Việt Nam xin giấy thông hành cho tàu Việt Nam qua eo biển Hormuz

Trong bối cảnh rủi ro đang gia tăng ở khu vực Trung Đông, các cơ quan quản lý Việt Nam đã kiến nghị ngành ngoại giao khẩn trương làm việc với Iran để xin giấy thông hành chính thức cho 18 tàu biển do Việt Nam sở hữu (4 tàu mang cờ Việt Nam và 14 tàu mang cờ nước ngoài). Mục tiêu là Iran ban hành thông báo chính thức cho phép tàu và thuyền viên đi qua eo biển Hormuz. Cơ sở pháp lý này được đánh giá là rất quan trọng bởi nhiều hãng bảo hiểm từ chối bảo hiểm rủi ro chiến tranh cho các hãng vận tải Việt Nam nếu thiếu sự xác nhận từ Iran. Cục Hàng hải Việt Nam và Cục Đường thủy đã đề nghị Bộ Xây dựng khẩn trương làm việc với Bộ Ngoại giao để trực tiếp làm việc với Iran nhằm đảm bảo sự đảm bảo an toàn cho các tàu này. Mục tiêu của động thái ngoại giao là xin Iran cấp thông báo chính thức cho phép tàu và thuyền viên Việt Nam đi qua eo biển Hormuz, một cơ sở pháp lý được xem là sống còn vì hiện nhiều hãng bảo hiểm từ chối bảo hiểm rủi ro chiến tranh cho các hãng vận tải Việt Nam nếu thiếu văn bản xác nhận từ Iran. Việc ưu tiên bảo đảm an toàn được phân cấp theo ba mức: cao nhất dành cho tàu mang cờ Việt Nam chở hàng hai chiều; tiếp đó là tàu mang cờ nước ngoài của chủ Việt Nam dùng thuyền viên Việt; và cuối cùng là tàu do Việt Nam sở hữu nhưng sử dụng thuyền viên nước ngoài để vận tải quốc tế. Nhà chức trách nhấn mạnh việc Iran tạo điều kiện cho các tàu chở dầu thô và dầu sản phẩm đi lại an toàn về Việt Nam nhằm bảo đảm an toàn năng lượng quốc gia. Các đại diện ngoại giao tại khu vực được yêu cầu theo dõi sát diễn biến và hỗ trợ kịp thời khi có tình huống khẩn cấp. Không chỉ đối mặt với rủi ro an ninh, chuỗi cung ứng hàng hải còn đang chịu cú sốc chi phí rất lớn. Dữ liệu cho thấy giá dầu FO/DO đã lên tới khoảng 1.100–2.000 USD/tấn, tăng 100–120% so với mức trước xung đột. Vì nhiên liệu chiếm 30–40% giá thành vận tải, các hãng tàu nội địa buộc phải điều chỉnh tăng giá cước liên tục để bù đắp chi phí. Chỉ riêng trong tháng 3, giá cước container nội địa tăng hai đợt: đợt đầu giữa tháng tăng 7–12% và đợt cuối tháng tăng thêm 17–25%. Cước tàu hàng hóa rời cũng tăng 30–45% tùy tuyến. Áp lực còn tăng khi nhiều cảng biển thiếu dầu cấp khiến tàu phải chờ đợi hoặc chuyển hướng, làm tăng thời gian và chi phí. Để tháo gỡ gánh nặng cho doanh nghiệp vận tải, Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam đã đề xuất giảm phí hàng hải nội địa xuống 0 đồng/GT (tổng dung tích tàu) đến 31/12/2026 hoặc cho tới khi giá nhiên liệu ở Việt Nam ổn định trở lại. Chính sách này áp dụng cho tuyến nội địa; các tuyến quốc tế vẫn giữ nguyên. Khi thời gian trợ giúp kết thúc, mức phí sẽ trở lại như quy định cũ, và cơ quan quản lý sẽ điều chỉnh dự toán thu ngân sách năm 2026 cho các Cảng vụ. Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam cũng đề nghị Bộ Công Thương can thiệp mạnh để điều tiết, bình ổn giá xăng dầu, bảo đảm nguồn cung liên tục cho vận tải và xử lý nghiêm các hành vi đầu cơ. Tùy thuộc vào việc xung đột kéo dài trên hay dưới 30 ngày, cơ quan chuyên ngành sẽ áp dụng các kịch bản kiểm soát giá dịch vụ, minh bạch hóa phụ phí và khuyến nghị các hãng tàu đa dạng hóa tuyến đường nhằm giảm thiểu rủi ro.