Trước áp lực chi phí học tập và sinh hoạt ngày càng gia tăng, Bộ Tài chính đang đề xuất điều chỉnh mạnh chính sách tín dụng dành cho học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn. Theo dự thảo mới, hạn mức vay tối đa có thể được nâng từ 4 triệu đồng lên 8 triệu đồng mỗi tháng, đồng thời điều chỉnh lãi suất và mở rộng nhóm đối tượng thụ hưởng nhằm đáp ứng tốt hơn nhu cầu thực tế.
Theo dự thảo Quyết định tín dụng đối với học sinh, sinh viên đang được Bộ Tài chính lấy ý kiến, cơ quan này đề xuất nâng mức cho vay tối đa đối với học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn lên 8 triệu đồng/tháng, gấp đôi mức hiện hành.
Hiện nay, người học thuộc diện chính sách được vay tối đa 4 triệu đồng/tháng để trang trải học phí và chi phí sinh hoạt. Đây là mức được điều chỉnh gần nhất vào năm 2022. Tuy nhiên, Bộ Tài chính cho rằng sau nhiều năm, mức hỗ trợ này không còn theo kịp biến động của nền kinh tế khi giá cả, học phí và các khoản chi tiêu thiết yếu đều tăng.
Theo cơ quan soạn thảo, trong giai đoạn từ 2022 đến nay, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tăng bình quân khoảng 3,34%/năm. Kết quả khảo sát tại Hà Nội và TP HCM cho thấy, một học sinh hoặc sinh viên học xa nhà hiện cần khoảng 3-5 triệu đồng/tháng để chi trả các khoản cơ bản như ăn ở, đi lại, sách vở và phương tiện học tập.
Trong khi đó, từ năm học 2026-2027, học phí tại các cơ sở giáo dục đại học công lập dự kiến dao động từ 17-87,5 triệu đồng/năm. Quy đổi theo thời gian học thực tế khoảng 10 tháng, mức học phí tương ứng khoảng 1,7-8,75 triệu đồng/tháng.
Bộ Tài chính tính toán tổng chi phí gồm học phí và sinh hoạt của một học sinh, sinh viên có thể lên tới 13,75 triệu đồng/tháng. Theo nguyên tắc của chương trình tín dụng dành cho học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn, Nhà nước hỗ trợ khoảng 60% nhu cầu tài chính, tương đương 8,25 triệu đồng/tháng. Đây là cơ sở để cơ quan soạn thảo đề xuất nâng trần cho vay lên 8 triệu đồng/tháng.
Nếu được thông qua, mức vay cụ thể của từng trường hợp vẫn sẽ do Ngân hàng Chính sách xã hội quyết định trên cơ sở học phí của từng trường và mức chi phí sinh hoạt tại từng địa phương.
Bên cạnh việc tăng hạn mức, Bộ Tài chính cũng đề xuất điều chỉnh lãi suất cho vay. Hiện chương trình đang áp dụng mức 0,5%/tháng, tương đương 6%/năm. Theo dự thảo, lãi suất mới dự kiến bằng mức áp dụng đối với hộ nghèo, ở mức 0,52%/tháng, tương đương 6,24%/năm. Mức lãi suất này có thể được điều chỉnh theo từng thời kỳ để phù hợp với điều kiện thực tế.
Đáng chú ý, Bộ Tài chính cũng kiến nghị mở rộng diện thụ hưởng khi bổ sung nhóm học sinh, sinh viên có cả cha và mẹ đều mất năng lực hành vi dân sự vào danh sách được vay vốn ưu đãi. Theo cơ quan này, việc bổ sung nhằm tăng tính nhân văn của chính sách và hỗ trợ tốt hơn cho các nhóm yếu thế trong xã hội.
Theo quy định hiện hành, chương trình đang áp dụng đối với ba nhóm chính gồm: học sinh, sinh viên mồ côi cả cha lẫn mẹ hoặc mồ côi một người nhưng người còn lại không có khả năng lao động; người thuộc hộ nghèo hoặc cận nghèo; và các trường hợp gia đình gặp khó khăn về tài chính do tai nạn, bệnh tật, thiên tai hoặc dịch bệnh.
Chương trình tín dụng dành cho học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn được triển khai từ năm 2007 và đã trải qua bảy lần điều chỉnh hạn mức vay tối đa. Báo cáo của Ngân hàng Chính sách xã hội cho biết sau 19 năm thực hiện, chương trình đã hỗ trợ hơn 4 triệu lượt học sinh, sinh viên tiếp cận nguồn vốn để tiếp tục học tập.
Tính đến cuối tháng 5, tổng doanh số cho vay đạt hơn 92.530 tỷ đồng, bình quân khoảng 4.870 tỷ đồng/năm. Hiện còn hơn 355.000 hộ gia đình đang có dư nợ với tổng số tiền khoảng 25.000 tỷ đồng. Bộ Tài chính đánh giá chương trình duy trì chất lượng tín dụng ở mức tích cực khi nợ quá hạn chưa đến 65 tỷ đồng, tương đương 0,27% tổng dư nợ.
Việc đề xuất nâng hạn mức vay phản ánh xu hướng điều chỉnh chính sách an sinh theo diễn biến của chi phí giáo dục và mức sống. Trong bối cảnh học phí cùng chi phí sinh hoạt tiếp tục tăng, việc cập nhật các chương trình tín dụng ưu đãi được kỳ vọng sẽ giúp nhiều học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn duy trì cơ hội học tập, đồng thời góp phần bảo đảm tính phù hợp của chính sách với thực tế.
Ở góc độ thị trường, việc tăng hạn mức cho vay nếu được phê duyệt có thể giúp giảm áp lực tài chính đối với nhiều hộ gia đình có con em đang theo học tại các cơ sở giáo dục. Tuy nhiên, hiệu quả của chính sách sẽ phụ thuộc vào quá trình triển khai, cân đối nguồn vốn và khả năng đáp ứng nhu cầu vay thực tế của Ngân hàng Chính sách xã hội.
Dự thảo hiện vẫn đang trong quá trình lấy ý kiến trước khi Bộ Tài chính hoàn thiện và trình cấp có thẩm quyền xem xét. Nếu được thông qua, những điều chỉnh về hạn mức vay, lãi suất và đối tượng thụ hưởng sẽ tạo cơ sở để chương trình tín dụng tiếp tục phát huy vai trò hỗ trợ học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn trong giai đoạn mới.
