Trung Quốc đề xuất đưa 40 công nghệ thuộc các lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI), năng lượng mặt trời và công nghệ sinh học vào diện cấm hoặc hạn chế xuất khẩu. Động thái nhằm bảo vệ công nghệ chiến lược, đồng thời tăng cường kiểm soát việc chuyển giao công nghệ ra nước ngoài.
Đề xuất kiểm soát công nghệ sản xuất thiết bị điện mặt trời
Bộ Thương mại Trung Quốc đề xuất bổ sung 40 công nghệ vào danh mục cấm hoặc hạn chế xuất khẩu, trong đó có 12 công nghệ liên quan đến sản xuất thiết bị năng lượng mặt trời. Theo cơ quan này, việc tăng cường giám sát là cần thiết khi các công nghệ trên ngày càng được ứng dụng trong những lĩnh vực nhạy cảm như hàng không vũ trụ và quốc phòng.
Theo đề xuất, Bắc Kinh dự kiến cấm xuất khẩu một số công nghệ sản xuất tấm wafer siêu mỏng, pin mặt trời perovskite, pin mặt trời xếp chồng nhiều lớp và công nghệ sản xuất polysilicon quy mô lớn bằng phương pháp tầng sôi. Đây đều là những công nghệ có vai trò trong quá trình chế tạo vật liệu và thiết bị phục vụ sản xuất điện mặt trời.
Perovskite là vật liệu đang được nghiên cứu nhằm nâng cao hiệu suất chuyển đổi ánh sáng thành điện năng. Trong khi đó, pin mặt trời xếp chồng nhiều lớp có thể kết hợp các vật liệu khác nhau để hấp thụ nhiều dải ánh sáng hơn, qua đó cải thiện hiệu suất chuyển đổi năng lượng.
Đối với công nghệ sản xuất pin mặt trời tiên tiến như TOPCon, HJT và XBC, Trung Quốc dự kiến áp dụng biện pháp hạn chế thay vì cấm hoàn toàn. Các hoạt động chuyển giao thuộc diện kiểm soát sẽ phải tuân thủ quy định cấp phép theo chính sách được ban hành.
Theo thông tin được Reuters, giới chức Trung Quốc từng trao đổi sơ bộ với các nhà sản xuất về khả năng hạn chế xuất khẩu công nghệ chế tạo tấm pin mặt trời tiên tiến từ tháng 4. Các biện pháp này có thể ảnh hưởng đến kế hoạch phát triển năng lực sản xuất tại nước ngoài của một số doanh nghiệp, trong đó có Tesla.
Trước đó, Trung Quốc cũng đã hạn chế xuất khẩu công nghệ sản xuất thiết bị năng lượng mặt trời sang Ấn Độ. Trong bối cảnh quốc gia Nam Á thúc đẩy sản xuất trong nước nhằm giảm phụ thuộc vào nguồn cung Trung Quốc, việc kiểm soát chuyển giao công nghệ có thể tác động đến quá trình phát triển chuỗi cung ứng năng lượng mặt trời tại các thị trường khác.
Mở rộng kiểm soát sản xuất công nghệ AI
Bên cạnh năng lượng mặt trời, trí tuệ nhân tạo là lĩnh vực chiếm tỷ trọng lớn trong danh mục công nghệ dự kiến kiểm soát. Trong tổng số 40 công nghệ được đề xuất bổ sung, có 23 công nghệ AI và 5 công nghệ sinh học. Dự thảo chia thành 14 công nghệ dự kiến bị cấm xuất khẩu và 26 công nghệ thuộc diện hạn chế, phải được cấp phép.
Đối với AI, các nội dung được đề xuất kiểm soát bao gồm công nghệ cốt lõi của mô hình AI quy mô lớn, công nghệ liên quan đến tác nhân AI và cụm máy tính. Những quy định này nhằm hạn chế nguy cơ công nghệ nhạy cảm bị chuyển giao hoặc sử dụng theo cách có thể gây rủi ro cho an ninh quốc gia.
Tuy nhiên, đề xuất không đồng nghĩa Trung Quốc sẽ ngừng xuất khẩu mọi sản phẩm và dịch vụ AI. Các biện pháp dự kiến không áp dụng với việc tiếp cận mô hình thông qua giao diện lập trình ứng dụng (API), website, ứng dụng di động và nền tảng phần mềm dưới dạng dịch vụ (SaaS). Trung Quốc cũng dự kiến đơn giản hóa thủ tục cấp phép đối với công nghệ mã nguồn mở và cho phép doanh nghiệp vận hành các trung tâm điện toán riêng ở nước ngoài.
Việc đưa các công nghệ điện mặt trời và AI vào diện xem xét kiểm soát nằm trong nỗ lực rộng hơn của Bắc Kinh nhằm bảo vệ năng lực công nghệ chiến lược. Đối với lĩnh vực năng lượng mặt trời, Trung Quốc có vị thế lớn trong chuỗi cung ứng toàn cầu; vì vậy, những thay đổi về chính sách chuyển giao công nghệ có thể ảnh hưởng đến kế hoạch đầu tư và phát triển sản xuất của doanh nghiệp tại các thị trường khác.
Theo thông tin công bố, thời hạn lấy ý kiến công chúng đối với các đề xuất kết thúc vào ngày 15/11. Trong thời gian chờ danh mục kiểm soát chính thức được cập nhật, doanh nghiệp xuất khẩu Trung Quốc phải đăng ký một số hoạt động chuyển giao công nghệ ra nước ngoài kể từ ngày 16/10. Do đó, phạm vi và tác động cuối cùng của chính sách sẽ phụ thuộc vào nội dung được thông qua sau quá trình tham vấn.
