Thu phí không dừng trên cao tốc Bắc-Nam: thu được khoảng 160 tỷ đồng sau ba tuần, nhưng gặp nhiều vấn đề kỹ thuật

Sau hơn ba tuần vận hành, hệ thống thu phí không dừng trên năm đoạn tuyến cao tốc Bắc - Nam ghi nhận gần 1,6 triệu lượt xe, mang về hơn 160 tỷ đồng cho ngân sách Nhà nước. Tuy nhiên, phía sau con số này, hàng loạt trục trặc về hạ tầng và công nghệ, từ nhận diện phương tiện đến xử lý dữ liệu. Theo Cục Đường bộ Việt Nam (ĐBVN), từ 22h ngày 2/3, 5 dự án thành phần cao tốc Bắc - Nam giai đoạn 2017 - 2020 (Mai Sơn - QL45, QL45 - Nghi Sơn, Nghi Sơn - Diễn Châu, Vĩnh Hảo - Phan Thiết và Phan Thiết - Dầu Giây) chính thức vận hành thu phí theo mô hình điện tử không dừng (ETC) liên tuyến. 

Đến ngày 23/3, tổng lưu lượng phương tiện đạt gần 1,6 triệu lượt, mang lại hơn 160,6 tỷ đồng nộp ngân sách Nhà nước. Trong đó, đoạn Phan Thiết - Dầu Giây có doanh thu cao nhất, hơn 68 tỷ đồng, tiếp đến là Vĩnh Hảo - Phan Thiết với gần 33 tỷ đồng. Các đoạn còn lại gồm Mai Sơn - QL45, QL45 - Nghi Sơn và Nghi Sơn - Diễn Châu ghi nhận doanh thu 15-26 tỷ đồng mỗi tuyến. Đây là lần đầu tiên hệ thống thu phí kín được triển khai đồng bộ trên nhiều tuyến cao tốc kết nối, dòng xe nhờ đó di chuyển nhanh hơn, giảm tình trạng dừng chờ như trước. 

Tuy nhiên, do sự phức tạp của việc kết nối liên tuyến giữa nhiều đoạn đường và nhiều đơn vị cung cấp dịch vụ khác nhau đã khiến hệ thống chưa thể vận hành trơn tru ngay từ đầu. Nhiều bất cập về hạ tầng được ghi nhận tại các trạm thu phí, nhiều đoạn cáp điện, cáp quang chưa được bảo vệ đúng tiêu chuẩn thiết kế, dễ bị xâm hại hoặc gây gián đoạn nếu xảy ra sự cố. Ở trạm Mai Sơn, việc phải mở barrier để đảm bảo an toàn giao thông đã làm gia tăng khối lượng đối soát, khiến việc kiểm soát thất thoát phí trở nên phức tạp hơn. Hệ thống camera nhận diện biển số tại nhiều trạm cho chất lượng hình ảnh thấp, dẫn đến tỷ lệ nhận diện phương tiện không đạt yêu cầu. Không ít trường hợp xe qua trạm nhưng thiếu dữ liệu đầu vào hoặc đầu ra, gây khó khăn cho việc đối soát và xử lý giao dịch. Phần mềm vận hành cũng chưa thực sự ổn định khi vẫn xảy ra tình trạng mất kết nối với hệ thống trung tâm, buộc nhân viên phải xử lý thủ công trong một số tình huống, làm tăng nguy cơ ùn tắc. 

Việc thiếu thiết bị dự phòng càng khiến thời gian khắc phục sự cố kéo dài, điển hình là sự cố barrier hỏng tại một trạm trên cao tốc Phan Thiết - Dầu Giây đã gây ùn ứ cục bộ do không có thiết bị thay thế kịp thời. Ngoài ra, hệ thống biên lai điện tử chưa cho phép người dùng tra cứu thuận tiện. Theo biểu phí của Cục ĐBVN, 4 tuyến, gồm: Mai Sơn - QL45, QL45 - Nghi Sơn, Nghi Sơn - Diễn Châu và Vĩnh Hảo - Phan Thiết thu phí ở mức 900 đồng/km; nguyên nhân là các tuyến này được thiết kế 4 làn xe nhưng làn dừng khẩn cấp không liên tục. Mức phí 1.300 đồng/km áp dụng duy nhất cho tuyến Phan Thiết - Dầu Giây, vì đây là đoạn tuyến đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn cao tốc hiện đại với làn dừng khẩn cấp liên tục.