Vitalik Buterin vạch ra các biện pháp riêng tư của Ethereum; ý nghĩa đối với mạng lưới và ETH

Ethereum đang triển khai các bước ngắn hạn nhằm đưa quyền riêng tư trở thành một tính năng “bản địa” của mạng lưới, thay vì phụ thuộc vào các công cụ từ bên thứ ba. Phát biểu được Vitalik Buterin đăng tải trên X, đồng sáng lập Ethereum cho biết các hướng đi này được thảo luận tại Consensus Hong Kong và nhấn mạnh vai trò cần thiết của quyền riêng tư trong việc phổ cập công nghệ blockchain.

Ba nâng cấp ngắn hạn hướng tới quyền riêng tư trên Ethereum

Buterin nêu ba sáng kiến chính, mỗi sáng kiến tác động vào một lớp khác nhau của quyền riêng tư trên chuỗi:

• Account abstraction (AA) và FOCIL: thay đổi cách tài khoản hoạt động và cách validators đưa giao dịch vào khối, nhằm làm cho giao dịch riêng tư khó bị kiểm duyệt hơn.
• Keyed nonces: điều chỉnh cơ chế nonce để giảm khả năng liên kết các giao dịch trên chuỗi với cùng một tài khoản.
• Lớp truy cập và công cụ Kohaku: hỗ trợ truy vấn dữ liệu blockchain theo cách riêng tư hơn, giảm mức độ lộ thông tin khi ví phụ thuộc vào nhà cung cấp nút RPC bên thứ ba.

Diễn biến hiện tại: giao dịch riêng tư vẫn có thể bị kiểm duyệt

Trong bối cảnh hiện tại, người dùng gửi giao dịch riêng tư trên Ethereum thông qua các công cụ trộn như Tornado Cash. Dù nội dung giao dịch được che giấu, giao dịch vẫn có thể xuất hiện trong mempool công khai—nơi các bên trên mạng có thể đọc địa chỉ trước khi giao dịch được đưa vào khối.

Ngoài ra, các thực thể có khả năng lựa chọn giao dịch nào được đưa vào khối cũng có thể quan sát và loại trừ các giao dịch riêng tư, dẫn đến nguy cơ kiểm duyệt.

FOCIL: làm khó việc loại trừ giao dịch

Buterin cho biết FOCIL (fork-choice enforced inclusion lists) được thiết kế để khiến việc kiểm duyệt trở nên khó khăn hơn. Cơ chế này cho phép một ủy ban validator đề xuất danh sách các giao dịch mà các trình xây dựng khối được kỳ vọng sẽ đưa vào khối. Nếu trình xây dựng khối bỏ qua các giao dịch trong danh sách đó, mạng lưới có thể từ chối khối.

Account abstraction: thay đổi cách tài khoản và quy trình xử lý giao dịch

Account abstraction được mô tả là nâng cấp cách các tài khoản Ethereum hoạt động. Hiện nay, phần lớn người dùng sử dụng EOA (tài khoản do người dùng sở hữu) thông qua các ứng dụng như MetaMask, Trust Wallet hoặc Coinbase Wallet, với quyền truy cập được kiểm soát bởi một khóa riêng tư duy nhất.

Account abstraction cho phép các tài khoản hoạt động như hợp đồng thông minh, mở rộng khả năng như phê duyệt đa chữ ký và phục hồi xã hội. Đồng thời, nó cũng cho phép ứng dụng hoặc người dùng khác có thể thanh toán phí giao dịch thay cho người dùng.

Keyed nonces: giảm khả năng liên kết giao dịch với cùng một tài khoản

Trên Ethereum, mỗi tài khoản có nonce—một bộ đếm dùng để ngăn chặn việc lặp lại giao dịch. Theo mô tả trong bài viết, nonce tăng lên 1 với mỗi giao dịch mới được gửi, giúp hệ thống theo dõi thứ tự các giao dịch.

Tuy nhiên, ngay cả khi nội dung giao dịch được che giấu, người quan sát vẫn có thể thấy các nonce tuần tự (ví dụ như vé #5 và #6 từ cùng một người), từ đó có thể liên kết các giao dịch với cùng một tài khoản.

Keyed nonces được đề xuất như một cơ chế thay thế. Thay vì dùng một bộ đếm đơn, keyed nonces sử dụng cấu trúc gồm nonce_key và nonce_seq, tạo ra nhiều bộ đếm riêng biệt cho các loại hoạt động khác nhau. Điều này làm cho việc theo dõi và đối chiếu các giao dịch trên chuỗi trở nên khó hơn.

Theo trích dẫn từ nhà nghiên cứu giả danh soispoke.eth: “Điều này thay thế nonce người gửi đơn giản bằng (nonce_key, nonce_seq), cho phép các giao dịch khung có các miền phát lại riêng biệt.”

Lớp truy cập và Kohaku: giảm rò rỉ khi ví phụ thuộc RPC

Buterin cũng đề cập đến vấn đề quyền riêng tư ở lớp truy cập. Dù giao dịch có thể riêng tư, hành vi truy vấn dữ liệu của người dùng vẫn có thể bị lộ. Ví dụ, khi người dùng tra cứu blockchain để kiểm tra số dư hoặc đọc hợp đồng thông minh, ví thường dựa vào các nhà cung cấp nút RPC bên thứ ba. Quá trình này có thể làm lộ địa chỉ IP, vị trí vật lý và danh tính ví cho các máy chủ doanh nghiệp ghi lại dữ liệu.

Góc cốt lõi của đề xuất là Kohaku, một bộ công cụ quyền riêng tư mã nguồn mở được giới thiệu vào năm 2025. Thay vì loại bỏ hoàn toàn sự phụ thuộc vào RPC, Kohaku được mô tả là cung cấp cho các nhà phát triển ví công cụ để truy vấn dữ liệu blockchain theo cách riêng tư hơn, bằng các kỹ thuật như truy xuất thông tin riêng tư. Mục tiêu là để các nút có thể trả lời truy vấn mà không “học” được dữ liệu cụ thể người dùng đã yêu cầu.

Tác động kỳ vọng và bối cảnh thị trường

Trong bài viết, quyền riêng tư được đặt trong bối cảnh Ethereum đang chuyển từ mục tiêu dài hạn sang hướng triển khai thành tính năng bản địa. Buterin cho rằng các sáng kiến nếu đi vào hoạt động có thể đóng vai trò xúc tác tích cực cho ETH, token gốc của Ethereum.

Bài viết cũng dẫn một số diễn biến thị trường liên quan đến các dự án tập trung vào quyền riêng tư:

• Zcash tăng hơn 800% kể từ đầu năm trước, đưa vốn hóa thị trường lên khoảng 9,85 tỷ USD.
• Monero tăng trên 100% trong cùng khoảng thời gian.
• Bitcoin giảm hơn 5% trong cùng giai đoạn.

Trong khi không có thay đổi nào được ghi nhận là đã “live” tại thời điểm bài đăng, nội dung được mô tả như một tín hiệu về hướng đi sắp tới của Ethereum đối với quyền riêng tư.