Việt Nam nhập khẩu hơn 60 triệu tấn than trong hơn 9 tháng đầu năm 2026, với kim ngạch vượt 7,3 tỷ USD. Giá than nhập khẩu bình quân tăng hơn 22% so với cùng kỳ, làm gia tăng chi phí nhiên liệu phục vụ sản xuất điện.
Việt Nam nhập khẩu hơn 60 triệu tấn than
Theo số liệu của Cục Hải quan, tính từ đầu năm đến ngày 15/10/2026, Việt Nam nhập khẩu hơn 60 triệu tấn than các loại, với tổng trị giá khoảng 7,3 tỷ USD. So với cùng kỳ năm 2025, lượng than nhập khẩu tăng hơn 6 triệu tấn, tương đương 11,2%, trong khi kim ngạch tăng gần 2 tỷ USD, tương đương 36,2%.
Giá nhập khẩu than bình quân đạt khoảng 122,3 USD/tấn, cao hơn 22,5% so với mức 99,8 USD/tấn cùng kỳ năm ngoái. Riêng nửa đầu tháng 10, lượng than nhập khẩu đạt 2,5 triệu tấn, trị giá 340,3 triệu USD, tăng lần lượt 19,3% và 51,8% so với cùng kỳ.
Indonesia tiếp tục là thị trường cung cấp than lớn nhất cho Việt Nam trong 9 tháng, với khoảng 23,5 triệu tấn, trị giá 2,3 tỷ USD. So với cùng kỳ năm trước, lượng nhập khẩu từ thị trường này tăng 15,7%, còn trị giá tăng 44,3%.
Australia đứng thứ hai về kim ngạch cung cấp than, đạt gần 2,6 tỷ USD. Trong khi đó, lượng than nhập khẩu từ Nga tăng gần gấp đôi, lên khoảng 9,8 triệu tấn, với trị giá gần 1,3 tỷ USD. Mức tăng lần lượt đạt 94,1% về lượng và 96,6% về trị giá.
Diễn biến này diễn ra trong bối cảnh nhu cầu điện tăng và hệ thống điện tiếp tục phụ thuộc đáng kể vào nhiệt điện than. Theo số liệu vận hành hệ thống điện quốc gia, sản lượng điện sản xuất toàn hệ thống trong 9 tháng đầu năm 2026 ước đạt 266,2 tỷ kWh, tăng khoảng 9,5% so với cùng kỳ. Trong đó, nhiệt điện than đóng góp 132,9 tỷ kWh, chiếm gần 50% tổng sản lượng điện.
Giá than nhập khẩu tăng khiến chi phí nhiên liệu của các nhà máy nhiệt điện chịu thêm sức ép, trong khi việc bảo đảm nguồn cung ổn định trở thành yêu cầu quan trọng đối với kế hoạch vận hành hệ thống điện trong thời gian tới.
Đề xuất tăng nguồn cung than trong nước
Trước nhu cầu nhiên liệu phục vụ sản xuất điện, công tác chuẩn bị nguồn than cho những tháng cuối năm 2026 và năm 2027 đang được các đơn vị liên quan đẩy mạnh. Theo dự kiến của Ban Chỉ đạo điều hành cấp than cho sản xuất điện giữa Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) và Tổng công ty Đông Bắc, nhu cầu than cho sản xuất điện trong quý IV/2026 vào khoảng 9,6 triệu tấn.
EVN đề nghị các nhà máy nhiệt điện phối hợp với đơn vị cung cấp nâng lượng than tồn kho lên mức cao ngay từ đầu tháng 3/2027, đồng thời hoàn tất đàm phán và ký hợp đồng cung cấp than antracite cho năm 2027 trong tháng 10/2026. Các đơn vị cũng được đề nghị tăng cường phương tiện vận chuyển, bảo đảm nguồn hàng và kiểm soát chất lượng nhiên liệu theo yêu cầu.
Song song với việc chuẩn bị nguồn than nhập khẩu, Bộ Công Thương đang đề xuất sửa đổi Nghị quyết 28 của Chính phủ về cơ chế khai thác than vượt công suất được cấp phép. Theo đề xuất, mức khai thác vượt tối đa 15% công suất và thời hạn áp dụng đến hết năm 2027 sẽ được giữ nguyên, nhằm bổ sung nguồn cung trong nước và ưu tiên phục vụ sản xuất điện.
Việc tăng khả năng khai thác than trong nước được kỳ vọng góp phần giảm áp lực lên nguồn nhập khẩu trong bối cảnh giá nhiên liệu biến động. Cùng với đó, việc chủ động ký kết hợp đồng dài hạn, đa dạng hóa thị trường cung ứng và duy trì lượng than dự trữ sẽ đóng vai trò quan trọng trong bảo đảm nhiên liệu cho các nhà máy nhiệt điện.
