ZK-EVMs đã đạt hiệu suất ở cấp sản xuất ở giai đoạn alpha, đánh dấu một bước ngoặt cho lộ trình mở rộng quy mô của Ethereum. Đồng sáng lập Ethereum, Vitalik Buterin, thông báo rằng sự kết hợp giữa ZK-EVM và PeerDAS trên mainnet đại diện cho một sự chuyển dịch căn bản cho mạng lưới. Phát triển này giải quyết bài toán Trilemma blockchain lâu nay nhằm đạt được phi tập trung, đồng thuận và băng thông cao cùng lúc. Thành tựu này đến sau một thập kỷ nghiên cứu và phát triển. Đột phá blockchain với công nghệ sống động: Buterin giải thích Ethereum đã tiến hóa vượt qua các mô hình mạng peer-to-peer trước đó. BitTorrent từng cung cấp băng thông cao và phi tập trung hóa nhưng thiếu cơ chế đồng thuận. Bitcoin mang lại phi tập trung và đồng thuận nhưng gặp hạn chế về băng thông do cấu trúc sao chép thay vì phân phối. Ethereum nay kết hợp cả ba yếu tố thông qua tích hợp PeerDAS và ZK-EVM. Thông báo nhấn mạnh thành tựu này tồn tại trong mã hoạt động thực tế chứ không chỉ ở đề xuất lý thuyết. PeerDAS hiện đang chạy trên mainnet, cung cấp chức năng lấy mẫu khả dụng dữ liệu. ZK-EVM đã đạt chất lượng sản xuất về hiệu suất, phần còn lại tập trung vào tăng cường an toàn. Sự đột phá kỹ thuật này kết thúc một hành trình bắt đầu từ khoảng năm 2015 với nghiên cứu lấy mẫu khả dụng dữ liệu sớm. Nỗ lực phát triển ZK-EVM bắt đầu khoảng năm 2020. Buterin đã chia sẻ commit GitHub gốc về khả dụng dữ liệu và mã xóa để minh họa cho lịch sử mở rộng. Sự hội tụ của các công nghệ này nay định vị Ethereum để hỗ trợ thông lượng cao hơn đáng kể. Lộ trình tới 2030 và mục tiêu xây dựng khối phân tán: Lộ trình thực hiện diễn ra trong bốn năm tới với các mốc cụ thể. Trong năm 2026, Ethereum sẽ thực hiện tăng giới hạn gas lớn độc lập với yêu cầu ZK-EVM thông qua BALs và ePBS. Mạng lưới cũng sẽ chứng kiến cơ hội đầu tiên để chạy các nút ZK-EVM. Giai đoạn này tập trung mở rộng công suất đồng thời duy trì sự ổn định của mạng. Giữa 2026 và 2028, các nhà phát triển sẽ giới thiệu định giá gas và các thay đổi cấu trúc trạng thái. Payloads sẽ di chuyển vào blobs cùng với các điều chỉnh kỹ thuật khác. Những thay đổi này nhằm làm cho giới hạn gas cao hơn an toàn vận hành. Phương pháp dần dần cho phép mạng thích ứng một cách từng bước thay vì nâng cấp đột ngột. Từ 2027 đến 2030, ZK-EVMs sẽ trở thành phương thức xác thực khối chính trên Ethereum. Sự chuyển đổi này cho phép tăng giới hạn gas lớn hơn nữa. Buterin cũng đề cập xây dựng khối phân tán như một mục tiêu dài hạn. Mục tiêu là ngăn ngừa việc cấu trúc khối đầy đủ được xây dựng ở một vị trí duy nhất, giảm rủi ro can thiệp tập trung. Điều này có thể thực hiện thông qua các giải pháp trong giao thức như expanded FOCIL hoặc thông qua các marketplace builder phân tán, cải thiện tính công bằng địa lý cho việc đưa giao dịch vào.
