Chiều 3/11, tại trụ sở Bộ Quốc phòng, Ban Cơ yếu Chính phủ và Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội (Viettel) đã tổ chức lễ công bố ra mắt chip bảo mật VGC v1.0 cùng nền tảng bán dẫn bảo mật đầu tiên do Việt Nam thiết kế, làm chủ.
Tại lễ ra mắt, Đại tướng Phan Văn Giang, Phó thủ tướng, Bộ trưởng Quốc phòng, đánh giá đây là bước tiến mới trong làm chủ công nghệ nền, công nghệ lõi và xây dựng nền tảng bán dẫn bảo mật của Việt Nam.
"Việc nghiên cứu, tích hợp thành công thuật toán mã khối quốc gia MKV trong chip VGC v1.0 và hình thành nền tảng bán dẫn bảo mật thế hệ mới, đều do các nhà khoa học Việt Nam thực hiện, khẳng định năng lực tự chủ công nghệ toàn trình, từ nghiên cứu thuật toán mật mã, thiết kế cấu trúc vi mạch đến kiểm thử chip", Đại tướng nói.
Đưa thuật toán mật mã Việt vào tận lõi chip
Chip bảo mật VGC v1.0 có kích thước đóng gói 10 x 10 mm. Viettel cho biết, chip chứa 300 triệu bóng bán dẫn (transistor), được chế tạo trên tiến trình CMOS 28 nm. Việc chọn tiến trình 28 nm được đánh giá Viettel đánh giá phù hợp với yêu cầu của chip bảo mật, đồng thời có thể được sản xuất ngay tại nhà máy của Viettel khi hoàn thành.
Điểm đáng chú ý nhất của VGC v1.0 là thuật toán mã khối MKV do Ban Cơ yếu Chính phủ nghiên cứu, phát triển đã được hiện thực hóa thành khối xử lý mật mã chuyên dụng ngay trên chip
Theo kết quả đo kiểm được hãng công bố, chip cho khả năng mã hóa, giải mã nhanh gấp khoảng 15 lần giải pháp thuần phần mềm trong cùng tác vụ. Bên cạnh hiệu năng xử lý, đội ngũ kỹ sư cũng áp dụng biện pháp kỹ thuật để bảo vệ bản thiết kế trước khi chuyển tới nhà máy chế tạo, nhằm hạn chế nguy cơ lộ lọt hoặc dịch ngược. Chip cũng tích hợp thuật toán mật mã quốc gia MKV cho Ban Cơ yếu phát triển, vào lõi phần cứng.
Nhóm nghiên cứu cho biết, VGC v1.0 sẽ là chip lưỡng dụng. Bước đầu được ứng dụng trong USB lưu trữ an toàn cho các cơ quan Đảng, Nhà nước và Quốc phòng. Chip được định hướng đưa vào trong USB Token cho chữ ký số, chip định danh hướng tới phục vụ hệ thống chứng thực chữ ký số quốc gia và nhiều lĩnh vực kinh tế, xã hội khác.
Cũng theo đơn vị phát triển, ngành Cơ yếu Việt Nam "đã hoàn toàn làm chủ các thuật toán mật mã trên phần mềm" để bảo vệ bí mật nhà nước. Bài toán đặt ra là phải tạo ra lớp bảo vệ ngay trên phần cứng - tức đưa trực tiếp thuật toán mật mã quốc gia vào chính con chip, nhằm tránh nguy cơ chip nhập khẩu có thể làm lộ lọt dữ liệu.
VGC v1.0 là sản phẩm đầu tiên của nền tảng bán dẫn bảo mật do Ban Cơ yếu Chính phủ và tập đoàn Viettel cùng phát triển. Trong đó, Ban Cơ yếu sẽ xác định yêu cầu bảo mật, xây dựng thuật toán và tiêu chí đánh giá; Trung tâm Bán dẫn Viettel đảm nhiệm thiết kế vi mạch và hiện thực hóa bản thiết kế thành chip.
Bệ phóng cho các thế hệ chip do Việt Nam tự chủ
Bên cạnh con chip VGC v1.0, lễ công bố đặc biệt nhấn mạnh ý nghĩa của nền tảng bán dẫn bảo mật. Dựa trên kiến trúc tập lệnh mở RISC-V, đội ngũ kỹ sư thiết kế bộ xử lý có thể chủ động điều chỉnh từ đó làm chủ thiết kế từ gốc cùng quy trình kiểm chứng; giúp những sản phẩm sau kế thừa thành quả đã có thay vì bắt đầu lại từ đầu.
Trung tướng Tào Đức Thắng, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn Viettel, khẳng định, nghiên cứu, thiết kế và phát triển chip bán dẫn bảo mật là lĩnh vực rất khó, đòi hỏi sự tích lũy lâu dài về tri thức, công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao.
Tuy nhiên, Viettel tin tưởng rằng, đi sau không có nghĩa là chấp nhận phụ thuộc. Nếu có chiến lược đúng, biết tập trung nguồn lực và kiên trì theo đuổi mục tiêu, chúng ta hoàn toàn có thể từng bước rút ngắn khoảng cách, tiến tới làm chủ những công nghệ chiến lược của quốc gia.
Không chỉ phục vụ quốc phòng, an ninh, chip bảo mật VGC v1.0 còn có tiềm năng ứng dụng trong nhiều lĩnh vực kinh tế – xã hội như chứng thực chữ ký số quốc gia; bảo vệ hồ sơ, hợp đồng và dữ liệu khách hàng trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng; bảo đảm an toàn cho các thiết bị kết nối như camera giám sát, cảm biến môi trường, trạm quan trắc trước nguy cơ bị xâm nhập trái phép.
Chip cũng có thể được ứng dụng để bảo vệ hệ thống thông tin của các hạ tầng trọng yếu quốc gia trong lĩnh vực điện, nước, dầu khí và viễn thông.
Trung tướng Vũ Ngọc Thiềm, Trưởng Ban Cơ yếu Chính phủ cũng chia sẻ, VGC v1.0 mới là bước khởi đầu. Việc phát triển chip và thiết bị ứng dụng phải tiếp tục được hoàn thiện, kiểm thử, đánh giá và kiểm định theo các yêu cầu tương ứng với từng môi trường sử dụng.
Theo ông Thiềm, các sản phẩm phục vụ bảo vệ bí mật nhà nước phải đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn và điều kiện theo quy định. Năng lực công nghệ chỉ thực sự có ý nghĩa khi được kiểm chứng bằng độ an toàn, độ tin cậy và hiệu quả trong thực tiễn.
Thỏa thuận hợp tác khép kín chuỗi giá trị và phát triển nguồn nhân lực
Trong khuôn khổ lễ ra mắt, Ban Cơ yếu Chính phủ và Tập đoàn Viettel đã ký thỏa thuận theo bốn trụ cột hợp tác trọng tâm.
Thứ nhất, hai bên triển khai phương án đưa VGC v1.0 vào sản xuất loạt, hướng tới trang bị cho các thiết bị bảo mật của Ban Cơ yếu Chính phủ.
Thứ hai, hai bên phối hợp phát triển nền tảng vi mạch bảo mật đa lõi, tích hợp các thành phần mật mã chuyên dụng cho những ứng dụng quy mô lớn.
Thứ ba, hai bên đào tạo nhân lực chuyên sâu về thiết kế vi mạch, mật mã và an toàn phần cứng.
Cuối cùng, thỏa thuận cũng đặt ra việc thử nghiệm sản phẩm trên thiết bị thực tế, kiểm định và đánh giá trước khi đưa vào sử dụng.
Cùng với nhà máy chế tạo chip bán dẫn công nghệ cao tại Hòa Lạc đang được Viettel xây dựng, thỏa thuận hợp tác này là lời khẳng định bước tiến vượt bậc của Việt Nam trong việc tiến tới làm chủ trọn vẹn chuỗi giá trị bán dẫn - thiết kế - sản xuất - đóng gói, góp phần bảo đảm an ninh nguồn cung trước những biến động địa chính trị.
