FTSE Russell nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên vị thế mới nổi thứ cấp, thổi bùng kỳ vọng dòng vốn

Làn sóng vốn ngoại hậu nâng hạng đang được kỳ vọng tạo cú hích lớn cho thị trường chứng khoán Việt Nam. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, nhà đầu tư cần giữ “đầu lạnh” để tránh rơi vào trạng thái hưng phấn quá mức khi dòng tiền có thể biến động theo từng giai đoạn.

Nâng hạng FTSE Russell và lộ trình giải ngân

Theo thông báo từ FTSE Russell, các quỹ chỉ số sẽ thực hiện mua cổ phiếu Việt Nam theo lộ trình 4 đợt, gồm: 21/9/2026 (tỷ trọng 10%), 22/3/2027 (20%), 21/6/2027 (35%) và 20/9/2027 (35%).

Về quy mô ban đầu, Việt Nam có thể chiếm tỷ trọng khoảng 0,35–0,40% trong rổ FTSE Emerging All Cap Index, tương ứng với dòng vốn thụ động ước tính 0,8–1,5 tỷ USD. Trong khi đó, dòng vốn chủ động có thể cao gấp 3–4 lần.

MSVN ước tính tổng dòng vốn ngoại tích lũy theo thời gian đạt 6–8 tỷ USD. Kỳ vọng là dòng vốn này sẽ tạo nền tảng cho một chu kỳ tái định giá thanh khoản mang tính cấu trúc, tương đồng với kinh nghiệm tại các thị trường từng được FTSE nâng hạng.

Kỳ vọng dòng vốn và thanh khoản

Theo thống kê từ Bloomberg, hầu hết các thị trường đều ghi nhận sự tăng trưởng mạnh về dòng vốn nước ngoài khi chính thức được nâng hạng, bất kể theo tiêu chí đánh giá của FTSE hay MSCI. Dữ liệu cho thấy dòng vốn thường tăng gấp 5–7 lần so với bình quân trước khi được nâng hạng.

KBSV cho rằng việc nâng hạng sẽ kích hoạt sự dịch chuyển dòng vốn quy mô lớn từ các quỹ đầu tư chỉ số và quỹ chủ động toàn cầu vào Việt Nam.

Theo các kịch bản phân tích từ FTSE Russell, tổng giá trị dòng vốn tiềm năng dự kiến đạt 3–9 tỷ USD, tương ứng với trọng số ước tính từ 0,3% đến 1,1% trong rổ FTSE Emerging All Cap.

Ở góc độ thanh khoản, BSC dự báo thanh khoản thị trường chứng khoán Việt Nam có thể đạt trung bình 1,3–2,1 tỷ USD/phiên trong giai đoạn 2026–2030 nếu hoàn thành kế hoạch nâng hạng.

Trước đó, năm 2024, Ngân hàng Thế giới (WB) từng nhận định rằng nếu TTCK Việt Nam nâng hạng thành công, có thể thu hút nguồn vốn mới lên đến 25 tỷ USD.

Cạm bẫy tâm lý và rủi ro phân bổ dòng tiền

Dòng tiền lớn thường đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy TTCK tăng trưởng. Khi thanh khoản dồi dào, giá cổ phiếu có xu hướng tăng nhanh hơn và tạo hiệu ứng lan tỏa sang nhiều nhóm ngành. Đồng thời, dòng vốn từ nhà đầu tư tổ chức, quỹ đầu tư và khối ngoại có thể mang lại sự ổn định và niềm tin, từ đó thu hút thêm dòng tiền cá nhân.

Tuy nhiên, sự “dồi dào” cũng có thể tạo ra cạm bẫy tâm lý. Khi thị trường liên tục tăng điểm, nhà đầu tư dễ rơi vào trạng thái hưng phấn quá mức, sẵn sàng mua vào mà không còn cân nhắc kỹ yếu tố cơ bản của doanh nghiệp. Hiện tượng “đu đỉnh” thường xuất hiện khi giá cổ phiếu đã phản ánh quá mức kỳ vọng tương lai.

Bên cạnh đó, dòng tiền lớn không phải lúc nào cũng phân bổ đồng đều. Dòng vốn thường tập trung vào một số nhóm ngành hoặc cổ phiếu dẫn dắt, khiến thị trường xuất hiện sự phân hóa mạnh. Nhà đầu tư chạy theo xu hướng nhưng thiếu chiến lược có thể bị “mắc kẹt” ở các cổ phiếu tăng nóng nhưng thiếu nền tảng bền vững.

Một rủi ro khác là dòng tiền có thể mang tính “chu kỳ”. Khi điều kiện vĩ mô thay đổi, chẳng hạn lãi suất tăng trở lại hoặc áp lực lạm phát gia tăng, dòng tiền có thể rút ra nhanh chóng, dẫn tới các đợt điều chỉnh mạnh. Khi đó, nhà đầu tư thiếu chuẩn bị có thể chịu thiệt hại đáng kể.

Tác động từ bối cảnh vĩ mô và địa chính trị

Bên cạnh câu chuyện nâng hạng, dòng vốn ngoại hiện vẫn chịu ảnh hưởng từ bối cảnh vĩ mô và địa chính trị toàn cầu. Trong các giai đoạn bất ổn, dòng tiền thường có xu hướng rút khỏi các thị trường có độ rủi ro cao hơn để tìm đến các tài sản an toàn như vàng, tiền tệ hoặc các thị trường lớn.

Điều này có thể khiến tỷ trọng tại các thị trường có mức độ rủi ro và biến động cao hơn, bao gồm Việt Nam và một số thị trường Đông Nam Á, bị thu hẹp. Việc được nâng hạng được kỳ vọng sẽ thay đổi cách nhìn và mức độ quan tâm của nhà đầu tư quốc tế đối với TTCK Việt Nam.

Nhà đầu tư nên làm gì?

Trong bối cảnh đó, việc giữ “đầu lạnh” được xem là nguyên tắc quan trọng đối với nhà đầu tư.

Ông Nguyễn Trọng Đình Tâm, Giám đốc Khối Tư vấn đầu tư KHCN Chứng khoán Thiên Việt (TVS), đánh giá nâng hạng là thông tin tích cực cho TTCK Việt Nam trong dài hạn. Tuy nhiên, ông cho rằng điều này không đồng nghĩa dòng tiền ngoại sẽ lập tức đổ vào mạnh. Dù thời điểm nâng hạng có hiệu lực từ tháng 9/2026, quyết định giải ngân của các quỹ chủ động còn phụ thuộc vào nhiều biến số vĩ mô như rủi ro địa chính trị, xu hướng tỷ giá và triển vọng kinh tế toàn cầu.

Ông Tâm nhấn mạnh nhà đầu tư không nên kỳ vọng quá nhiều vào việc dòng tiền hàng tỷ USD sẽ sớm chảy mạnh vào thị trường. Theo quan điểm của TVS, để tìm kiếm lợi nhuận hiệu quả, yếu tố quan trọng là danh mục nắm giữ phải là các cổ phiếu mạnh, có vai trò dẫn dắt và duy trì được xu hướng tích cực.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Đức Khang, Trưởng phòng Phân tích Chứng khoán Pinetree, cho rằng nâng hạng có thể được ví như thị trường khoác lên mình một “chiếc áo mới” đẹp hơn. Tuy nhiên, nếu “sức khỏe nội tại” chưa cải thiện, từ thanh khoản, mặt bằng lãi suất, tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp đến mức độ đa dạng hóa của hàng hóa trên thị trường, thì “chiếc áo mới” cũng khó giúp thị trường khỏe lên ngay lập tức.

Ông Khang lưu ý thêm rằng áp lực rút vốn tại các quỹ ngoại đang hiện hữu rõ nét hơn so với kỳ vọng. Nhiều quỹ ngoại lớn có lịch sử đầu tư lâu năm tại Việt Nam vẫn phải đối mặt với làn sóng rút vốn từ chính các nhà đầu tư quốc tế, trong bối cảnh dòng tiền toàn cầu dịch chuyển về những thị trường có lãi suất cao hơn và mức độ an toàn lớn hơn. Vì vậy, việc kỳ vọng nâng hạng sẽ ngay lập tức kéo mạnh dòng vốn ngoại quay trở lại TTCK Việt Nam vào thời điểm này được cho là chưa thực sự thực tế.