Tàu vận chuyển né Vịnh Ba Tư khi cước vận tải tăng mạnh; doanh nghiệp tìm đường vòng thay thế để cứu hàng.

Tàu thuyền né Vịnh Ba Tư và các tuyến vận tải qua Trung Đông bị gián đoạn do xung đột khiến doanh nghiệp xuất khẩu hàng hóa từ Việt Nam gặp rủi ro giao hàng. Tại một số trường hợp, lô hàng đang trên đường tới Trung Đông phải quay về Việt Nam, trong khi giá cước vận chuyển tăng mạnh.

Gián đoạn tuyến vận tải và doanh nghiệp thận trọng

Tại hội thảo “Chiến lược Halal: Kết nối thực phẩm Việt vào thị trường GCC và Đông Nam Á” ngày 3/4, ông Lê Châu Thái Vũ, Phó Chủ tịch CLB Doanh nông Việt Nam, cho biết một số lô hàng chuối và ổi của Việt Nam đang đi tới Trung Đông đã phải quay về do chiến sự nổ ra. Từ thực tế này, các doanh nghiệp xuất khẩu đang e dè và lo ngại rủi ro khi vận chuyển hàng hóa.

Ông Trương Xuân Trung, Trưởng Thương vụ Việt Nam tại UAE, nhận định tình trạng gián đoạn hiện nay không xuất phát từ phía doanh nghiệp nhập khẩu hay xuất khẩu, mà do các hãng tàu không dám chở hàng vào vùng biển Ba Tư. Theo ông, các cảng tại UAE vẫn hoạt động bình thường nhưng tàu không dám đi vào để giao hàng.

Ngay cả đại siêu thị Lulu (UAE) cũng được cho là không dám vận chuyển đơn hàng mới mà chỉ xử lý các đơn hàng còn đang đợi ngoài vùng biển Ấn Độ Dương, chưa cập được cảng. Để đảm bảo phân phối hàng tươi, Lulu chấp nhận sử dụng chuyên cơ bay sang Ấn Độ để nhập hàng về nước.

Cước vận chuyển tăng mạnh

Trong bối cảnh xung đột, ông Trung cho biết giá cước vận chuyển tại khu vực đã tăng gần 500%. Ông Tạ Xuân Hiển, Phó Chủ tịch Hội đồng Doanh nghiệp Việt Nam tại UAE, cũng khẳng định rất ít hãng tàu dám nhận vận chuyển hàng ở thời điểm hiện tại.

Ông Trung nêu thêm ví dụ về chi phí vận chuyển: tại UAE, súp lơ xanh thường có giá 7-8 Dirham/kg, nhưng khi vận chuyển bằng đường hàng không từ Ấn Độ, giá đã tăng gấp 3 lần lên khoảng 25 Dirham/kg (gần 180.000 đồng).

Về phương án thay thế, ông Trung đề cập khả năng tận dụng các đường bay giữa Dubai, Abu Dhabi (UAE) và Hà Nội, TP.HCM để vận chuyển hàng. Tuy nhiên, đây được đánh giá là không khả thi với doanh nghiệp vừa và nhỏ do chi phí cao. Một hướng đi khác là đi tàu tới Oman rồi vận chuyển bằng đường bộ tới UAE và các quốc gia khác, song phương án này đòi hỏi thủ tục phức tạp.

Doanh nghiệp cân nhắc các phương án xử lý khi hàng gặp trục trặc

Với vai trò là doanh nghiệp vận tải có 20 văn phòng trên toàn thế giới, ông Nguyễn Minh Chánh, Quản lý văn phòng Cần Thơ, Bee Logistics Corporation, đưa ra 4 cách thức có thể áp dụng nếu đơn hàng gặp trục trặc khi vận chuyển sang Trung Đông:

• Chia sẻ chi phí và hỗ trợ đưa hàng về: Trong trường hợp hãng tàu phải quay về và không thể hoàn thành hành trình, các công ty logistics có thể liên hệ hãng tàu để hỗ trợ khách hàng bằng cách cùng chia sẻ chi phí, đề nghị mức phí hỗ trợ khi đưa lô hàng quay lại Việt Nam.
• Tư vấn bán hàng tại cảng chuyển tải: Logistics có thể tư vấn cho đối tác mua hàng ngay tại cảng chuyển tải để đàm phán giá và bán lô hàng đã chuyển tải, giúp doanh nghiệp xuất khẩu tiết kiệm thời gian và chi phí so với việc đưa hàng về Việt Nam.
• Nhờ hãng tàu hỗ trợ thanh lý lô hàng: Có thể nhờ hãng tàu hỗ trợ, bán thanh lý lô hàng đang vận chuyển do hãng tàu có mạng lưới mua hàng và nắm rõ đối tượng phù hợp để rao bán.
• Đi ngược lại tuyến sau khi hàng quay về: Nếu biết hãng tàu nào có thể di chuyển tới thị trường Trung Đông, sau khi hàng quay về cảng TP.HCM có thể bốc luôn lên tàu đi ngược lại Trung Đông. Ông cho biết trong ngày 26/3 đã có hãng tàu cập được một số cảng ở Trung Đông.

Halal vẫn là thị trường tiềm năng và khuyến nghị cho doanh nghiệp

Dù khó khăn về logistics, thị trường Halal vẫn được đánh giá là đầy tiềm năng. Theo Thương vụ Việt Nam tại UAE, nền kinh tế Halal toàn cầu đạt quy mô 5.000 tỷ USD và dự kiến tăng gấp đôi lên 10.000 tỷ USD vào năm 2028. Trung Đông là thị trường trọng điểm khi chiếm 62,5% tỷ trọng toàn cầu, với quy mô dự kiến đạt 380 tỷ USD vào năm 2030 và nền tảng 500 triệu người tiêu dùng Hồi giáo. Khu vực này cũng đang phải nhập khẩu 85-90% nhu cầu lương thực và thực phẩm.

Thương vụ Việt Nam tại UAE khuyến nghị doanh nghiệp cần khẩn trương chuẩn hóa “giấy thông hành” Halal, thiết kế bao bì bản địa hóa với song ngữ (Anh - Ả Rập) và đẩy mạnh khai thác các nền tảng thương mại điện tử, nơi được nêu là chiếm hơn 80% giao dịch hàng tiêu dùng Halal tại khu vực.