Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng cho biết cả nước hiện có khoảng 105 triệu thửa đất, trong đó hơn 70 triệu thửa đã có dữ liệu và gần 44 triệu thửa đã kết nối. Chính phủ đặt mục tiêu hoàn thành nhiệm vụ xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai trong năm 2026, hướng tới đơn giản hóa thủ tục hành chính và tăng cường quản lý thống nhất.
Tại phiên thảo luận ở hội trường về dự án Luật Đất đai (sửa đổi) ngày 29/10, Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng đã báo cáo giải trình, làm rõ nhiều nội dung được đại biểu Quốc hội quan tâm, từ cơ sở dữ liệu đất đai, giá đất đến thu hồi đất, bồi thường và tái định cư.
Gần 44 triệu thửa đất đã kết nối dữ liệu
Theo Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng, Chính phủ đã giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường hoàn thành nhiệm vụ xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai trong năm 2026.
Hiện cả nước có khoảng 105 triệu thửa đất, hơn 70 triệu thửa đã có dữ liệu và gần 44 triệu thửa đã được kết nối, đáp ứng yêu cầu “đúng, đủ, sạch, sống”, thống nhất và dùng chung.
Hệ thống tiếp tục được kết nối, cập nhật thông tin. Nếu được Quốc hội cho phép, cơ quan chức năng có thể cài đặt để đại biểu theo dõi dữ liệu trực tiếp. Thông tin dự kiến được cập nhật vào 8h và 17h hằng ngày. Theo Bộ trưởng, hệ thống đã được xác nhận đáp ứng các điều kiện về an ninh, an toàn mạng.
Việc hoàn thiện cơ sở dữ liệu được kỳ vọng giúp người dân thực hiện thủ tục hành chính thuận lợi hơn. Cơ quan giải quyết thủ tục sẽ không được yêu cầu cung cấp lại thành phần hồ sơ đã có trong cơ sở dữ liệu đất đai được công bố. Nếu cần bổ sung hồ sơ, việc thông báo chỉ được thực hiện một lần.
Về tài chính đất đai, dự thảo luật tiếp tục quy định Nhà nước quyết định giá đất thông qua bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất, thay vì quy định giá đất cụ thể trong từng trường hợp theo cơ chế này. Bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất do HĐND tỉnh, thành phố ban hành, dự kiến áp dụng từ ngày 1/1/2028.
Riêng các dự án lấn biển, việc xác định giá đất tiếp tục thực hiện theo Nghị quyết số 254/2025 của Quốc hội, áp dụng giá đất cụ thể. Từ ngày 1/1/2028, việc xác định giá đất đối với các dự án này sẽ thực hiện đồng bộ theo quy định mới nếu dự thảo luật được thông qua với nội dung tương ứng.
Cơ quan soạn thảo cũng sẽ tiếp tục rà soát các quy định về quyền, nghĩa vụ của người sử dụng đất và chế độ sử dụng đất, bảo đảm kế thừa đầy đủ các quyền đã được quy định tại Luật Đất đai 2024.
Bồi thường, tái định cư hướng tới ổn định cuộc sống
Về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng cho biết dự thảo luật kế thừa các quy định của Luật Đất đai 2024, đồng thời hướng tới bảo đảm bình đẳng trong tiếp cận đất đai giữa khu vực công và khu vực tư.
Một định hướng đáng chú ý là chuyển từ tư duy “bồi thường tài sản bị thu hồi” sang “tái thiết cuộc sống cho người dân” theo tinh thần Nghị quyết số 21 của Trung ương. Theo đó, việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cần hướng tới cải thiện nơi ở, điều kiện sống và sinh kế của người có đất bị thu hồi.
Đối với kinh phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư do nhà đầu tư ứng trước, dự thảo quy định ngân sách Nhà nước hoàn trả khoản kinh phí này bằng hình thức trừ vào tiền sử dụng đất, tiền thuê đất; phần còn lại được tính vào chi phí đầu tư của dự án. Nếu dự án chấm dứt hoạt động, Nhà nước sẽ hoàn trả phần kinh phí nhà đầu tư đã ứng trước.
Về giao đất, cho thuê đất và chuyển mục đích sử dụng đất, các ý kiến cơ bản thống nhất với việc phân định trường hợp phải đấu giá, đấu thầu và trường hợp không phải thực hiện các thủ tục này, cũng như trường hợp thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất.
Đối với dự án nhà ở thương mại sử dụng đất thông qua thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất, Chính phủ đề xuất tiếp tục thực hiện thí điểm theo Nghị quyết số 171/2024 của Quốc hội, thay vì luật hóa ngay trong dự thảo sửa đổi. Đây vẫn là nội dung còn có ý kiến khác nhau và cơ quan soạn thảo đang cân nhắc giữa hai phương án.
Về phân cấp, phân quyền và cải cách thủ tục hành chính, Bộ trưởng cho biết cơ quan soạn thảo sẽ tiếp thu ý kiến đại biểu, rà soát quy định nhằm bảo đảm tính khả thi, nhất là đối với cấp xã. Việc phân cấp cần đi kèm năng lực thực thi, cơ chế giám sát, hỗ trợ và hướng dẫn trong quá trình triển khai.
