Lãi suất tiết kiệm tại nhiều ngân hàng đồng loạt giảm sau chỉ đạo của Ngân hàng Nhà nước, trong khi chứng chỉ tiền gửi vẫn được chào bán với mức lợi suất cao. Diễn biến cho thấy áp lực huy động vốn của hệ thống ngân hàng chưa hạ nhiệt.
Lãi suất tiết kiệm giảm, mặt bằng giữa các ngân hàng phân hóa
Sau yêu cầu điều chỉnh lãi suất của Ngân hàng Nhà nước (NHNN), thị trường tiền gửi ghi nhận làn sóng giảm lãi suất tại nhiều tổ chức tín dụng, chủ yếu ở các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên. Theo khảo sát công bố ngày 22/10, có 20 ngân hàng giảm 0,5 điểm phần trăm lãi suất tiết kiệm tại quầy ở kỳ hạn 6 tháng so với ngày 16/10, trong khi 12 ngân hàng giữ nguyên mức niêm yết. Trên kênh trực tuyến, ít nhất 13 ngân hàng cũng đã điều chỉnh giảm lãi suất.
Động thái này diễn ra sau khi NHNN ban hành Công văn 9608/NHNN-CSTT ngày 18/10/2026, yêu cầu các tổ chức tín dụng giảm tối thiểu 0,5%/năm lãi suất tiền gửi niêm yết đối với kỳ hạn từ 6 tháng trở lên. Cơ quan quản lý đồng thời yêu cầu các ngân hàng tiết giảm chi phí, chia sẻ lợi nhuận và giảm lãi suất cho vay nhằm hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Dù mặt bằng lãi suất có xu hướng đi xuống, mức niêm yết giữa các ngân hàng vẫn có sự chênh lệch đáng kể. Theo các khảo sát được ghi nhận, lãi suất cao nhất ở kỳ hạn 3 tháng là 4,75%/năm, được 19 ngân hàng cùng áp dụng. Tại kỳ hạn 6 tháng và 9 tháng, MBV, VCBNeo và VPBank thuộc nhóm dẫn đầu với mức 7%/năm.
Ở kỳ hạn 12 tháng, Saigonbank niêm yết mức cao nhất trong bảng khảo sát là 7,2%/năm. Với kỳ hạn 18 tháng, VPBank dẫn đầu ở mức 7,4%/năm, sau khi giảm 0,5 điểm phần trăm so với mức 7,9%/năm trước đó.
Đáng chú ý, lãi suất công bố chưa phản ánh toàn bộ mức lợi suất mà khách hàng có thể nhận được. Một số ngân hàng vẫn áp dụng chương trình cộng thêm lãi suất hoặc ưu đãi riêng để thu hút tiền gửi. Tại Cake by VPBank lãi suất niêm yết 7,1%/năm có thể được cộng thêm tối đa 2,2 điểm phần trăm, đưa mức thực nhận lên 9,3%/năm. Tuy nhiên, mức hưởng thực tế còn phụ thuộc điều kiện áp dụng của từng chương trình.
Chứng chỉ tiền gửi trở thành kênh hút vốn đáng chú ý
Trong khi lãi suất tiết kiệm thông thường giảm, lãi suất chứng chỉ tiền gửi tại một số ngân hàng lại tăng khoảng 0,1–0,3 điểm phần trăm. Sự khác biệt giữa hai kênh huy động cho thấy các ngân hàng vẫn cần duy trì sức hấp dẫn của sản phẩm huy động vốn, đặc biệt khi nhu cầu giải ngân thường tăng vào giai đoạn cuối năm.
Ngân hàng MB áp dụng lãi suất chứng chỉ tiền gửi lên tới 8%/năm với kỳ hạn 3 tháng dành cho khoản tiền từ 300 triệu đồng. Với khoản tiền từ 1 tỷ đồng, mức lãi suất được chào lên tới 9,4%/năm. VPBank đưa ra mức lợi suất tối đa 9%/năm, trong khi BVBank áp dụng mức cao nhất 8,2%/năm cho kỳ hạn 6–12 tháng. Đây là các mức chào theo điều kiện sản phẩm cụ thể, không đồng nghĩa với lãi suất tiết kiệm thông thường dành cho mọi khách hàng.
Số liệu báo cáo tài chính quý III/2026 cũng cho thấy quy mô chứng chỉ tiền gửi tại một số ngân hàng tăng mạnh trong 9 tháng đầu năm. Tính đến ngày 30/9, Techcombank ghi nhận số dư chứng chỉ tiền gửi đang lưu hành 186.275 tỷ đồng, tăng 18,2% so với cuối năm 2025. Trong đó, lượng phát hành cho khách hàng cá nhân đạt 100.455 tỷ đồng, chiếm 53,9% tổng số dư.
Tại VPBank, số dư chứng chỉ tiền gửi đạt 160.913 tỷ đồng, tăng 153,6% so với cuối năm trước. LPBank ghi nhận 65.851 tỷ đồng, tăng 81,6%, còn ABBank đạt 23.395 tỷ đồng, tăng 72%. Những con số này phản ánh mức độ gia tăng sử dụng chứng chỉ tiền gửi như một kênh bổ sung cho hoạt động huy động vốn của các ngân hàng.
Theo phân tích của SSI Research, việc phát hành chứng chỉ tiền gửi và trái phiếu có thể giúp ngân hàng thu hẹp chênh lệch giữa tăng trưởng tín dụng và huy động, đồng thời củng cố nguồn vốn trung và dài hạn. Tuy nhiên, nếu phụ thuộc quá nhiều vào các công cụ có lợi suất cao, chi phí vốn của ngân hàng có thể gia tăng, gây áp lực lên khả năng giảm lãi suất cho vay.
Áp lực huy động vốn vẫn hiện hữu trong bối cảnh tăng trưởng tín dụng đạt 11,59% tính đến cuối tháng 9/2026 và nhu cầu vốn được dự báo tăng trong quý IV. Theo nhận định của các chuyên gia Yuanta được, lãi suất huy động có thể tiếp tục giảm có chọn lọc theo yêu cầu của cơ quan điều hành, nhưng khó giảm sâu do áp lực cân đối nguồn vốn và rủi ro tỷ giá. Áp lực tăng trở lại có thể xuất hiện vào đầu năm 2027.
Trong bối cảnh đó, việc giảm lãi suất tiết kiệm niêm yết chưa đồng nghĩa với áp lực huy động vốn đã được giải quyết. Các ngân hàng vẫn phải cân đối giữa yêu cầu giảm chi phí vốn, duy trì nguồn tiền gửi ổn định và đáp ứng nhu cầu tín dụng, trong khi chứng chỉ tiền gửi tiếp tục là một lựa chọn để bổ sung nguồn vốn cho hệ thống.
