Trong năm nay, TP.HCM dự kiến thực hiện và hoàn thành 24 dự án chống ngập với tổng mức đầu tư gần 38.000 tỉ đồng, nhằm giải quyết 29/159 vị trí ngập.
159 vị trí ngập phân bố tại bốn khu vực chính
Theo lãnh đạo Sở Xây dựng TP.HCM, sau sáp nhập, TP ghi nhận 159 vị trí ngập phân bố tại bốn khu vực chính, gồm:
- Khu vực TP.HCM (cũ): 57 vị trí ngập, trong đó 48 vị trí do mưa gồm 15 vị trí ngập thường xuyên (xảy ra khi mưa 30–50 mm), 13 vị trí ngập vừa (độ sâu 10–15 cm) và 20 vị trí ngập nhẹ (dưới 10 cm). Ngoài ra có 9 vị trí ngập do triều.
- Khu vực TP Thủ Đức (cũ): 19 vị trí ngập, chủ yếu do ảnh hưởng đồng thời của mưa và triều, gồm 10 vị trí ngập thường xuyên, 8 vị trí ngập vừa và 1 vị trí ngập nhẹ.
- Khu vực Bình Dương (cũ): 52 vị trí ngập, trong đó 44 vị trí do mưa và 8 vị trí do mưa kết hợp triều.
- Khu vực Bà Rịa – Vũng Tàu (cũ): 31 vị trí ngập, gồm 27 vị trí do mưa (14 vị trí ngập nặng thường xuyên, 12 vị trí ngập vừa và 1 vị trí ngập nhẹ). Ngoài ra có 1 vị trí ngập do triều và 3 vị trí ngập do mưa kết hợp triều.
Nguyên nhân dẫn đến tình trạng ngập
Sở Xây dựng TP.HCM cho biết một số nguyên nhân chính gồm:
- Quy hoạch thoát nước, chống ngập giai đoạn trước đây không còn phù hợp: do sử dụng thông số mưa thiết kế, triều và mực nước biển dâng đã lạc hậu.
- Sụt lún nhanh: làm cao độ nền thiết kế thấp hơn thực tế, giảm hiệu quả các công trình như cống, đê và trạm bơm.
- Hệ thống thoát nước hiện hữu không đáp ứng: khi xuất hiện tổ hợp mưa lớn, triều cường và sụt lún nền, dẫn đến ngập sâu và kéo dài.
- Quy hoạch cũ chưa tích hợp đầy đủ biến đổi khí hậu và rủi ro liên vùng: chưa đánh giá rủi ro lan truyền theo lưu vực liên tỉnh, cũng như chưa tính đến các yếu tố như nước biển dâng, xói lở, bão mạnh.
- Đô thị hóa nhanh và bê tông hóa bề mặt: làm tăng hệ số dòng chảy, vượt năng lực thiết kế của các dự án cũ.
- Tác động từ khai thác nước ngầm: góp phần ảnh hưởng đến tình trạng sụt lún đất tại nhiều khu vực có nền đất yếu và mật độ xây dựng cao.
Từ đó, Sở Xây dựng TP.HCM cho rằng các quy hoạch hiện hành cần được rà soát, cập nhật toàn diện, đồng bộ liên vùng và điều chỉnh theo kịch bản khí hậu mới.
Kế hoạch đầu tư 24 dự án chống ngập
Trong năm nay, TP.HCM thực hiện và hoàn thành 24 dự án chống ngập. Cụ thể:
Địa bàn TP.HCM (trước sáp nhập) và TP Thủ Đức (trước sáp nhập)
Dự kiến hoàn thành 11 dự án, giải quyết 12 vị trí ngập. Trong 12 vị trí này có 2 vị trí ngập nặng:
- Đường Lê Văn Thọ (từ đường số 1 đến đường số 8), phường Thông Tây Hội.
- Đường Nguyễn Văn Khối (từ Lê Văn Thọ đến UBND phường 8), phường Thông Tây Hội.
Hai dự án trọng điểm gồm: xây dựng hạ tầng và cải tạo môi trường kênh Tham Lương – Bến Cát – Nước Lên (kết nối tỉnh Long An qua sông Chợ Đệm và tỉnh Bình Dương, tỉnh Đồng Nai qua sông Sài Gòn); đồng thời cải tạo hệ thống thoát nước các tuyến Nguyễn Văn Khối, Lê Văn Thọ tại quận Gò Vấp.
Địa bàn Bình Dương (trước sáp nhập)
Dự kiến hoàn thành 7 dự án với tổng mức đầu tư hơn 12.552 tỉ đồng, giải quyết 4 vị trí ngập nặng tại:
- Ngã ba Cống đường Thích Quảng Đức, phường Thủ Dầu Một.
- Khu dân cư Tràng An, phường Dĩ An.
- Khu dân cư Đông Hòa, phường Đông Hòa.
Địa bàn Bà Rịa – Vũng Tàu (trước sáp nhập)
Năm 2026, dự kiến hoàn thành 6 dự án, giải quyết 13 vị trí ngập. Trong đó có 7 vị trí ngập nặng gồm:
- Giải quyết 3 vị trí ngập: đường Nguyễn Đình Thi, phường Tam Thắng; đường Nguyễn Quyền, phường Tam Thắng; đường Thi Sách (trước cổng Trường cấp 3 Vũng Tàu), phường Tam Thắng.
- Giải quyết 4 vị trí ngập: đường Nguyễn Tất Thành, phường Phú Mỹ; đường Lê Lợi, phường Phú Mỹ; đường Nguyễn Trãi, phường Phú Mỹ; Quốc lộ 51 (ngã ba Mỹ Xuân – ngã tư Mỹ Xuân B1), phường Phú Mỹ.
Giải pháp vận hành hỗ trợ thoát nước
Song song với đầu tư dự án, Sở Xây dựng sẽ lắp đặt và vận hành van ngăn triều tại các cửa xả, đấu nối cống và mở hướng thoát nước mới; đồng thời vận hành hiệu quả các trạm bơm hỗ trợ thoát nước. Ngoài ra, đảm bảo vận hành đồng bộ các cống kiểm soát triều lớn như Bình Lợi, Bình Triệu, Rạch Lăng và cống Bình Nhâm.