Việt Nam chính thức ký Hiệp định thương mại tự do (FTA) với Hiệp hội Mậu dịch tự do châu Âu (EFTA) sau 14 năm đàm phán. Thỏa thuận được kỳ vọng mở rộng thị trường xuất khẩu, thu hút vốn đầu tư chất lượng cao và thúc đẩy chuyển giao công nghệ.
Mở rộng không gian thương mại cho doanh nghiệp Việt
Ngày 18/10/2026, tại Hà Nội, Việt Nam và 4 quốc gia thành viên EFTA gồm Thụy Sĩ, Na Uy, Iceland và Liechtenstein chính thức ký kết Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – EFTA. Lễ ký kết diễn ra dưới sự chứng kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, với đại diện Việt Nam là Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng.
Hiệp định bao gồm các cam kết về thương mại hàng hóa, thuế quan, hàng rào kỹ thuật, vệ sinh và kiểm dịch động thực vật, hải quan, phòng vệ thương mại, dịch vụ, đầu tư, sở hữu trí tuệ và mua sắm chính phủ. Ngoài ra, thỏa thuận còn đề cập đến cạnh tranh, doanh nghiệp nhỏ và vừa, giải quyết tranh chấp, thương mại và phát triển bền vững.
Với phạm vi cam kết rộng, EFTA được kỳ vọng giúp Việt Nam đa dạng hóa thị trường xuất nhập khẩu, cải thiện năng lực cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Hiệp định cũng tạo thêm khuôn khổ hợp tác để thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao, công nghệ tiên tiến và kinh nghiệm quản trị từ các nền kinh tế phát triển tại châu Âu.
Theo số liệu được công bố, kim ngạch thương mại song phương giữa Việt Nam và các nước EFTA đạt trung bình gần 2 tỷ USD mỗi năm. Việt Nam xuất khẩu sang nhóm thị trường này các mặt hàng chủ lực như thủy sản, giày dép, dệt may, máy móc, thiết bị điện tử và linh kiện. Ở chiều ngược lại, hàng nhập khẩu chủ yếu gồm máy móc công nghiệp, hóa chất, dược phẩm và nguyên liệu phục vụ sản xuất.
Hoạt động đầu tư giữa hai bên cũng ghi nhận sự hiện diện của các doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam. Tính đến cuối năm 2025, Thụy Sĩ có 234 dự án đầu tư còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký hơn 2,4 tỷ USD; Na Uy có 62 dự án với tổng vốn đăng ký hơn 201 triệu USD. Các nhà đầu tư EFTA đã tham gia những lĩnh vực như công nghiệp, thực phẩm, dược phẩm, năng lượng và công nghệ, đồng thời quan tâm đến cơ hội trong công nghệ cao, logistics và cơ khí chính xác.
Thu hút công nghệ, thúc đẩy hợp tác xanh
Bên cạnh lợi ích thương mại, EFTA còn mở ra triển vọng tăng cường hợp tác đầu tư và chuyển giao công nghệ. Đây là cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận kinh nghiệm quản trị, nâng cấp năng lực sản xuất và cải thiện chất lượng hàng hóa nhằm đáp ứng yêu cầu của các thị trường có tiêu chuẩn cao.
Trả lời báo chí, Đại sứ Na Uy tại Việt Nam Stein Iversen đánh giá hiệp định sẽ tạo thêm cơ hội tiếp cận thị trường cho doanh nghiệp hai bên. Theo ông, việc giảm thuế quan đối với hàng hóa, đặc biệt là thủy sản Na Uy xuất khẩu sang Việt Nam, có ý nghĩa thiết thực đối với thương mại song phương và người tiêu dùng. Đồng thời, hàng hóa Việt Nam cũng có thêm điều kiện cạnh tranh tại các thị trường EFTA.
Các lĩnh vực có tiềm năng hợp tác còn bao gồm hàng hải, đóng tàu, nuôi trồng thủy sản, năng lượng tái tạo, kinh tế tuần hoàn, nông nghiệp, dược phẩm và đào tạo nhân lực. Đây cũng là những hướng hợp tác có thể đóng góp vào quá trình đổi mới sáng tạo và chuyển đổi xanh của Việt Nam.
Tuy nhiên, việc ký kết hiệp định không đồng nghĩa mọi ưu đãi được áp dụng ngay lập tức. Khả năng tận dụng các cam kết sẽ phụ thuộc vào tiến trình triển khai hiệp định cũng như năng lực đáp ứng quy tắc xuất xứ, tiêu chuẩn kỹ thuật và yêu cầu chất lượng của doanh nghiệp. Vì vậy, bên cạnh cơ hội mở rộng thị trường, doanh nghiệp Việt cần chủ động nâng cấp sản phẩm và quy trình sản xuất để chuyển các cam kết thương mại thành kết quả xuất khẩu thực tế.
