Hà Nội cơ bản đồng thuận với việc nghiên cứu cải tạo lòng dẫn sông Hồng và sông Đà, kết hợp thu hồi vật liệu phục vụ nhu cầu xây dựng. Tuy nhiên, phương án cần được làm rõ về pháp lý, kỹ thuật và tác động đến đê điều, dòng chảy, nguồn nước trước khi xem xét triển khai.
Văn phòng UBND TP Hà Nội vừa thông báo kết luận của Chủ tịch UBND thành phố Vũ Đại Thắng về đề xuất nạo vét, cải tạo lòng dẫn sông Hồng và sông Đà qua địa bàn, nhằm tăng khả năng thoát lũ, hỗ trợ giao thông đường thủy và quản lý vật liệu thu hồi.
Đề xuất này do Tập đoàn Vingroup phối hợp với đơn vị tư vấn nghiên cứu. Tại cuộc họp ngày 13/10, sau khi nghe báo cáo của các đơn vị cùng ý kiến từ cơ quan Trung ương, các sở, ngành và địa phương liên quan, lãnh đạo thành phố đã đưa ra một số yêu cầu để tiếp tục hoàn thiện phương án.
Theo định hướng được nêu, việc cải tạo lòng sông có thể hướng đến mục tiêu khơi thông dòng chảy, ổn định lòng dẫn, nâng cao năng lực tiêu thoát nước, bảo đảm an toàn đê điều và hoạt động vận tải thủy.
Bên cạnh đó, vật liệu thu hồi từ quá trình nạo vét có thể góp phần bổ sung nguồn cung phục vụ các dự án xây dựng trọng điểm của Hà Nội.
Dù cơ bản thống nhất chủ trương nghiên cứu, thành phố lưu ý đây là nhiệm vụ phức tạp, liên quan đến nhiều lĩnh vực quản lý và chịu sự điều chỉnh của nhiều quy định pháp luật khác nhau.
Hoạt động này cũng có thể tác động trực tiếp đến dòng chảy, hệ thống đê kè, công trình giao thông, thủy lợi và môi trường.
Đáng chú ý, việc thực hiện bằng nguồn vốn xã hội hóa hiện chưa có hướng dẫn cụ thể và tiền lệ rõ ràng theo đánh giá được nêu tại cuộc họp.
Vì vậy, Hà Nội yêu cầu làm rõ cơ chế triển khai, thẩm quyền quyết định cũng như trình tự, thủ tục pháp lý trước khi tiến tới các bước tiếp theo.
Đối với Vingroup và đơn vị tư vấn, thành phố yêu cầu tiếp thu đầy đủ ý kiến của các bộ, ngành Trung ương, các tỉnh Phú Thọ, Hưng Yên, các sở, ngành Hà Nội cùng chính quyền địa phương có liên quan để chỉnh sửa, bổ sung hồ sơ đề xuất.
Một trong những nội dung cần làm rõ là ranh giới giữa hoạt động nạo vét, cải tạo lòng sông với hoạt động khai thác khoáng sản.
Phạm vi, quy mô, mục tiêu và tính chất của dự án phải được xác định cụ thể, đồng thời bảo đảm phù hợp với quy hoạch đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt và các quy định về tài nguyên nước, khoáng sản, phòng chống thiên tai, đê điều, môi trường.
Về chuyên môn kỹ thuật, phương án cần cập nhật số liệu khảo sát địa hình, địa chất và thủy văn; xem xét các kịch bản trong mùa lũ, mùa cạn cũng như điều kiện vận hành liên hồ chứa.
Từ đó, đơn vị nghiên cứu phải đánh giá ảnh hưởng có thể xảy ra đối với tốc độ và hướng dòng chảy, khả năng thoát lũ, trữ nước, nguy cơ xói lở, bồi lắng và độ ổn định của lòng, bờ sông.
Thành phố cũng yêu cầu xem xét tác động đến hệ thống đê điều, kè, cầu đường bộ, đường sắt, trạm bơm, công trình thủy lợi, các điểm lấy nước và hạ tầng dọc tuyến.
Những khu vực chịu ảnh hưởng ở thượng lưu, hạ lưu và các tỉnh lân cận đều phải được đưa vào phạm vi đánh giá, nhằm tránh phát sinh rủi ro đối với công tác phòng chống lũ, cấp nước, sản xuất và sinh hoạt của người dân.
Các giải pháp kỹ thuật được đề xuất phải hướng đến việc duy trì sự ổn định của lòng dẫn, bảo đảm an toàn công trình và không làm suy giảm khả năng thoát lũ, cấp nước.
Đây là những điều kiện quan trọng cần được chứng minh bằng cơ sở khoa học trước khi xem xét triển khai trên thực tế.
Bên cạnh yếu tố an toàn, Hà Nội yêu cầu phương án phải được rà soát để bảo đảm đồng bộ với Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, cùng các quy hoạch liên quan đến phòng chống lũ, đê điều, tài nguyên nước và giao thông đường thủy.
Việc nghiên cứu cũng cần tránh chồng lấn hoặc xung đột với phạm vi đã được chấp thuận nghiên cứu, đầu tư của các dự án khác dọc sông Hồng và sông Đà.
Đối với phần vật liệu dự kiến thu hồi, đơn vị đề xuất phải thống kê rõ vị trí, khối lượng, chủng loại và nhu cầu sử dụng.
Phương án tập kết, quản lý, vận chuyển, khai thác, tận thu và sử dụng sản phẩm cần được trình bày cụ thể, đi kèm cơ chế kiểm soát khối lượng và giá trị.
Theo yêu cầu của thành phố, toàn bộ khoáng sản thu hồi phải được quản lý theo phương án được UBND TP Hà Nội chấp thuận và tuân thủ quy định pháp luật. Công tác quản lý cần bảo đảm công khai, minh bạch, sử dụng hiệu quả tài nguyên, đồng thời hạn chế nguy cơ thất thoát ngân sách nhà nước.
Hà Nội cũng nhấn mạnh không được lợi dụng việc nạo vét, cải tạo lòng sông để khai thác khoáng sản trái phép. Việc tiếp tục nghiên cứu phương án phải đáp ứng đồng thời yêu cầu về hiệu quả sử dụng vật liệu, bảo vệ tài nguyên và an toàn công trình, môi trường khu vực sông.
