Làn sóng phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) tại Mỹ từng tăng trưởng mạnh mẽ nhờ xu hướng trí tuệ nhân tạo (AI), hiện đang bước vào giai đoạn thử thách.
Việc cổ phiếu SpaceX liên tục giảm giá sau một tháng niêm yết đã tác động mạnh đến tâm lý thị trường, khiến giới đầu tư trở nên thận trọng hơn với các doanh nghiệp mới lên sàn và làm suy giảm triển vọng thị trường IPO trong nửa cuối năm 2026.
Dữ liệu từ Bloomberg cho thấy phần lớn các doanh nghiệp thực hiện IPO tại Mỹ trong hai tháng gần đây hiện có giá giao dịch thấp hơn mức chào bán ban đầu. Sự hưng phấn của Phố Wall đang dần được thay thế bằng sự e dè khi ngay cả những thương vụ được kỳ vọng nhất cũng gặp khó khăn trong việc duy trì sức hút.
Là đợt IPO có quy mô lớn nhất lịch sử, SpaceX từng được kỳ vọng sẽ dẫn dắt thị trường. Tuy nhiên, chỉ sau một tháng đạt mức giá đỉnh điểm, cổ phiếu của doanh nghiệp hàng không vũ trụ này đã rơi xuống dưới mức giá IPO. Trong phiên giao dịch ngày 16/7 (giờ Mỹ), cổ phiếu SpaceX giảm thêm 2,97%, ghi nhận mức giảm ở phiên thứ tám trong tổng số chín phiên gần nhất. Giá trị vốn hóa của doanh nghiệp đã giảm 903 tỷ USD so với mức đóng cửa cao nhất vào tháng trước.
Sự suy yếu của SpaceX không chỉ ảnh hưởng đến nội bộ doanh nghiệp mà còn làm giảm hiệu suất chung của nhóm cổ phiếu mới niêm yết năm 2026, do các thương vụ lớn thường đóng vai trò định hình niềm tin của nhà đầu tư. Xu hướng điều chỉnh này cũng lan sang các ngành từng thu hút dòng tiền lớn là hạ tầng AI và hàng không - quốc phòng.
Số liệu tính đến ngày 15/7 của Bloomberg chỉ ra lợi suất bình quân gia quyền của các thương vụ IPO tại Mỹ trong năm 2026 ở mức khoảng 6%, thấp hơn mức tăng 11% của chỉ số S&P 500. Nếu không tính đến hai thương vụ lớn là SpaceX và SK Hynix, hiệu suất trung bình của các doanh nghiệp IPO năm nay đạt khoảng 10%, nhưng vẫn thấp hơn mức sinh lời của thị trường chung. Điều này cho thấy các quỹ đầu tư không còn chấp nhận mức định giá quá cao cho nhóm cổ phiếu tăng trưởng.
Cùng thời điểm, cổ phiếu SK Hynix, doanh nghiệp vừa huy động 26,5 tỷ USD trong đợt niêm yết vào tuần trước, cũng giảm 12%. Hiện tại, giá giao dịch của cổ phiếu này chỉ cao hơn một chút so với mức 149 USD của chứng chỉ lưu ký Mỹ (ADR) được bán cho nhà đầu tư.
Sự giảm giá của các cổ phiếu IPO diễn ra trong bối cảnh chỉ số S&P 500 gần như đi ngang trong tháng qua. Tuy nhiên, thị trường chứng kiến một dòng vốn lớn dịch chuyển ra khỏi các nhóm ngành nóng. Chỉ số bán dẫn Philadelphia Semiconductor Index giảm 11%, trong khi rổ cổ phiếu tăng trưởng theo động lượng mất hơn 8%. Nhà đầu tư đang có xu hướng rút vốn khỏi lĩnh vực AI và bán dẫn để chuyển sang các tài sản có định giá hợp lý hoặc có mức độ rủi ro thấp hơn.
Các tổ chức tài chính bắt đầu thay đổi kỳ vọng về hoạt động IPO trong ngắn hạn. Ông Michael Ventura, đồng Giám đốc thị trường vốn cổ phần Mỹ tại Royal Bank of Canada (RBC), cho biết hoạt động phát hành mới trong ngắn hạn nhiều khả năng sẽ trầm lắng hơn so với dự báo trước đây. Theo ông, thị trường vẫn sẽ xuất hiện những thương vụ IPO mới được triển khai và định giá, nhưng ngoài các doanh nghiệp nổi bật, số lượng giao dịch sẽ ít hơn đáng kể. Giao dịch trên thị trường sẽ ít hơn do khẩu vị rủi ro của các quỹ đầu tư đã thay đổi sau khi chứng kiến nhiều cổ phiếu sụt giảm nhanh sau niêm yết.
Mặc dù thị trường đang trong giai đoạn điều chỉnh, các chuyên gia tài chính vẫn nhìn thấy những tín hiệu tích cực cho nửa cuối năm. Nguồn tin từ Bloomberg News cho biết Anthropic, một doanh nghiệp AI có định giá cao, đang có kế hoạch thực hiện IPO sớm nhất vào tháng 10. Sự kiện này được kỳ vọng sẽ kích hoạt lại sự quan tâm của nhà đầu tư đối với nhóm cổ phiếu công nghệ.
Bên cạnh đó, doanh thu từ hoạt động tư vấn phát hành cổ phiếu của các ngân hàng đầu tư lớn tại Phố Wall trong quý II đã đạt mức cao nhất kể từ năm 2021, chủ yếu nhờ vào thương vụ của SpaceX và nhu cầu vốn cho hạ tầng AI. Thống kê của Bloomberg tính đến ngày 16/7 cho thấy các doanh nghiệp đã huy động thành công khoảng 157 tỷ USD qua các đợt IPO tại Mỹ, không tính các công ty mua lại có mục đích đặc biệt (SPAC) và các công cụ tài chính tương đương.
Thực tế từ SpaceX cho thấy áp lực định giá và biến động thị trường có thể ảnh hưởng đến bất kỳ doanh nghiệp nào. Dù chu kỳ tăng trưởng của thị trường IPO Mỹ chưa khép lại, nhưng giai đoạn gọi vốn dễ dàng dựa vào sức nóng của công nghệ AI có khả năng đã kết thúc.
