Cao tốc TP.HCM - Long Thành đang được đẩy nhanh tiến độ, hướng tới hoàn thành trong tháng 12/2026 để kết nối với sân bay Long Thành khi cảng hàng không này dự kiến khai thác thương mại từ ngày 24/12. Tuy nhiên, công tác nghiệm thu, thanh toán một số thiết bị nhà ga vẫn còn vướng mắc, cần được tháo gỡ để bảo đảm kế hoạch vận hành.
Cao tốc TP.HCM - Long Thành đạt 80% sản lượng
Dự án mở rộng cao tốc TP.HCM - Long Thành được khởi công ngày 19/8/2025, có chiều dài khoảng 22 km, tổng mức đầu tư gần 15.000 tỷ đồng, đi qua TP.HCM và Đồng Nai. Đây là công trình giao thông cấp bách, được triển khai nhằm tăng năng lực kết nối giữa trung tâm TP.HCM với sân bay Long Thành.
Theo thiết kế, đoạn từ nút giao Vành đai 2 đến nút giao Vành đai 3 được mở rộng từ 4 lên 8 làn xe. Đoạn từ nút giao Vành đai 3 đến nút giao cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu tăng từ 4 lên 10 làn xe. Riêng cầu Long Thành được xây dựng thêm một đơn nguyên mới, quy mô hoàn chỉnh 5 làn xe theo hướng TP.HCM đi Long Thành, nằm bên phải cầu hiện hữu.
Đến cuối tháng 10/2026, sản lượng thi công toàn dự án đạt khoảng 80%. Các nhà thầu đang tập trung thảm nhựa, hoàn thiện cầu và những hạng mục còn lại. Tại gói thầu XL02, đoạn từ Km13+900 đến Km25+920, liên danh Trường Sơn - Thăng Long - 368 - Vinaconex tổ chức 41 mũi thi công, gồm 21 mũi đường, 14 mũi cầu và 6 mũi đúc dầm. Gói thầu có giá trị hơn 4.600 tỷ đồng.
Đại diện nhà thầu Trường Sơn cho biết đơn vị đã huy động hơn 1.000 nhân công cùng hàng trăm thiết bị, tập trung thảm nhựa trên đoạn tuyến dài 9 km. Trong khi đó, gói XL01 từ Km4+000 đến Km13+900, bao gồm cầu Long Thành, do liên danh Đèo Cả - Trung Chính - Phương Thành - 368 - Khang Nguyên thực hiện, có giá trị hơn 5.573 tỷ đồng. Các nhà thầu bố trí 36 mũi thi công, trong đó có 3 mũi đường, 20 mũi cầu dẫn, 5 mũi cầu chính và 8 mũi đúc dầm.
Ông Phạm Thanh Hải, Giám đốc phụ trách Ban Quản lý dự án các đường cao tốc phía Nam, cho biết chủ đầu tư đang ưu tiên vật tư, máy móc và tài chính để bảo đảm mục tiêu hoàn thành dự án trong tháng 12/2026.
Tại cầu Long Thành, phần cầu chính đang thi công các đốt đúc hẫng, dự kiến hợp long phần lớn các đốt trong tháng 12/2026. Cầu dẫn đang được hoàn thiện bản mặt cầu phía Đồng Nai, đồng thời thi công thân, xà mũ và gác dầm phía TP.HCM. Hạng mục này dự kiến hoàn thành vào tháng 2/2027. Cầu sông Tắc đang triển khai các đốt đúc hẫng, mục tiêu hợp long trong tháng 11 và hoàn thiện vào tháng 12/2026. Cầu cạn cơ bản hoàn thành kết cấu phần dưới, đang lao lắp dầm và thi công phần trên.
Một trong những khó khăn của dự án là nguồn cung đá và nhựa đường. Công suất khai thác năm 2026 tại một số mỏ đáp ứng yêu cầu kỹ thuật bị giới hạn, thậm chí có mỏ đã sử dụng hết sản lượng được cấp phép trong năm.
Qua rà soát ngày 27/10, Ban Quản lý dự án các đường cao tốc phía Nam xác định các mỏ Tân Cang 1, Tân Cang 3 và Tân Cang 6 có thể cung cấp đủ đá phục vụ sản xuất bê tông nhựa. Với mỏ Tân Cang 6, nhà thầu sẽ mua theo hình thức thương mại. Tại Tân Cang 1 và Tân Cang 3, chủ đầu tư đã làm việc với Sở Công Thương Đồng Nai để điều chỉnh phần đá cấp phối đá dăm còn dư sang phục vụ sản xuất bê tông nhựa.
Đối với nguồn nhựa, do các đơn vị cung ứng chưa đáp ứng đủ nhu cầu, Tổng Công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam đã yêu cầu nhà thầu chủ động tìm nguồn vật liệu, chuyển từ mua bê tông nhựa thương phẩm sang cung cấp trực tiếp vật tư cho các trạm trộn được chấp thuận để tự sản xuất theo cấp phối đã phê duyệt.
Sau khi làm việc với các nhà cung cấp và đơn vị cung ứng nhựa ADECO, Ban Quản lý dự án cho biết khoảng 16.000 tấn nhựa dự kiến được nhập từ Malaysia và Singapore trong thời gian từ ngày 15/11 đến 5/12. Đơn vị này đánh giá nguồn nhựa phục vụ dự án không thiếu, đồng thời yêu cầu nhà thầu lập kế hoạch thi công cụ thể để phối hợp với các nhà cung cấp. Chủ đầu tư sẽ tiếp tục làm việc với cơ quan chức năng Đồng Nai nhằm hỗ trợ phân bổ đá và ưu tiên nguồn nhựa cho công trình.
Sân bay Long Thành dự kiến khai thác 366 chuyến mỗi tuần
Trong khi cao tốc được đẩy nhanh tiến độ, Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) đang hoàn thiện các hạng mục và xây dựng phương án tổ chức khai thác sân bay Long Thành giai đoạn 1. Theo kế hoạch, cảng hàng không dự kiến bắt đầu khai thác thương mại từ ngày 24/12/2026.
Ở giai đoạn đầu, sân bay dự kiến phục vụ tối đa 366 chuyến bay mỗi tuần, gồm 322 chuyến nội địa và 44 chuyến quốc tế. Các đường bay nội địa chủ yếu tập trung vào những hành trình dài. Vietnam Airlines dự kiến khai thác đường bay Long Thành - Hà Nội cùng một số đường bay quốc tế; Vietjet Air dự kiến mở các đường bay nội địa kết nối Long Thành với những trung tâm kinh tế, du lịch lớn.
Như vậy, đường bay Hà Nội - Long Thành sẽ được khai thác ngay trong giai đoạn đầu, cùng với các chuyến bay quốc tế. Việc phân bổ chuyến bay đang được cơ quan quản lý, đơn vị khai thác cảng và các hãng hàng không phối hợp xây dựng, căn cứ vào giờ cất, hạ cánh, kế hoạch hoạt động của sân bay Long Thành và Tân Sơn Nhất, cũng như các quy định hàng không liên quan.
ACV cho biết nhiều hãng hàng không quốc tế đã quan tâm đến kế hoạch khai thác tại Long Thành. Đây là cơ sở để phát triển thêm mạng đường bay quốc tế khi sân bay đi vào hoạt động.
Cùng với hoàn thiện công trình, phương án kết nối giao thông giữa Long Thành và TP.HCM cũng đang được nghiên cứu. Trong thời gian các tuyến đường sắt chưa vận hành, hành khách chủ yếu di chuyển bằng đường bộ. Hai hướng kết nối được tính đến gồm cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây kết hợp cầu Nhơn Trạch, đường Vành đai 3 và đường tỉnh 25C; hoặc kết nối qua cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây, cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu và nút giao vào sân bay.
ACV đang nghiên cứu tổ chức xe khách, xe trung chuyển với lịch trình và tần suất phù hợp giờ bay. Doanh nghiệp cũng đề xuất ưu tiên lưu thông cho xe buýt sân bay, xe trung chuyển liên sân bay tại một số nút giao và hành lang chính giữa TP.HCM với Long Thành. Hệ thống điểm đón, trả khách cố định tại trung tâm đô thị, đầu mối giao thông và khu vực đông hành khách cũng được đề xuất nhằm hạn chế tình trạng dừng, đỗ tùy tiện.
ACV đề xuất lập hội đồng kiểm định thiết bị nhà ga
Bên cạnh tiến độ xây dựng và phương án khai thác, một số vướng mắc về kiểm định chất lượng, thẩm định giá và thanh toán thiết bị tại sân bay Long Thành đang được ACV kiến nghị tháo gỡ.
Doanh nghiệp vừa gửi công văn đến Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc cùng một số bộ, ngành, đề xuất thành lập hội đồng kiểm định chất lượng vật tư, vật liệu và trang thiết bị thuộc dự án thành phần 3, sân bay Long Thành giai đoạn 1.
Theo đề xuất, Bộ Công an, Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính và Bộ Khoa học và Công nghệ cử cán bộ tham gia hội đồng do chủ đầu tư thành lập. Phạm vi kiểm định là những vật tư, vật liệu và thiết bị có thay đổi thông tin về nhà sản xuất, mã hiệu hoặc xuất xứ so với hợp đồng đã ký.
ACV dự kiến căn cứ kết quả kiểm định để phê duyệt các điều chỉnh, làm cơ sở nghiệm thu và thanh toán cho nhà thầu. Đây cũng là bước cần thiết để hoàn thiện điều kiện chạy thử liên động và đưa sân bay vào khai thác.
Theo ACV, những vướng mắc đã được doanh nghiệp báo cáo từ tháng 8/2026 chủ yếu liên quan đến thiết bị nhà ga nhập khẩu (terminal equipment - TE) có thông số thay đổi so với hợp đồng. Các điều chỉnh này được thực hiện trước ngày 5/5/2026, thời điểm Thủ tướng Chính phủ có chỉ đạo tháo gỡ khó khăn trong thanh toán dự án, nhưng chưa hoàn tất đầy đủ thủ tục phê duyệt chủ trương, kiểm định tiêu chuẩn kỹ thuật, chất lượng, thẩm định giá và điều chỉnh hợp đồng.
Giá trị các khoản đang vướng mắc được ACV ước tính khoảng 8.925 tỷ đồng, trong tổng số hơn 10.430 tỷ đồng liên quan đến thanh toán.
Dù tư vấn giám sát và chủ đầu tư đã xác nhận các thiết bị đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật, phần lớn được tập kết tại công trường, lắp đặt và chạy thử cục bộ, việc kiểm định và thẩm định giá theo yêu cầu vẫn chưa hoàn tất. Điều này khiến một số hạng mục chưa đủ cơ sở để chạy thử liên động, đồng thời gây khó khăn cho việc thanh toán do thiếu căn cứ pháp lý về chất lượng và đơn giá. Áp lực dòng tiền cũng ảnh hưởng đến nguồn lực của nhà thầu dành cho các phần việc còn lại.
ACV cho rằng nếu áp dụng quy trình thông thường, chủ đầu tư có thể thuê đơn vị tư vấn kiểm định, thẩm định giá và thành lập tổ thẩm định nội bộ. Tuy nhiên, do các điều chỉnh đã được thực hiện trước đó khi chưa tuân thủ đầy đủ trình tự, việc thực hiện lại toàn bộ thủ tục ban đầu không còn khả thi. Vì vậy, doanh nghiệp đề xuất cơ chế kiểm định, thẩm định nhằm khắc phục tồn tại, đồng thời bảo đảm yêu cầu về chất lượng, kỹ thuật, an toàn, chi phí và tiến độ, phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra và quyết toán.
Dự án thành phần 3 do ACV làm chủ đầu tư, có tổng mức đầu tư 99.019 tỷ đồng. Riêng nhà ga hành khách có vốn đầu tư hơn 35.000 tỷ đồng. Theo báo cáo của ACV, đến giữa tháng 10/2026, giá trị sản lượng thực hiện của dự án đạt khoảng 85,5% giá trị hợp đồng. Trong 16 gói thầu xây lắp chính, 4 gói gồm nhà ga hành khách, giao thông nội cảng, nhà ga hàng hóa số 1 và nhà để xe vẫn nằm trên đường găng tiến độ.
Việc hoàn thiện các hạng mục xây dựng, xử lý vướng mắc về thiết bị và chuẩn bị phương án kết nối giao thông là những phần việc cần được triển khai đồng thời để sân bay Long Thành có thể khai thác thương mại trong tháng 12/2026.
