Khoảng 8.925 tỷ đồng giá trị khối lượng thi công tại sân bay Long Thành đang gặp khó khăn trong thanh toán do vướng thủ tục kiểm định, thẩm định giá và điều chỉnh vật tư, thiết bị. Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành phối hợp xử lý, đồng thời đẩy nhanh tiến độ để đưa sân bay vào khai thác trước ngày 31/12/2026.
Theo báo cáo của Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV), tổng giá trị khối lượng công việc cần xử lý về thanh toán tại dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành giai đoạn 1 là hơn 10.430 tỷ đồng. Trong đó, khoảng 8.925 tỷ đồng đang gặp vướng mắc, liên quan đến 12/16 gói thầu thuộc dự án thành phần 3.
Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc thay đổi nhà sản xuất, mã hiệu, xuất xứ vật tư, thiết bị và điều chỉnh thiết kế trong quá trình thi công, làm phát sinh khối lượng so với hợp đồng ban đầu.
Một số thiết bị nhập khẩu phục vụ nhà ga cũng có thông số kỹ thuật khác với thỏa thuận trong hợp đồng. Các điều chỉnh được thực hiện trước ngày 5/5 nhưng chưa hoàn tất đầy đủ thủ tục pháp lý. Một số nội dung chưa được chủ đầu tư chấp thuận, chưa thực hiện kiểm định chất lượng, thẩm định giá hoặc điều chỉnh hợp đồng theo quy định.
Theo ACV, tư vấn giám sát và chủ đầu tư đã xác nhận nhiều vật tư, thiết bị đáp ứng yêu cầu kỹ thuật. Phần lớn số thiết bị này đã được đưa đến công trường, lắp đặt và chạy thử cục bộ. Tuy nhiên, hồ sơ kiểm định chất lượng và xác định giá trị vẫn chưa hoàn thành, khiến việc nghiệm thu và thanh toán cho nhà thầu bị đình trệ.
Tình trạng này gây áp lực về dòng tiền đối với các đơn vị thi công. Đồng thời, dự án chưa có đủ cơ sở để triển khai vận hành thử nghiệm liên động các hệ thống phục vụ công tác cấp phép khai thác.
Trước những vướng mắc trên, tại Công văn số 11231/VPCP-CN ngày 4/11, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc giao Bộ Công an, Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính và Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp xử lý kiến nghị của ACV về việc thành lập Hội đồng kiểm định chất lượng vật tư, vật liệu và trang thiết bị thuộc dự án thành phần 3. Việc xem xét, giải quyết phải thực hiện theo thẩm quyền và quy định pháp luật.
Song song với việc xử lý hồ sơ thanh toán, Chính phủ yêu cầu các đơn vị tập trung giải quyết những công việc còn lại để bảo đảm mục tiêu đưa sân bay Long Thành giai đoạn 1 vào vận hành trước ngày 31/12/2026.
Theo Công văn số 11272/VPCP-CN ngày 5/11, Bộ Xây dựng được giao chỉ đạo ACV xây dựng phương án tổ chức khai thác, đồng thời chủ trì phối hợp với Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan rà soát điều kiện cần thiết để đưa sân bay vào hoạt động. Phương án khai thác phải đáp ứng yêu cầu về an ninh, an toàn và tính khả thi.
Bộ Tài chính tiếp tục chỉ đạo tổ công tác tháo gỡ khó khăn của dự án phối hợp với các bộ, ngành hướng dẫn ACV xử lý những tồn tại trong công tác thanh toán. Trong khi đó, UBND thành phố Đồng Nai và TP.HCM được yêu cầu rà soát khả năng cung ứng nhiên liệu, vật liệu xây dựng trên địa bàn, ưu tiên đáp ứng nhu cầu của dự án.
Đối với ACV, Phó Thủ tướng yêu cầu doanh nghiệp rà soát toàn bộ khối lượng còn lại tại các gói thầu, đặc biệt là những gói có nguy cơ chậm tiến độ. Trên cơ sở đó, cần xác định cụ thể thời gian hoàn thành từng hạng mục xây dựng, lắp đặt thiết bị và hoàn thiện công trình; đồng thời tính toán nhu cầu nhân lực, máy móc, nhiên liệu và vật liệu để có phương án triển khai phù hợp.
ACV cũng phải thường xuyên theo dõi nguồn cung đá xây dựng, nhựa đường và các loại vật liệu khác; khẩn trương xử lý những tồn tại trong thanh, quyết toán khối lượng thi công và điều chỉnh vật tư, thiết bị so với thiết kế được phê duyệt. Tình hình thực hiện, các khó khăn phát sinh phải được báo cáo Bộ Xây dựng và Bộ Tài chính định kỳ hằng tuần.
Các nhà thầu có trách nhiệm huy động đủ nhân lực, máy móc, nhiên liệu và vật liệu theo tiến độ đã cam kết. Nếu không đáp ứng yêu cầu, ACV phải xác định rõ trách nhiệm của từng bên và áp dụng biện pháp xử lý theo hợp đồng.
Bên cạnh công tác xây dựng, các thủ tục nghiệm thu, kiểm tra điều kiện khai thác và cấp phép chuyên ngành hàng không cũng phải được triển khai đồng bộ. ACV được yêu cầu xác định rõ thời gian, hồ sơ, trình tự và trách nhiệm của từng cơ quan đối với từng thủ tục, tránh để các khâu hành chính ảnh hưởng đến thời điểm đưa công trình vào hoạt động.
Đối với gói thầu số 5.10, doanh nghiệp phải khẩn trương hoàn thành việc lập và phê duyệt kịch bản vận hành thử nghiệm đơn động, liên động đối với hệ thống cơ điện, phòng cháy chữa cháy, thiết bị nhà ga và hệ thống quản lý sân bay. Việc thử nghiệm được thực hiện sau khi hoàn tất thi công, lắp đặt, đồng thời phải đánh giá kết quả Chương trình ORAT, khả năng khai thác và những rủi ro còn tồn tại.
Ngoài ra, ACV cần phối hợp với UBND thành phố Đồng Nai và các đơn vị liên quan xây dựng phương án bảo đảm an ninh, an toàn, điều kiện hậu cần ăn ở cho người lao động và hành khách trong trường hợp sân bay vừa tiếp tục thi công, vừa đưa vào khai thác.
Về các hạng mục đầu tư tiếp theo, Tổng công ty Hàng không Việt Nam được yêu cầu khẩn trương hoàn thiện thủ tục chuẩn bị đầu tư xây dựng Hangar số 2, ga hàng hóa số 2, ga hàng hóa chuyển phát nhanh và 4 kho hàng từ số 5 đến số 8. Trong đó, hai công trình ga hàng hóa cần được ưu tiên triển khai.
Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương và đơn vị liên quan thực hiện đầy đủ nhiệm vụ được giao, chịu trách nhiệm trước Chính phủ và Thủ tướng nếu để xảy ra chậm trễ làm ảnh hưởng đến tiến độ hoàn thành dự án.
