Tuyến đường sắt Hà Nội - Đồng Đăng dài khoảng 138 km được nghiên cứu đầu tư mới với quy mô đường đôi, khổ ray 1.435 mm và tốc độ thiết kế 160 km/h. Giai đoạn 1 dự kiến cần khoảng 5,2 tỷ USD, tương đương hơn 137.000 tỷ đồng, hướng tới hoàn thành cơ bản vào năm 2035.
Bộ Xây dựng đang thẩm định dự thảo Quy hoạch các tuyến, ga đường sắt khu vực đầu mối Hà Nội, trong đó đề xuất phương án phát triển tuyến đường sắt Hà Nội - Đồng Đăng theo hướng xây dựng mới thay vì chỉ khai thác hạ tầng hiện hữu.
Theo phương án nghiên cứu, tuyến có chiều dài khoảng 138 km, điểm đầu tại khu vực phía Bắc ga Yên Viên, điểm cuối tại cửa khẩu Đồng Đăng, đi qua Hà Nội, Bắc Ninh và Lạng Sơn. Công trình được đề xuất xây dựng đường đôi, khổ ray tiêu chuẩn 1.435 mm, tốc độ thiết kế tối đa 160 km/h.
Tại Hà Nội, ga Gia Lâm được xác định là đầu mối phục vụ vận tải hành khách, trong khi ga Yên Thường đảm nhận chức năng vận tải hàng hóa. Từ hai khu vực này, tuyến đường sắt dự kiến khai thác hành lang hiện hữu qua các khu vực Ngô Gia Tự, Hà Huy Tập, Trần Phú đến phía nam ga Bắc Ninh, với chiều dài khoảng 29 km.
Đến khu vực phường Võ Cường, hướng tuyến được nghiên cứu tách khỏi hành lang đường sắt hiện tại, chuyển sang hành lang riêng về phía bắc. Tuyến dự kiến đi qua các phường Vệ An, Thụ Ninh, Vạn An, Hòa Long trước khi vượt sông Cầu.
Ngoài tuyến chính, đoạn kết nối ga Gia Lâm - ga Yên Viên dài khoảng 6 km cũng được đề xuất xây dựng đường đôi, khổ ray 1.435 mm. Đoạn này dự kiến sử dụng hành lang riêng, đi cùng hành lang tuyến đường sắt đô thị số 1 Hà Nội.
Dự thảo quy hoạch đồng thời xác định các đầu mối và phạm vi kết nối của tuyến tại khu vực Hà Nội. Theo đó, điểm đầu phục vụ tàu khách được bố trí tại ga Gia Lâm, còn ga Yên Thường là đầu mối hàng hóa. Phần tuyến được nghiên cứu trong quy hoạch khu vực đầu mối Hà Nội kéo dài đến ranh giới giữa tỉnh Bắc Ninh và tỉnh Bắc Giang trước đây.
Về phương án đầu tư, giai đoạn 1 của tuyến Hà Nội - Đồng Đăng dự kiến có tổng vốn khoảng 5,2 tỷ USD, tương đương hơn 137.000 tỷ đồng. Nguồn vốn được đề xuất chủ yếu từ ngân sách nhà nước và các nguồn hợp pháp khác. Toàn tuyến dự kiến có 11 ga, khai thác hỗn hợp cả hành khách và hàng hóa, trong đó có tàu liên vận quốc tế kết nối Trung Quốc và các tuyến đường sắt Á - Âu.
Song song với kế hoạch xây dựng tuyến mới, Cục Đường sắt Việt Nam đề xuất phương án nâng cấp tuyến đường sắt Hà Nội - Lạng Sơn hiện hữu. Theo đó, đoạn ga Hà Nội - ga Gia Lâm được định hướng chuyển đổi thành đường sắt đô thị. Đoạn ga Gia Lâm - ga Bắc Ninh sẽ được nâng cấp từ đường đơn, khổ lồng 1.000 mm và 1.435 mm lên đường đôi, khổ tiêu chuẩn 1.435 mm.
Việc nghiên cứu đồng thời tuyến mới và nâng cấp hạ tầng hiện tại nhằm tổ chức lại mạng lưới đường sắt trên hành lang Hà Nội - Lạng Sơn, phân định chức năng khai thác và tăng khả năng kết nối giữa các tuyến.
Theo báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, dự án được đặt mục tiêu triển khai xây dựng trước năm 2030 và cơ bản hoàn thành vào năm 2035. Hiện các phương án về hướng tuyến, quy mô và tổ chức ga vẫn nằm trong quá trình nghiên cứu, thẩm định quy hoạch.
