Hà Nội đang đẩy mạnh tháo gỡ vướng mắc về quy hoạch, giải phóng mặt bằng và thủ tục đầu tư nhằm thúc đẩy tiến độ các dự án nhà ở xã hội. Với 187 dự án đang được theo dõi, quy mô dự kiến gần 169.000 căn, thành phố đặt mục tiêu rút ngắn một số thủ tục xuống không quá 10 ngày để sớm bổ sung nguồn cung nhà ở.
Gỡ điểm nghẽn từ quy hoạch đến thủ tục đầu tư
Phát triển nhà ở xã hội được Hà Nội xác định là nhiệm vụ trọng tâm nhằm bảo đảm an sinh và tạo nền tảng cho quá trình đô thị hóa bền vững. Tuy nhiên, bên cạnh khó khăn về quỹ đất và nguồn vốn, nhiều dự án vẫn mất nhiều thời gian chuẩn bị do vướng quy hoạch, trình tự phê duyệt và thủ tục hành chính.
Tại xã Phúc Thịnh, dù nhiều ô đất đã được quy hoạch để phát triển nhà ở xã hội, quá trình chuyển từ quy hoạch sang triển khai thực tế vẫn gặp không ít trở ngại. Khu nhà ở xã hội Tiên Dương 1 là một ví dụ khi được phê duyệt quy hoạch chi tiết từ năm 2018 nhưng phải mất nhiều năm sau mới có thể triển khai.
Thực tế này cho thấy việc đưa quỹ đất vào quy hoạch mới chỉ là bước đầu. Để dự án được thực hiện, địa phương còn phải hoàn tất nhiều công đoạn như giải phóng mặt bằng, thủ tục đất đai, quy hoạch chi tiết và hồ sơ đầu tư. Nếu các khâu không được xử lý đồng bộ, quỹ đất dù đã được xác định vẫn khó chuyển hóa thành nguồn cung nhà ở thực tế.
Trước tình hình đó, Hà Nội đang tập trung xử lý những vướng mắc liên quan đến quy hoạch, giải phóng mặt bằng và thủ tục đầu tư. Đối với các khu đất đã có quy hoạch phân khu, việc tạo điều kiện để cấp xã tham gia phê duyệt hoặc điều chỉnh quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 được xem là giải pháp nhằm rút ngắn thời gian chuẩn bị dự án.
Theo báo cáo của Sở Xây dựng Hà Nội, thành phố hiện theo dõi 187 dự án nhà ở xã hội, bao gồm cả nhà ở dành cho lực lượng vũ trang, với quy mô dự kiến gần 169.000 căn. Trong số này, 93 dự án đã hoàn thành giải phóng mặt bằng và 56 dự án đã được giao đất.
Quy mô dự án trong danh mục cho thấy tiềm năng bổ sung nguồn cung nhà ở xã hội của Thủ đô khá lớn. Tuy nhiên, khả năng hiện thực hóa nguồn cung phụ thuộc nhiều vào tiến độ hoàn thiện hồ sơ và các thủ tục liên quan.
Ông Luyện Văn Phương, Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội, cho biết các cơ quan chức năng đang phối hợp trong quá trình thẩm định đầu tư, đồng thời nỗ lực đẩy nhanh việc xử lý hồ sơ. Thời gian gần đây, thành phố đã chấp thuận một số lượng lớn chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội. Trong các bước tiếp theo, cơ quan chức năng sẽ tiếp tục thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi hoặc cấp phép xây dựng.
Theo ông Phương, Hà Nội hướng tới rút ngắn thời gian thực hiện các thủ tục này xuống không quá 10 ngày, tạo điều kiện để dự án sớm khởi công. Việc giảm thời gian chờ đợi được kỳ vọng giúp doanh nghiệp đẩy nhanh kế hoạch đầu tư, hạn chế tình trạng dự án đã có chủ đầu tư nhưng vẫn chưa thể triển khai do vướng hồ sơ.
Để tạo chuyển biến rõ rệt, Chủ tịch UBND TP. Hà Nội đã ban hành Chỉ thị số 16/CT-UBND, phân định trách nhiệm từ khâu quy hoạch, giải phóng mặt bằng đến giao đất và hoàn thiện thủ tục đầu tư. Đây được xem là cơ sở để khắc phục tình trạng dự án chậm tiến độ do vướng mắc kéo dài giữa các cơ quan.
Phân cấp rõ trách nhiệm, tăng tốc triển khai dự án
Xã Đông Anh hiện là một trong những địa bàn tập trung nhiều dự án nhà ở xã hội quy mô lớn. Theo ông Nguyễn Hữu Phước, Phó Chủ tịch UBND xã Đông Anh, ngay sau khi Chỉ thị số 16/CT-UBND được ban hành, địa phương đã chủ động phối hợp với các chủ đầu tư để xử lý khó khăn, đẩy nhanh giải phóng mặt bằng và hoàn thiện hồ sơ pháp lý.
Vai trò của chính quyền cơ sở đặc biệt quan trọng bởi nhiều vướng mắc liên quan trực tiếp đến hiện trạng sử dụng đất, xác minh hồ sơ và quá trình phối hợp tại địa bàn. Khi trách nhiệm được phân định cụ thể, địa phương có thể chủ động rà soát từng đầu việc, kịp thời báo cáo những vấn đề vượt thẩm quyền và phối hợp với cơ quan chuyên môn để xử lý.
Tiến sĩ Trần Xuân Lượng, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu đánh giá thị trường bất động sản Việt Nam, nhận định việc tăng cường phân cấp cho chính quyền cơ sở phù hợp với yêu cầu thực tiễn của Hà Nội.
Theo ông Lượng, cấp xã là đơn vị trực tiếp quản lý địa bàn, nắm rõ hiện trạng sử dụng đất, điều kiện hạ tầng và nhu cầu phát triển của từng khu vực. Khi được trao thêm thẩm quyền, chính quyền địa phương có thể chủ động hơn trong xử lý hồ sơ, giảm tình trạng phải xin ý kiến qua nhiều cấp trung gian, qua đó rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục đầu tư.
Một điểm nghẽn khác nằm ở trình tự xử lý thủ tục quy hoạch. Theo ông Lượng, việc cho phép phê duyệt quy hoạch chi tiết trước khi hoàn tất điều chỉnh quy hoạch phân khu có thể tháo gỡ một trong những trở ngại lớn trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư.
Trước đây, một số dự án dù đã đáp ứng các điều kiện cần thiết vẫn phải chờ điều chỉnh quy hoạch phân khu mới có thể thực hiện những bước tiếp theo. Quá trình này khiến thời gian chuẩn bị kéo dài, ảnh hưởng đến kế hoạch đầu tư và tiến độ đưa sản phẩm ra thị trường. Vì vậy, điều chỉnh trình tự xử lý cùng với phân định rõ thẩm quyền có thể giúp giảm thời gian chờ đợi mà vẫn bảo đảm yêu cầu quản lý quy hoạch.
Dù vậy, phân cấp không đồng nghĩa với nới lỏng kiểm soát. Để chính sách phát huy hiệu quả, trách nhiệm của từng cơ quan cần được quy định minh bạch, quy trình phối hợp rõ ràng và hồ sơ phải được giải quyết đúng quy định. Việc rút ngắn một công đoạn sẽ không tạo ra chuyển biến tổng thể nếu những bước tiếp theo vẫn bị đình trệ.
Do đó, thành phố cần tiếp tục phối hợp đồng bộ giữa các khâu giải phóng mặt bằng, giao đất, thẩm định dự án và cấp phép xây dựng. Những vấn đề liên quan đến nguồn gốc đất, phương án bồi thường và điều kiện triển khai cần được phát hiện sớm để tránh việc hồ sơ phải bổ sung hoặc điều chỉnh nhiều lần.
Lãnh đạo UBND TP. Hà Nội nhấn mạnh giải phóng mặt bằng là trách nhiệm trực tiếp của địa phương, các cấp cần hỗ trợ chủ đầu tư nhà ở xã hội đẩy nhanh quá trình triển khai. Thành phố cũng đã phân định rõ nội dung quy hoạch thuộc thẩm quyền địa phương và những nội dung do các sở, ngành, trong đó có Sở Xây dựng, thực hiện.
Tương tự, trách nhiệm trong công tác giao đất cũng được phân định cụ thể giữa cấp xã, phường và Sở Xây dựng nhằm bảo đảm công khai, minh bạch. Việc xác định rõ đầu mối phụ trách từng công đoạn sẽ góp phần hạn chế tình trạng đùn đẩy trách nhiệm, đồng thời tạo cơ sở kiểm tra và đôn đốc tiến độ.
Nguồn cung nhà ở xã hội phụ thuộc vào tiến độ thực tế
Theo đánh giá của ông Trần Xuân Lượng, khi thời gian chuẩn bị đầu tư được rút ngắn, các dự án có điều kiện sớm triển khai, qua đó góp phần cải thiện nguồn cung và giảm áp lực giá nhà. Nguồn cung tăng lên cũng có thể hạn chế hoạt động đầu cơ, mở rộng cơ hội tiếp cận nhà ở cho người lao động, công nhân, cán bộ, công chức và các nhóm thuộc diện chính sách.
Với 187 dự án đang được theo dõi, quy mô dự kiến gần 169.000 căn, Hà Nội có cơ sở để tiếp tục mở rộng nguồn cung nhà ở xã hội trong thời gian tới. Tuy nhiên, số lượng dự án nằm trong danh mục mới phản ánh tiềm năng phát triển, chưa đồng nghĩa với số căn hộ chắc chắn được đưa ra thị trường.
Hiệu quả của các giải pháp tháo gỡ sẽ phụ thuộc vào khả năng chuyển biến ở từng giai đoạn, từ hoàn thiện quy hoạch, giải phóng mặt bằng, giao đất đến thẩm định và cấp phép xây dựng. Đây cũng là những yếu tố quyết định thời điểm dự án có thể khởi công và hoàn thành.
Vì vậy, mục tiêu quan trọng của Hà Nội không chỉ là mở rộng danh mục dự án nhà ở xã hội, mà còn phải đẩy nhanh tiến độ triển khai thực tế. Khi các thủ tục được xử lý đồng bộ và trách nhiệm được phân định rõ ràng, nguồn lực đất đai mới có thể chuyển hóa thành những căn nhà đáp ứng nhu cầu của người dân.
