Hệ thống trạm sạc tại các trạm dừng nghỉ cao tốc đang được triển khai nhưng còn chênh lệch về tiến độ. Khó khăn về nguồn điện, chi phí đấu nối và thủ tục đầu tư đang ảnh hưởng đến quá trình mở rộng hạ tầng.
Nhiều tuyến cao tốc chưa có trạm sạc
Cục Đường bộ Việt Nam vừa báo cáo Bộ Xây dựng về tình hình đầu tư hệ thống sạc điện và cung cấp nhiên liệu xanh tại các trạm dừng nghỉ trên đường cao tốc. Báo cáo cho thấy hạ tầng này đã xuất hiện tại một số tuyến, song mức độ triển khai còn không đồng đều.
Mạng lưới đường bộ cao tốc Việt Nam hiện gồm 46 tuyến, tổng chiều dài 10.106 km. Riêng cao tốc Bắc - Nam phía Đông đã đưa vào khai thác khoảng 2.032/2.158 km. Theo mạng trạm dừng nghỉ được phê duyệt, tuyến có 36 trạm, trong đó 7 trạm đã hoạt động trước năm 2024 và 29 trạm được đầu tư mới.
Trong số 7 trạm khai thác từ trước năm 2024, mới có Tây Ninh Bình và Xuân Khiêm - Ninh Bình lắp đặt hệ thống sạc điện. Trạm Tây Ninh Bình đã vận hành đủ 24/24 vị trí, còn Xuân Khiêm - Ninh Bình mới khai thác 12/26 vị trí. Các trạm còn lại chưa có hạ tầng sạc.
Với 24 trạm thuộc trách nhiệm quản lý của Bộ Xây dựng, 21 trạm đã ký hợp đồng đầu tư kinh doanh, 3 trạm vẫn đang hoàn thiện thủ tục. Thiết kế các dự án đều dành tối thiểu 10% vị trí đỗ xe cho khu vực lắp đặt trạm sạc. Một số điểm như Mai Sơn - QL45, Hàm Nghi - Vũng Áng, Vũng Áng - Bùng và Vĩnh Hảo - Phan Thiết đã đưa hệ thống sạc vào hoạt động. Những trạm còn lại đang triển khai, dự kiến hoàn thành trong năm 2026.
Tại Hàm Nghi - Vũng Áng và Vũng Áng - Bùng, nhà đầu tư phối hợp với V-Green triển khai mô hình siêu trạm sạc, với thiết kế bổ sung tối đa 400 vị trí, công suất 120-480 kW. Hệ thống cấp điện dự kiến gồm hai trạm biến áp, mỗi trạm 1.500 kVA, kết hợp điện mặt trời áp mái công suất 1 MW.
Ở cao tốc Bắc - Nam phía Tây, mới có 121/1.249 km được đưa vào khai thác theo quy hoạch. Sáu vị trí trạm dừng nghỉ đã được xác định trên một số đoạn tuyến đã đầu tư hoặc đang chuẩn bị đầu tư. Với những đoạn tuyến mới, vị trí trạm dừng nghỉ và hạ tầng sạc sẽ được tính toán trong quá trình lập dự án.
Tình hình tại các tuyến cao tốc khác cũng có sự khác biệt. Trên cao tốc Hà Nội - Hải Phòng, ba trạm dừng nghỉ có tổng cộng 136 vị trí sạc theo thiết kế, trong đó 68 vị trí đã lắp đặt và vận hành. Cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên có trạm tại Km36, đã khai thác 20/40 vị trí.
Ngược lại, cả 6 trạm dừng nghỉ trên cao tốc Nội Bài - Lào Cai hiện chưa có hệ thống sạc điện. Một số tuyến như Hải Phòng - Hạ Long - Vân Đồn - Móng Cái chưa có trạm dừng nghỉ lẫn hạ tầng sạc. Các tuyến Láng - Hòa Lạc, Hà Nội - Bắc Ninh, Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột, Cam Lộ - Lao Bảo và Biên Hòa - Vũng Tàu cũng chưa được bố trí trạm dừng nghỉ. Đối với những tuyến đang xây dựng, hạ tầng sạc được định hướng đầu tư cùng hệ thống trạm dừng nghỉ.
Thiếu nguồn điện, vướng thủ tục triển khai
Theo Cục Đường bộ Việt Nam, một trong những hạn chế hiện nay là nhiều trạm dừng nghỉ được xây dựng trước khi QCVN 43:2024/BGTVT có hiệu lực chưa có đủ các hạng mục theo quy chuẩn, trong đó có khu vực sạc điện và cung cấp nhiên liệu xanh. Các đơn vị khai thác đang nghiên cứu phương án bổ sung, điều chỉnh thiết kế để đáp ứng yêu cầu.
Khó khăn đáng kể khác nằm ở khả năng cấp điện. Một số trạm dừng nghỉ nằm xa khu dân cư, trong khi lưới điện hiện hữu chưa đủ công suất phục vụ các trạm sạc nhanh từ 180-480 kW. Việc kéo đường dây trung, hạ thế và xây dựng trạm biến áp mới đòi hỏi chi phí lớn, ảnh hưởng đến tiến độ đầu tư.
Bên cạnh đó, một số hệ thống sạc được lắp đặt trước khi QCVN 32:2026/BCT ban hành chưa đáp ứng yêu cầu sử dụng chung cho nhiều loại xe điện. Tại các trạm do Tổng công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam (VEC) quản lý trên các tuyến Cầu Giẽ - Ninh Bình, Nội Bài - Lào Cai và TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây, việc bổ sung hạ tầng còn gặp vướng mắc trong quá trình thực hiện hợp đồng với các đơn vị đang kinh doanh, khai thác trạm dừng nghỉ.
Trước những hạn chế này, Cục Đường bộ Việt Nam kiến nghị Bộ Xây dựng chỉ đạo các địa phương, Ban Quản lý dự án, tổng công ty và nhà đầu tư rà soát, hoàn thiện hệ thống sạc điện theo QCVN 43:2024/BGTVT và QCVN 32:2026/BCT.
Đối với 21 trạm dừng nghỉ đang được đầu tư trên cao tốc Bắc - Nam phía Đông, cơ quan này đề nghị các nhà đầu tư đẩy nhanh tiến độ, bảo đảm hạ tầng sạc điện được hoàn thành đồng bộ với trạm dừng nghỉ trong năm 2026. Các dự án cao tốc đang xây dựng cũng cần bổ sung đầy đủ vị trí trạm dừng nghỉ và hệ thống sạc ngay trong quá trình triển khai.
Cục Đường bộ đồng thời đề nghị địa phương và chủ đầu tư phối hợp với đơn vị khai thác trạm dừng nghỉ để giải quyết việc đấu nối, cấp điện, bảo đảm công suất phục vụ phương tiện. Các bộ, ngành liên quan được kiến nghị nghiên cứu bổ sung quy hoạch và làm rõ trách nhiệm đầu tư hệ thống cấp điện tại các trạm dừng nghỉ cao tốc.
Ngoài hạ tầng sạc điện, cơ quan này cũng đề xuất xem xét quy hoạch các điểm cung cấp nhiên liệu xanh như CNG, LNG và hydro trên những tuyến cao tốc huyết mạch.
