Nhật Bản xem xét thắt chặt yêu cầu thu nhập đối với cư trú dài hạn

Nhật Bản đang xem xét một đề xuất nhằm thắt chặt yêu cầu về thu nhập đối với người nước ngoài nộp đơn xin cư trú dài hạn, trong bối cảnh Thủ tướng Sanae Takaichi cân nhắc các biện pháp để kiểm soát sự gia tăng nhanh chóng của số lượng người nước ngoài tại nước này.

Bối cảnh cư trú dài hạn và các điều kiện hiện hành

Hiện Nhật Bản có khoảng 940.000 người đang ở diện cư trú dài hạn, chiếm khoảng 20% tổng số cư dân nước ngoài. Nhóm này có thời gian lưu trú không giới hạn và quyền làm việc không bị hạn chế.

Về nguyên tắc, người nước ngoài đã sống ở Nhật Bản từ 10 năm trở lên có thể đủ điều kiện xin cư trú dài hạn. Các yêu cầu chính bao gồm: hồ sơ hành vi tốt, có tài sản và kỹ năng đủ để duy trì cuộc sống độc lập, đồng thời phù hợp với lợi ích của Nhật Bản.

Hiện chưa có mức thu nhập cụ thể mang tính bắt buộc, mà chỉ có mức hướng dẫn khoảng 3 triệu yen (khoảng 18.800 USD) để đánh giá khả năng tự duy trì cuộc sống độc lập. Tuy nhiên, đã có các đề xuất thắt chặt yêu cầu này, và quyết định cuối cùng có thể được đưa ra trong năm tài khóa 2026, theo Nikkei Asia.

Động thái thắt chặt chính sách và các thay đổi về điều kiện visa

Ngoài việc xem xét yêu cầu thu nhập, Nhật Bản cũng đang thúc đẩy nâng cao tiêu chuẩn đối với diện cư trú dài hạn.

Trước đây, người nước ngoài có thể nộp đơn xin cư trú dài hạn bằng cách gia hạn visa làm việc có thời hạn 3 năm. Từ tháng 4/2027, quy định này sẽ thay đổi: chỉ những người có visa làm việc có thời hạn 5 năm mới được nộp đơn xin cư trú dài hạn.

Nguyên nhân và áp lực chính sách từ các bên liên quan

Các cuộc thảo luận về việc thắt chặt thêm yêu cầu đang được thúc đẩy bởi áp lực từ cả hai đảng cầm quyền và đối lập. Đầu tuần này, Đảng Dân chủ Tự do (LDP) của bà Takaichi và Đảng Bảo thủ Nhật Bản đã đồng ý thành lập một diễn đàn để thảo luận về chính sách người nước ngoài nhằm đảm bảo luật ngân sách tài khóa năm 2026 được phê chuẩn tại Thượng viện, nơi liên minh cầm quyền nắm đa số.

Thỏa thuận giữa liên minh cầm quyền LDP và Đảng Đổi mới Nhật Bản nêu rằng “một chiến lược dân số xác định mục tiêu về số lượng và chính sách cơ bản liên quan đến việc chấp nhận người nước ngoài sẽ được xây dựng trong năm tài khóa 2026.”

Quan điểm giới hạn tỷ lệ người nước ngoài và tác động dự kiến

Vào đầu năm nay, Đảng Đổi mới Nhật Bản đã đề xuất với bà Takaichi rằng tỷ lệ người nước ngoài ở Nhật Bản nên được giới hạn. Hiện tại, loại visa có giới hạn số lượng duy nhất là visa “lao động có kỹ năng đặc định”, nhằm giải quyết tình trạng thiếu hụt lao động tại nơi làm việc.

Đồng thời, một hệ thống mới thay thế Chương trình đào tạo thực tập kỹ thuật của Nhật Bản từ năm tài khóa 2027 cũng sẽ đặt ra giới hạn. Mức trần kết hợp của hệ thống mới này và Chương trình Lao động có Kỹ năng Đặc định sẽ là 1,23 triệu người, được tính toán dựa trên số lao động cần thiết.

Việc giới hạn số lượng người có trình độ cao, chẳng hạn như phiên dịch viên và kỹ sư, hoặc những cư dân dài hạn đã định cư tại Nhật Bản, được cho là sẽ có tác động xã hội và kinh tế đáng kể.

“Các yêu cầu nghiêm ngặt hơn cho mỗi loại visa sẽ làm chậm sự gia tăng về số lượng. Trước tiên, chúng ta phải làm việc một cách ổn định để tối ưu hóa các yêu cầu đối với người muốn cư trú dài hạn. Các cuộc thảo luận về quy định để giới hạn tỷ lệ người nước ngoài trên đầu người nên được thực hiện sau đó,” một quan chức cấp cao của Cơ quan Dịch vụ Nhập cư Nhật Bản (ISA) cho Nikkei Asia biết.

Số liệu dân số và các mốc cảnh báo

Theo ISA, Nhật Bản có 4,12 triệu cư dân nước ngoài tính đến cuối năm 2025, chiếm 3,3% dân số. Năm 2023, Viện Nghiên cứu Dân số và An sinh xã hội Quốc gia Nhật Bản dự báo con số này sẽ lên tới 9,38 triệu vào năm 2070, tức trên 10%.

Trong một đề xuất chính sách vào năm 2025, Đảng Đổi mới Nhật Bản cảnh báo rằng “nếu tỷ lệ người nước ngoài vượt quá 10%, các vấn đề xã hội khác nhau sẽ xuất hiện trong các cộng đồng địa phương.” Đảng cực hữu Sanseito cũng đề xuất giới hạn tỷ lệ người nước ngoài ở mức “5% dân số Nhật Bản ở cấp độ từng địa phương.”

Tham chiếu quốc tế

Trong khi Nhật Bản cân nhắc thắt chặt, tại Mỹ, chính quyền của Tổng thống Donald Trump cũng đã giới thiệu một visa mới cho phép người nước ngoài nộp đơn xin cư trú dài hạn bằng cách trả 1 triệu USD, nhằm thu hút các cá nhân giàu có.