CEO Nasdaq Adena Friedman cho rằng token hóa các tài sản tài chính như trái phiếu chính phủ Mỹ, cổ phiếu và quỹ thị trường tiền tệ có thể giúp giải phóng hàng chục tỉ USD vốn đang bị giữ làm tài sản bảo đảm.
Khi kết hợp với dòng tiền được số hóa, công nghệ blockchain và trí tuệ nhân tạo (AI) có thể thúc đẩy thị trường vận hành liên tục 24/7, nhưng cũng đặt ra yêu cầu lớn về quản trị rủi ro và thanh khoản.
Token hóa tài sản: Giải phóng nguồn vốn đang bị khóa
Token hóa tài sản có thể tạo ra thay đổi đáng kể đối với cách dòng vốn luân chuyển trong hệ thống tài chính toàn cầu. Theo Adena Friedman, Giám đốc điều hành Nasdaq, hàng chục tỉ USD vốn đang bị giữ lại dưới dạng tài sản bảo đảm có thể được giải phóng nếu các công cụ tài chính và dòng tiền được chuyển đổi sang dạng token kĩ thuật số.
Phát biểu bên lề hội nghị TOKEN2049 tại Singapore, bà Friedman cho biết việc token hóa các tài sản như trái phiếu Kho bạc Mỹ, cổ phiếu và quỹ thị trường tiền tệ, đồng thời số hóa dòng tiền, có thể giúp tài sản bảo đảm trở nên linh hoạt hơn đáng kể. “Nếu token hóa tất cả những công cụ đó cùng với dòng tiền, tài sản bảo đảm sẽ trở nên rất linh hoạt”, bà nói.
Trong hệ thống tài chính truyền thống, tài sản bảo đảm đóng vai trò quan trọng trong hoạt động cho vay, giao dịch và quản trị rủi ro. Các tổ chức tài chính thường phải duy trì một lượng tài sản nhất định để đáp ứng yêu cầu kí quỹ hoặc bảo đảm nghĩa vụ thanh toán. Tuy nhiên, việc chuyển giao, xác minh và sử dụng lại những tài sản này có thể mất thời gian, phụ thuộc vào hạ tầng công nghệ, quy trình đối soát và quy định của từng thị trường.
Token hóa là quá trình biểu diễn một tài sản tài chính, chẳng hạn cổ phiếu hoặc trái phiếu, dưới dạng token kĩ thuật số có thể được chuyển giao bằng công nghệ blockchain. Nếu được triển khai trên hạ tầng phù hợp, quá trình này có thể giúp việc ghi nhận quyền sở hữu, chuyển giao tài sản và cập nhật trạng thái giao dịch diễn ra nhanh hơn, qua đó giảm một phần ma sát trong hoạt động tài chính.
Điểm đáng chú ý trong lập luận của Friedman là token hóa không chỉ dừng lại ở việc đưa tài sản lên blockchain. Việc số hóa cả dòng tiền có thể giúp tài sản và phương tiện thanh toán vận hành đồng bộ hơn. Khi tài sản bảo đảm, lệnh giao dịch và dòng tiền được kết nối, các tổ chức có thêm cơ hội sử dụng nguồn lực hiệu quả, thay vì để vốn nằm chờ trong những quy trình xử lí kéo dài.
Sự quan tâm ngày càng lớn của các tổ chức tài chính đối với token hóa cũng đang được thúc đẩy bởi những thay đổi về chính sách. Friedman nhắc đến việc Mỹ thông qua Genius Act, đạo luật thiết lập khuôn khổ quản lí đối với stablecoin, như một yếu tố góp phần thúc đẩy sự quan tâm của thị trường.
Theo bà, khả năng token hóa tiền có thể mở đường cho việc số hóa dòng vốn rộng hơn. “Nếu chúng ta có thể token hóa tiền, thì chúng ta có thể token hóa dòng chảy của vốn”, Friedman nhận định.
Dù vậy, tiềm năng giải phóng vốn không đồng nghĩa mọi tài sản được token hóa đều tự động trở nên thanh khoản hơn. Hiệu quả thực tế còn phụ thuộc vào khả năng kết nối giữa các nền tảng, tính pháp lí của quyền sở hữu, mức độ chấp nhận của các bên tham gia và cơ chế quản lí tài sản bảo đảm. Token hóa có thể cải thiện cách tài sản được chuyển giao, nhưng không thể tự tạo ra người mua, người bán hoặc nhu cầu giao dịch khi thị trường thiếu thanh khoản.
Thị trường giao dịch 24/7: Hạ tầng dễ hơn, quản trị rủi ro khó hơn
Bên cạnh việc tối ưu hóa tài sản bảo đảm, token hóa còn gắn với xu hướng mở rộng thời gian giao dịch trên thị trường tài chính. Friedman cho biết nhu cầu này đang hình thành tại điểm giao giữa sự quan tâm của các tổ chức và kỳ vọng của nhà đầu tư cá nhân.
Theo CEO Nasdaq, nhà đầu tư cá nhân đã đi trước hệ sinh thái tài chính truyền thống khoảng 10 năm trong việc tiếp cận những dịch vụ cho phép giao dịch linh hoạt hơn về thời gian. Trong khi đó, các tổ chức tài chính lớn đang dần chú ý hơn đến khả năng xây dựng thị trường có thể vận hành liên tục.
Tuy nhiên, chuyển sang mô hình giao dịch 24/7 không đơn thuần là kéo dài giờ hoạt động của sàn giao dịch. Friedman cho rằng phần tương đối dễ thực hiện là hạ tầng của sở giao dịch. Thách thức lớn hơn nằm ở cách toàn bộ hệ thống tài chính vận hành phía sau các giao dịch.
Theo mô hình truyền thống, nhiều tổ chức tài chính sử dụng thời gian thị trường đóng cửa để cập nhật hệ thống, đối soát giao dịch, đánh giá mức độ rủi ro và điều chỉnh các vị thế tài chính. Khi thị trường hoạt động liên tục, những công việc này không thể chỉ được thực hiện theo các khung giờ cố định. Quản lí rủi ro, tài sản bảo đảm và dòng tiền phải được duy trì xuyên suốt, kể cả khi giao dịch diễn ra vào ban đêm, cuối tuần hoặc ngày nghỉ. “Mọi thứ phải diễn ra theo thời gian thực, mọi lúc”, Friedman nhấn mạnh.
Điều đó đòi hỏi các ngân hàng, công ty chứng khoán và những đơn vị cung cấp hạ tầng thị trường phải điều chỉnh sâu hơn quy trình nghiệp vụ, hệ thống công nghệ và cơ chế kiểm soát. Một giao dịch có thể được thực hiện nhanh hơn nhờ blockchain, nhưng nếu dữ liệu về tài sản bảo đảm chưa được cập nhật hoặc hệ thống quản trị rủi ro không theo kịp, tốc độ giao dịch cao hơn vẫn có thể tạo ra những điểm nghẽn mới.
Trong quá trình này, AI có thể đóng vai trò hỗ trợ quan trọng. Friedman cho biết Nasdaq đã triển khai một loạt tác nhân số trong nền tảng quản lí rủi ro. Ở giai đoạn đầu, các công cụ này đưa ra khuyến nghị để hỗ trợ người dùng đánh giá tình huống và lựa chọn phương án xử lí. Về lâu dài, các ngân hàng có thể sử dụng chúng để thực hiện những hành động trực tiếp hơn. “AI đóng vai trò thiết yếu đối với giao dịch 24/7”, bà nói.
Các tác nhân AI có thể giúp phân tích dữ liệu liên tục, phát hiện dấu hiệu bất thường và hỗ trợ tổ chức tài chính đưa ra quyết định trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, việc mở rộng quyền tự động hành động cũng đặt ra yêu cầu về giám sát, kiểm soát sai sót và xác định trách nhiệm khi quyết định của hệ thống gây ra hậu quả. Trong một thị trường không có thời gian nghỉ, khả năng phát hiện và xử lí sự cố cũng phải hoạt động liên tục.
Kết nối tài chính truyền thống với thị trường tiền mã hóa
Token hóa cũng có thể trở thành cầu nối giữa thị trường tài chính truyền thống và hệ sinh thái tài sản kĩ thuật số. Arjun Sethi, đồng CEO sàn giao dịch tiền mã hóa Kraken, cho biết các doanh nghiệp bên ngoài Mỹ đang thể hiện sự quan tâm đến token hóa và khả năng tiếp cận thị trường vốn Mỹ.
Sethi đề cập đến một doanh nghiệp có doanh thu khoảng 25 triệu USD đang tìm hiểu cách tiếp cận thị trường vốn, cùng với những công ty quốc tế quy mô lớn hơn quan tâm đến token hóa và khả năng niêm yết cổ phiếu tại Mỹ. Theo ông, công nghệ này có thể mở rộng cơ hội tiếp cận nguồn vốn cho doanh nghiệp ở nhiều quốc gia.
Nếu các quyền lợi tài chính được biểu diễn dưới dạng token và có thể giao dịch trong những khuôn khổ pháp lí phù hợp, doanh nghiệp có thể có thêm lựa chọn trong việc tiếp cận nhà đầu tư. Về phía người mua, việc kết nối các thị trường cũng có khả năng mở rộng phạm vi tài sản mà họ có thể tiếp cận, thay vì bị giới hạn bởi một số hạ tầng hoặc kênh phân phối truyền thống.
Dẫu vậy, Friedman lưu ý rằng không phải mọi tài sản đều đủ thanh khoản để hỗ trợ giao dịch liên tục 24/7. Một tài sản có thể được token hóa về mặt kĩ thuật nhưng vẫn khó mua bán nếu số lượng người tham gia thị trường hạn chế, chênh lệch giá mua - bán lớn hoặc việc định giá phụ thuộc vào những thông tin chỉ được cập nhật trong giờ giao dịch thông thường.
Điều này cho thấy giao dịch liên tục không nhất thiết là mục tiêu phù hợp với mọi loại tài sản. Việc kéo dài thời gian giao dịch chỉ mang lại lợi ích bền vững khi đi cùng thanh khoản đủ sâu, cơ chế định giá đáng tin cậy và khả năng quản lí rủi ro tương ứng.
Dù còn những giới hạn, sự kết hợp giữa token hóa, tài sản bảo đảm được số hóa và AI đang mở ra hướng phát triển mới cho thị trường tài chính. Giá trị lớn nhất của xu hướng này không chỉ nằm ở việc giao dịch có thể diễn ra nhanh hơn hoặc lâu hơn, mà còn ở khả năng giúp tài sản và dòng vốn kết nối hiệu quả hơn trên phạm vi toàn cầu. Tuy nhiên, để tiềm năng đó trở thành hiện thực, công nghệ cần đi cùng khung pháp lí rõ ràng, hạ tầng liên thông và cơ chế kiểm soát đủ mạnh.
