Tuy nhiên, thay vì chỉ tập trung vào các khó khăn ngắn hạn, chuyên gia cho rằng cần nhìn rộng hơn vào các yếu tố cơ bản, bởi nhiều yếu tố mang tính cấu trúc của Việt Nam chưa bị ảnh hưởng đáng kể.

Khả năng chống chịu của Việt Nam trong năm 2025

Năm 2025 được đánh giá là một năm biến động đối với Việt Nam với các trở ngại về thuế quan thay đổi liên tục. Dù vậy, Việt Nam vẫn duy trì được đà tăng trưởng, với mức tăng trưởng GDP 8%, qua đó trở thành nền kinh tế tăng trưởng nhanh thứ 2 châu Á, chỉ sau Đài Loan.

Trong bối cảnh thuế quan là chủ đề được dư luận quan tâm nhiều nhất, Việt Nam vẫn ghi nhận kim ngạch thương mại cao kỷ lục. Theo phân tích trong nội dung, kết quả này có thể liên quan đến hiệu ứng đẩy nhanh đơn hàng (front-loading) khi doanh nghiệp xuất khẩu ồ ạt vận chuyển hàng hóa, đồng thời vị thế vững chắc của Việt Nam trong thương mại điện tử giúp duy trì tăng trưởng ngay cả khi hiệu ứng nói trên suy giảm.

Thành quả được cho là gắn với nỗ lực thu hút dòng vốn FDI chất lượng, cải thiện môi trường kinh doanh và từng bước nâng cấp trong chuỗi giá trị.

Chuyển dịch cơ cấu xuất khẩu và mở rộng thị phần

Trước đây, dệt may và giày dép phân khúc thấp từng chiếm ưu thế trong cơ cấu thương mại của Việt Nam. Hiện nay, hơn một phần ba kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam đến từ các sản phẩm điện tử.

Việt Nam ngày càng đóng vai trò quan trọng hơn trong khâu lắp ráp điện tử thành phẩm nhờ xu hướng đa dạng hóa chuỗi cung ứng của các tập đoàn công nghệ đa quốc gia như Samsung. Dù Trung Quốc đại lục vẫn giữ vị trí thống lĩnh ở nhiều mặt hàng, thị phần điện tử tiêu dùng của Việt Nam (bao gồm điện thoại thông minh, máy in và máy tính) đã tăng từ mức gần như bằng 0 lên khoảng 8-15% trong vòng 15 năm.

Bên cạnh điện tử tiêu dùng, Việt Nam cũng đang hướng tới phân khúc mạch tích hợp. Nội dung nêu rằng Việt Nam đã chiếm thêm thị phần tại thị trường Mỹ trong một số mặt hàng điện tử tiêu dùng nhất định, bất chấp rủi ro thuế quan.

FTA và dư địa mở khóa thương mại

Trong khi các thị trường xuất khẩu truyền thống vẫn quan trọng, cơ hội thương mại mới được đánh giá là cần thiết. Việt Nam có một loạt hiệp định thương mại tự do (FTA), nổi bật là EVFTA.

Dù nhiều rào cản thuế quan đã được gỡ bỏ, chuyên gia cho rằng Việt Nam có thể cần nỗ lực hơn để tăng chiều sâu cho các hiệp định, chẳng hạn xử lý rào cản phi thuế quan như yêu cầu giấy phép nhập khẩu và các thủ tục hải quan còn rườm rà.

Với ASEAN, hoạt động thương mại của Việt Nam vẫn thuộc nhóm thấp nhất khu vực. Dù ASEAN gần như đã đạt mức 100% thương mại miễn thuế, việc loại bỏ rào cản phi thuế quan được kỳ vọng có thể thúc đẩy tự do hóa thương mại nội khối mạnh mẽ hơn. Ngoài ra, dù quy mô hiện còn nhỏ, Việt Nam cũng có thể hướng tới các khu vực như Nam Mỹ và Trung Đông.

Tác động tới nhà đầu tư và vai trò của FDI

Trong môi trường thương mại toàn cầu biến động, tình hình thuế quan bất ổn khiến nhà đầu tư thận trọng hơn, chuyển sang trạng thái “chờ đợi và quan sát” trong ngắn hạn. Tuy nhiên, về dài hạn, lợi thế của Việt Nam được cho là vẫn được duy trì nhờ dòng vốn FDI phản ánh niềm tin của nhà đầu tư quốc tế vào tiềm năng tăng trưởng trung và dài hạn.

Nội dung cũng nhấn mạnh Việt Nam có sức cạnh tranh vượt trội so với nhiều quốc gia ASEAN khác ở các khía cạnh như mức độ cởi mở với FDI, kết nối hạ tầng, hiệu quả chi phí lao động, xây dựng nguồn nhân lực và các hệ sinh thái sản xuất hiện hữu.

Tiêu dùng nội địa và triển vọng tăng trưởng dài hạn

Bên cạnh câu chuyện thương mại, nội dung nhấn mạnh sức mạnh của nhu cầu nội địa. Niềm tin này được gắn với các xu hướng dài hạn như thị trường lao động cải thiện, đô thị hóa tiếp diễn và tầng lớp trung lưu gia tăng.

Với sự phát triển của thương mại điện tử và sự trỗi dậy của thế hệ Gen Z, Việt Nam được đánh giá còn nhiều tiềm năng để khai mở hơn nữa.

Kết luận

Dù thách thức kinh tế vẫn hiện hữu, nội dung khẳng định cơ hội dành cho Việt Nam vẫn còn, nếu tận dụng đúng các lợi thế sẵn có trong bối cảnh bất ổn toàn cầu và biến động chính sách thương mại.