Vừa qua, HĐND TP Hà Nội đã thông qua nghị quyết thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù nhằm triển khai 5 tuyến đường sắt đô thị (metro), gồm các tuyến số 1, 2, 8, 10 và 14. Thời gian áp dụng cơ chế thí điểm là 5 năm kể từ ngày nghị quyết có hiệu lực. Cả 5 tuyến đều được đặt mục tiêu hoàn thành vào năm 2030.
Theo quy hoạch, các tuyến metro mới sẽ đảm nhiệm những hướng kết nối khác nhau, từ sân bay Nội Bài, khu vực trung tâm đến các khu công nghệ cao, khu công nghiệp và đô thị phía Đông, phía Nam thành phố.
Trong đó, tuyến số 1 dài khoảng 81km, đi từ khu vực Sân vận động Hùng Vương qua Ngọc Hồi, ga Hà Nội, Gia Lâm và kết thúc tại sân bay Nội Bài. Tuyến này hình thành trục kết nối Bắc - Nam, đồng thời liên kết hệ thống đường sắt đô thị với đường sắt quốc gia, đường sắt tốc độ cao và Cảng hàng không quốc tế Nội Bài.
Tuyến số 2 có chiều dài khoảng 56,5km, nối sân bay Nội Bài với khu vực trung tâm lịch sử qua Nam Thăng Long, hồ Hoàn Kiếm, Trần Hưng Đạo, Thượng Đình và các đô thị phía Nam. Hướng tuyến này sẽ kết nối cửa ngõ hàng không với các khu vực tập trung hoạt động kinh tế, văn hóa của Thủ đô.
Ở hướng Đông - Tây, tuyến số 8 dài khoảng 91km, kết nối Khu công nghệ cao Hòa Lạc với các khu logistics, khu công nghiệp và những khu vực phát triển phía Đông Hà Nội. Tuyến được định hướng tăng cường kết nối liên vùng, liên tỉnh.
Tuyến số 10 dài khoảng 43km, được quy hoạch theo dạng vành đai, đi qua Cổ Loa, Võ Chí Công, Vành đai 3, Vành đai 2,5, Times City rồi quay trở lại Cổ Loa. Tuyến này có chức năng hỗ trợ phân luồng phương tiện, giảm áp lực cho khu vực nội đô.
Trong khi đó, tuyến số 14 dài khoảng 32km, kết nối khu vực phía Bắc thành phố qua cầu Thăng Long, Ciputra và trung tâm Hà Nội đến Ocean Park cùng các khu vực phía Đông. Tuyến đường sắt này được định hướng phục vụ kết nối giữa khu vực trung tâm với các đô thị mới.
Theo kế hoạch, khi đi vào hoạt động, 5 tuyến sẽ kết nối với metro số 3 và số 5, từng bước hình thành mạng lưới vận tải đường sắt đô thị liên thông. Hà Nội hiện cũng đang đẩy nhanh tiến độ tuyến số 3, trong đó tập trung vào đoạn đi ngầm, với mục tiêu hoàn thành toàn tuyến vào cuối năm 2027. Đối với tuyến số 5, thành phố tiếp tục hoàn thiện thiết kế và phương án đầu tư theo chỉ đạo của Chính phủ.
Ban Quản lý Đường sắt đô thị Hà Nội cho biết, trước đó UBND thành phố đã tổ chức ký kết hợp đồng thực hiện 5 tuyến metro nói trên. Các dự án có quy mô lớn, yêu cầu kỹ thuật phức tạp và thời gian triển khai tương đối ngắn.
Việc đầu tư các tuyến mới nằm trong định hướng mở rộng mạng lưới đường sắt đô thị của Hà Nội. Theo Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm, thành phố dự kiến phát triển 18 tuyến metro với tổng chiều dài khoảng 979km. Mục tiêu đặt ra là hoàn thành khoảng 500km trước năm 2035, sau đó hoàn thiện toàn bộ mạng lưới trong giai đoạn 2035-2045.
Bên cạnh việc bổ sung năng lực vận tải hành khách công cộng, mạng lưới metro được kỳ vọng góp phần giảm ùn tắc, cải thiện môi trường và hỗ trợ phát triển đô thị theo mô hình TOD, lấy giao thông công cộng làm định hướng tổ chức không gian. Đây cũng là một trong những hạ tầng được Hà Nội tính đến trong kế hoạch thúc đẩy tăng trưởng kinh tế hai con số trong giai đoạn tới.
