Làn sóng công nghệ mới đang tái cấu trúc lại bản đồ tài sản của giới siêu giàu Trung Quốc. Bảng xếp hạng 100 người giàu nhất Trung Quốc do Forbes công bố mới đây cho thấy trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn và tự động hóa đang thay thế các ngành kinh doanh truyền thống để trở thành động lực chính tạo ra các đại gia mới.
Trong bối cảnh sức mua trong nước suy yếu và lĩnh vực bất động sản vẫn đóng băng, xuất khẩu công nghệ dù tăng trưởng mạnh vẫn chưa đủ sức nâng đỡ toàn bộ nền kinh tế. Tổng tài sản của các tỷ phú trong danh sách năm nay đạt 1.300 tỷ USD, sụt giảm so với con số 1.350 tỷ USD của kỳ xếp hạng trước.
Đà giảm 7% của chỉ số CSI 300 đã bào mòn tài sản của hơn 50% số người trong danh sách, dẫn đến việc 13 cá nhân bị loại khỏi bảng xếp hạng. Mặc dù tổng tài sản chung giảm, ngưỡng để lọt vào danh sách top 100 lại nâng từ 4,6 tỷ USD lên 4,75 tỷ USD.
Thay đổi lớn nhất nằm ở vị trí dẫn đầu. Nhà đồng sáng lập ByteDance, ông Zhang Yiming (Trương Nhất Minh), lần đầu tiên vươn lên vị trí số 1 Trung Quốc với 84 tỷ USD, sau khi bổ sung 14,7 tỷ USD vào tài sản cá nhân. Đơn vị sở hữu ứng dụng TikTok hiện tập trung nguồn lực lớn cho lĩnh vực AI với kế hoạch chi tới 70 tỷ USD trong năm nay, chủ yếu dành cho hạ tầng kỹ thuật.
Ở chiều ngược lại, ông Zhong Shanshan (Chung Thiểm Thiểm), nhà sáng lập hãng nước giải khát Nongfu Spring, đã mất vị trí dẫn đầu sau 5 năm liên tiếp nắm giữ. Tài sản của ông giảm 16,9 tỷ USD xuống 60,2 tỷ USD, đẩy ông lùi xuống vị trí thứ hai. Nguyên nhân bắt nguồn từ việc cổ phiếu Nongfu Spring bốc hơi gần 25% giá trị do đà tăng doanh thu nội địa chững lại.
Điểm sáng lớn nhất về tốc độ tăng trưởng tài sản thuộc về ông Liang Wenfeng (Lương Văn Phong), nhà sáng lập công ty AI DeepSeek. Nhờ vòng gọi vốn hồi tháng 10 định giá doanh nghiệp vượt mức 75 tỷ USD, tài sản của ông Liang tăng thêm 34,5 tỷ USD — mức tăng tuyệt đối cao nhất bảng xếp hạng. Với tổng tài sản 46 tỷ USD, ông nhảy 31 bậc để chiếm giữ vị trí thứ ba.
Nhóm các tân binh trong danh sách năm nay phản ánh rõ nét xu hướng chuyển dịch dòng vốn khi toàn bộ 7 gương mặt mới xuất hiện lần đầu đều kinh doanh trong mảng AI, vi mạch và robot. Trong đó, ông Zhu Yiming (Chu Nhất Minh), đồng sáng lập hãng sản xuất chip CXMT, là người giàu nhất nhóm mới nổi với 13 tỷ USD sau khi doanh nghiệp niêm yết tại Thượng Hải vào tháng 7 và công bố kế hoạch ra mắt chip nhớ thế hệ mới.
Bà Wang Xin (Vương Hân), Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Guangdong Dtech Technology - đơn vị sản xuất dụng cụ cắt chính xác cho bảng mạch in, là nữ doanh nhân duy nhất mới gia nhập danh sách. Cùng với đó, ông Wang Xingxing (Vương Hưng Hưng), nhà sáng lập 36 tuổi của hãng robot hình người Yushu Technology (Unitree), ghi tên mình với tư cách là tỷ phú trẻ nhất bảng xếp hạng.
Bên cạnh lĩnh vực công nghệ số, ngành công nghiệp nặng cũng ghi nhận sự bứt phá nhờ nhu cầu toàn cầu. Ông Chen Jianhua (Trần Kiến Hoa), Chủ tịch Tập đoàn hóa dầu Hengli, chứng kiến tài sản tăng hơn gấp hai lần, đạt 25,2 tỷ USD và tăng 30 bậc lên vị trí thứ 10. Sự gia tăng này đến từ việc niêm yết cửa sau mảng đóng tàu lên Sở Giao dịch Chứng khoán Thượng Hải vào năm ngoái, đúng thời điểm thị trường tàu biển thế giới tăng trưởng mạnh.
Ngoài ra, bảng xếp hạng năm nay ghi nhận 6 tỷ phú quay trở lại, nổi bật là ông Zhang Wanzhen (Trương Vạn Chấn), cựu Chủ tịch Chaozhou Three-Circle (Group). Giá trị cổ phiếu Chaozhou Three-Circle niêm yết tại Thâm Quyến đã tăng hơn gấp đôi trong vòng một năm qua nhờ cung ứng linh kiện điện tử phục vụ cho làn sóng AI.
